Exameron (5.10-5.14)

et causa manifesta est, quoniam in nobis pulmo per [*] thoracis
laxiora penetralia recipit spiritum et, cum ipse sit
poris plerisque penetrabilis, spiritus infusione interiorem
calorem refrigerat. thorax enim ut suscipit alimenta, ita
superflua ciborum et sucos salubres sanguinemque discernit:
discerpunt pulmo collegerit, unde facilius ad eum potest aspiratio
spiritus peruenire. pisces uero branchias habent, quas nunc
plicant et colligunt, nunc explicant atque aperiunt. in hac
ergo collectione et apertione dum suscipitur aqua et [*] transmittitur
ac penetrat, respirationis munus uidetur impleri.
propria igitur natura est piscium nec communis cum ceteris,
specialis usus et a ceteris uiuendi quaedam separata ac
secreta substantia. propterea non nutriuntur neque ut terrena
animalia manus humanae tactu et delenimento aliquo delectantur,
etiamsi seruati in uiuariis suis uiuunt.

sane nec ipsi a suis potentiae euasere uiolentiam [*]
et auaritiae potiorum subiecti ubique inferiores sunt. quo quisque
infirmior, eo plus praedae patet. et plerique quidem
herbis pascuntur ac minutis uermibus; sunt tamen qui
inuicem se deuorent et sua carne pascantur. minor apud illos
est esca maioris, et rursus ipse maior a ualidiore inuaditur
et fit esca alterius praedator alieni. itaque usu uenit, ut,
cum ipse alium deuorauerit, ab alio deuoretur et in unum
uentrem uterque conueniant cum deuoratore proprio deuoratus [*]
sitque simul in uno uiscere praedae uindictaeque consortium.
et ipsis sponte forte haec adcreuit iniuria, sicut in nobis
non ex natura coepit, sed ex auaritia, aut quia ad usum
hominum dati sunt, in signum quoque facti sunt, ut in his
nostrorum morum uitia uideremus et caueremus exempla, ne
quis potior inferiorem inuaderet daturus in se potentiori
utuntur iniuriae. itaque qui alterum laedit sibi laqueum
parat, in quem ipse incidat. [*] [*]

Et tu piscis es, qui uiscera inuadis aHena, qui demergis [*]
infirmum, qui cedentem persequeris usque in profundum.
caue De dum illum persequeris, incidas ipse ualidiorem et
deducat te m alienas insidias qui tuas uitat priusque tuam
spectet aerumnam qui te persequente propriam reformidabat.
quid interest inter diuitem inprobae cupiditatis ingluuie absorbentem
infirmorum patrimonia et silurum minorum piscium
uisceribus aluum repletum? defunctus est diues et nihil ei [*]
sua spolia profuerunt, immo magis eum rapinarum suarum
detestabiliorem fecit infamia. captus est Syria et inutilis
praeda detecta est. quanti in eo repperiuntur, qui alios deuorauerant!
et tu diues habes in sinu tuo alterius praedatorem.
ille habebat facultates pauperis, quas inuaserat: tu
eum oppnmensopprimens duo patrimonia tuis facultatibus addidisti et
adhuc tanto non satiaris augmento et dicis quod alios uindicaueris,
cum eadem committas quae ulcisceris, iniusto
iniustior et iniquo iniquior et auaro auarior. uide ne idem
te qui piscem illum finis inueniat; amum sol et retia. sed
praesumis de potentia quod nemo tibi possit resistere: [*] praesumebat
et silurus quod amum nemo sibi iaceret, nemo :
tenderet retia, et, si incidisset, uniuersa disi\'umperet: et
tamen fuscinam non euasit aut nexus uinculi ualidioris incurrit,
quibus se non posset exuere. sine dubio et hominum iniquitas
quo grauiora commiserit, eo magis scelere suo tuta esse non
poterit, quin aliquando dissoluat quod pro scelerum pretio
constat difficile posse uitari.