Adnotationes in Iob (24-27)

Quare dominum non latuerunt horae: quamobrem,
uel: itaque. finem transgressi sunt: Christum.
et inclinauerunt pauperes a uia iusta: ut uel imitarentur
eos uel inde arbitrarentur non esse diuinum iudicium,
quia inpunitam malitiam uidebant qua eis nocebant iustitiam
relinquentes. simul absconditi sunt mites terrae: cum
his, qui declinauerunt a uia iusta, absconditi sunt mites, ne
mihi ferrent auxilium. nam tria sunt genera hominum in
ecclesia, cum fit persecutio: alii enim consentiunt, alii fugiunt,
alii patiuntur, quorum personam sustinet Iob. et inruerunt
asini feri in agro super me: stulti et indomiti et ob hoc
superbi inruunt super me confitentem, id est ecclesiam. et
exeuntes ad opus suum: hoc enim est opus eorum, ut in
me inruant, id est ad hoc deputati sunt a deo. suauis factus
est ei panis in adulescentes: inpio et persecutori suauem
panem dicit, id est persecutionem, qua libenter fruebatur,
cum eam faceret adulescentibus: ut adolescentes aut pro
amatoribus uoluptatum accipiamus, quia ipsi facile talibus
consentiunt, aut pro eis, qui tantum in ecclesia profecerunt,
ut pueritiae quidem simplicitatem transierint, sed nondum
peruenerint ad robur illud uirile, quo etiam persecutor
contemnitur. agrum ante tempus non suum demessuerunt:
aut genera persecutionum dicit. ut aliquem agri
damno terrerent, aut pro agro ecclesia intellegenda, quam
ante maturitatem persecutionibus metere. uoluerunt, id est,
antequam simul zizania crescerent, ut tempore messis [*] [*]

separarentur. de stillicidiis montium madescent: confugientes
nudi ad speluncas, ubi saxa distillant. rapuerunt ab ubere
pupillum: pupilli et uiduae plerumque ex persona ecclesiae
accipiendi est populus sub tormento. et eum qui ceciderat,
humiliauerunt: desertum uel auxilio dei uel alicuius; quod
est magnae saeuitiae, non talibus parcere. in angustiis
insidiati sunt inique: in necessitatibus. de ciuitate et
de domibus eiciebantur: ab eis eiciebantur alii. anima
uero paruulorum in gemitu ualde: fuit. ipse autem
deus eorum curam non habuit: inpiorum, quia modo
curam eorum non habendo fecit eos desperare de iudicio dei,
quia inpune mala faciebant. et ideo in tenebras traditi
sunt: ignorantiae iudicii dei. et repente ut fur: eos
occupabit dies ille. oculus adulteri obseruat tenebras:
ostendere uult in quas tenebras tradantur inpii per inpunitatem;
non enim eas quas captant adulteri et ceteri qui male faciunt
per noctem, ne agnoscantur per diem; sed illas quae etiam
mane super eos sunt. suffodit in tenebris domos: alia
mala facta commemorat. per diem obsignauerunt semet
ipsos: occultauerunt. non cognouerunt lucem, quia
simul eis manet umbra mortis: non quia nox recessit,
propterea eos deseruit umbra mortis. leuis est super
faciem aquae: ad comparationem terrae splendidiores accipiendi
sunt, quos lux penetrat et imago leuitatis; et ideo
leuis est super eos umbra mortis. nam et ipsi portant
eam per condicionem carnis. uel: leuis est super faciem [*] [*]
aquae dixit super eos qui in baptismo confitentur. maledicatur
pars eorum super terram: sterile sit quod delegerunt.
de sinu enim pupillorum rapuerunt: de corde infirmorum
uerbum per malam suasionem. deinde rememoratum est
peccatum eius: quod putabat in obliuionem uenire. conteratur
sicut lignum insanabile omnis iniquus: quod
non sanat. sterili enim non fecit bene: quae sine consolatione
filiorum est. consurgens ergo non credit contra
uitam suam: non credit aduersus uitam suam; debuit enim
credere malam se habere uitam et eo ipso consurgere. cum
infirmari coeperit, non speret sanitatem: tribulari.
sed cadit in languorem. tales enim inpius consolationes
quaerit in rebus aduersis, quibus infirmior fiat. emarcuit
sicut malua in aestu: altitudo eius, quia non tulit
aestum tribulationis; malua autem propter infirmitatem. aut
sicut de stipula spica eius sponte decidens: quia
inane erat culmen ipsius; ipse enim sibi elegit tales consolationes
quibus peius infirmetur. alioquin quis est qui
loquatur mendacium me dicere? si et aliter sunt.

Verba Baldad Sauchitis. quid enim exordium
quam timor ab eo? ista subiunctio uidetur illis uerbis
consentire, quibus dicit Iob: idcirco a facie eius turbabor,
considerabo et timebo ab eo. nemo putet esse moram
piratis: sine mora secundum permissum eius tentant. in
quem enim non uenient insidiae ab eo? hoc est, cum
ipse permittit. insidias autem dicit tentationes. aut quomodo [*] [*]

erit homo iustus coram domino? ergo iuste eum tentari
permittit. uel quomodo se mundabit natus ex muliere?
nisi enim a deo mundatus fuerit, inmundus est. si lunae
praecipit, et non lucet: quoniam si exigant rationes et
ordo prouidentiae ipsius, ut luna non luceat, praecipiet, ut
non luceat, et non lucebit. sed quare? utrum inde uult uideri
non mundam lunam coram eo, quia praecipit ei, et non lucet?
an forte rationalis animae natura figurate hic insinuatur, cui
sol intellegibilis est lumen illud uerum, quod inluminat
omnem hominem? et quoniam tanto magis lucet luna terrenis
aspectibus, quanto magis recedit a sole. cum autem propinquat
soli, interimitur terris: intellegamus animae diuinitus praecipi,
ut superata natiuitate terrena atque mortali, qua splendor
eius adparet terreno sensu uidentibus, adpareat et propinquet
subiugeturque sapientiae, quo eius luce secretissime exultans
caueat facere iustitiam suam coram hominibus, ut
uideatur ab eis, sed cum gloriatur, in domino glorietur,
quia et cum adparet hominibus, dono creatoris adparet. nec
stellae sunt mundae ante eum: in comparatione eius.

Verba Iob. cui ades uel quem adiuturus es?
cum indignans tamquam iniustitiae eorum putaret eos a deo
puniendos. uerum sibi ipse loquens se ipsum reuocat, ut deo
potius dimittat iudicium eorum, ne aut adesse deo uideatur
aut adiuuare eum uelle quasi inualidum ad cohercendos uel
corrigendos homines aut consilium dare, quid cum illis agat;
aut sequi eum. tamquam adsecuturus causam quare dolosos
homines esse et uiuere patiatur, cum superet omnem animam
quaerentem uirtute incomprehensibili; aut quasi adnuntiare [*] [*] [*] [*]

illi aliquid de illis, cum ab ipso habeat homo etiam spiramen,
cum aliquid enuntiat. numquid gigantes redigentur in
nihilo? non ergo mirandum, si istis deus parcit, quando
gigantes non redigit in nihilo. et ne diceretur: sed ad inferos
detrusi sunt. subiecit quia infernum uidet deus. et tamen eos
ibi ordinauit ubi esse meruerunt, sicut iustos siue nunc, sicut
sunt, siue postea, sicut erunt, quamuis numquam eos remoueat
a facie sua, quia omnia nuda sunt coram eo, ita ut proximos
gigantes etiam istos consolatores superbos accipias. subter
aquam et proximi eorum: an "subter aquam" subaudiendum
" tenentur " uel aliquid tale? et non est uelamen
perditioni: etiam perditio eum non latet. extendens
aquilonem super nihilum: potest aquilo diabolum significare
et terra peccatorem, quoniam et illi et illi inanis est
spes. suspendens terram super nihilum: in aerem.
ligans aquam in nubibus suis: propter obscuritatem
prophetiae. et non est scissa nubes sub eo: sub ueritate
quam habuit nubes, quae non scinditur scripturas intellegentibus;
non enim aduersaria dicuntur, sicuti putant non intellegentes.
qui tenet faciem solis: ne agnosceretur ab inpiis
sol iustitiae. et extendit super eum nubem suam:
carnem quam dominus suscepit. praeceptum circumdedit
super faciem aquae: populos. usque ad consummationem
lucis: huius uitae finem, hoc est finem saeculi, aut
quousque consummentur, id est perficiantur homines, quibus [*] [*]
\'dictum est: fuistis enim aliquando tenebrae: nunc
autem lux in domino. columnae caeli contremuerunt
et obstupuerunt ab increpatione eius: quod contigit
Petro per Paulum. uirtute sua sedauit mare: placauit
saeculum, a quo persecutionem patiebatur ecclesia. unde
etiam columnas caeli contremuisse ab increpatione eius potest
hoc modo intellegi, ut robustissimi ecclesiae contremuerint
pro infirmis ab increpatione domini permittentis tentationes
persecutionis. columna enim clamat: quis infirmatur, et
ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non
uror? et prudentia eius uulneratus est cetus: uulneratum
dieit diabolum dolore, quo ei iusti non cedebant. et
claustra caeli metuunt eum: uel angeli uel qui acceperunt
claues regni caelorum. praecepto autem peremit draconem
desertorem: eundem dixit et cetum. sed nunc ostendit
quomodo sit uulneratus, cum praeceptum acceperunt qui ei
renuntiauerunt. ecce hae partes uiae eius: qua ad deum
uenitur. uirtutem autem tonitrus eius quis sciet,
quando faciet? tonitrum dicit euidentissimam uocem manifestationis
eius, aut illam forte uocem, quam dedit per filium
tonitrus: in principio erat uerbum et uerbum erat apud
deum et deus erat uerbum, ut sit ordo: quando faciet,
utrum quis sciet uirtutem tonitrus eius?

Et spiritus diuinus in naribus meis: hic
ostenditur prophetice eum dicere quae dicit et prophetice
cognoscere quia isti consolatores eius dolo pleni sunt. absit
a me iustos uos dicere, donec moriar: etiamsi usque ad [*] [*] [*]

mortem persequamini me, quia uos libere reprehendo. nec
enim separabo innocentem: ne uos autem. nec enim
conscius sum mihi iniquum quid commisisse: illi enim
solent plerumque aliis parcere, qui metuunt sibi aliquid ueri
obici. quae enim spes est inpio? quia expectat. ne quis
putaret male eum optasse inimicis suis, hic aperuit quo
animo dixerit. inpietatem quippe illorum uult euerti et perire
superbiam: quod fit cum soluitur ab inpietate anima quae
tenebatur rea: soluitur autem per confessionem paenitentis
hominis et gratiam ignoscentis dei. ergo: quae enim spes
est inpio? interrogatio et responsio: quia expectat et
confidit in domino, si forte soluatur aut preces eius
ex au d i at dominus. potest quidem et alius sensus occurrere
in his uerbis, sed non ita contexitur et libro et fidei, ut
quasi totum ex desperatione sit, quod spem prorsus non
habeat inpius, cum aduersus hoc scriptum sit: credenti
autem in eum qui iustificat inpium, deputatur fides
eius ad iustitiam. et ideo quod sequitur gratia domini
dicere intellegitur. aut si euenerit ei necessitas: ideo
debemus expectare gratiam soluentis. numquid enim in
necessitate, id est in tentatione habuit fiduciam meritorum
in conspectu dei? aut si inuocauerit exaudiet eum? si
tamquam fiducia operum suorum inuocat, quae nulla sunt.
quapropter adnuntiabo uobis quid sit in manu domini:
quid disponat deus. ecce omnes nostis quia uane uana
loquimini: ob hoc gratia iam expectanda est. quomodo
enim allegauit merita operum suorum uana uane loquens? [*] [*]
possessio uero potentium ueniet ab omnipotente
super eos: ut possideant eos potentes, id est diabolus et
angeli eius. potentes autem ideo dicit, quia isti infirmabuntur
sequentes uanitatem, ut in eos illi praeualeant duces et
principes uanitatis, quomodo et dominus fortem eum appellat
non ob aliud nisi quia tenet inualidos. quodsi multi fuerint
filii eius, in occisionem erunt: filios eius dicit, qui eum
ad seducendum inuitant, falsorum dogmatum persuasorem in
damnationem. si autem iuuenes facti fuerint, indigebunt,
id est: si confirmati fuerint in errore, indigebunt; non enim
eos satiauit uanitas. et qui circa eum sunt, morte morientur:
qui simillimi ei sunt ad seducendum. et uiduis
eorum non miserebitur: plebibus, quas seduxit cum eis,
uiri morte desertis, quasi fidem illis coniugalem in erroris
promissione seruauerit. quodsi et collegerit ut terram
argentum, id est: si prudentes et sapientes, cum adhuc
terra et lutum sunt, id est, cum adhuc stulta et carnalia
sentiunt, eis consenserint, postea correcti et cognoscentes ad
iustos conuertentur. erunt enim eorum domus sicut
tinea et aranea, quam seruauit: cor uel conscientiam.
aut domus dixit munimenta quibus se protegunt, uerum
astuta et latebrosa, sed inualidissima, sicut tineae folliculus
quo se abscondit et araneae cauerna, in quam se recipiendo
cooperit et claudit eam. quam seruauit autem intellegitur
se ipsam in illa cauerna, quia non omnes araneae hoc faciunt:
propter spontaneam et interiorem corruptionem iniquae cogitationis
et propter inutilia opera, quae quasi diligenter in [*] [*]
domo seruauit sibi inpius. diues dormiet et non adiciet:
quia post mortem non adiciet ad ipsas inpietates diuitias.
oculos suos aperuit, et non est: in resurrectione enim
non inueniet se ipsum diuitem, quod putauerat. tollet eum
aestus, et abibit: aut aestus maris tribulatio saeculi aut
aestus quo arescunt herbae, quae radicem non habent. et
uentilabit eum de loco suo: aut de spe sua aut deus
eum uentilabit de loco suo. ut non sit in loco dei, hoc est
in populo quem inhabitauit deus. et proiciet super eum,
et non parcet: tamquam aggerem poenarum. plaudet
super eum manibus suis. sicut dictum est: et ego
perditioni eorum superridebo; non enim superlugebit
perditionem inpiorum.