Apologia Altera Prophetae David (26-30)

Itaque una quaestione dominus noster Iesus Christus [*]
omnium haereticorum ora saepsit, sacrilegia conclusit. non
solum enim Iudaeos, sed etiam Photinianos et Arianos et [*] [*]

Sabellianos hac redarguit quaestione. et ideo nobis, quoniam
Iudaeos defecisse iam cernimus et illam execrabilem perfidiam
minutam, iam de Arianis, qui non multum a Iudaeis differunt,
Photinianisque et Sabellianis aliqua in istius quaestionis perstringenda
tractatu sunt. taceat ergo Photinus, qui Christum
Dauid filium, non dei dicit, et taceat damnatus uoce caelesti. [*]
quomodo enim dicit Christum filium Dauid esse, cum ipse
Dauid dixerit in libro Psalmorum: dixit dominus domino
meo: sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos
sub pedibus tuis? si Dauid inquit dominum illum
uocat, quomodo filius eius est? non ergo Dauid filius,
sed dei filius Christus. taceat etiam Sabellianus: cum legit
dominum domino dixisse, intellegat non eundem et ipsum
esse qui dicit et cui dicitur - nec enim sibi pater dicit: sede
a dextris meis nec sibi dixit: ponam inimicos tuos - et[*]
aliquando intellegant omnes filium esse qui a dextris sedet et
hanc distinctionem inter patrem filiumque custodiant, ut sit
distinctio patris et filii, quod alius pater, alius filius, sed quia
in una sede sedent, una maiestate potiuntur et sedent non
pro discerniculo dignitatis nec pro ordine potestatis, sed pro
copula caritatis, unam patris et filii intellegant potestatem.
in quo et Arius conticescat, qui contraria Sabellio erroris
urget uestigia. audiat dominum domino dicere, audiat ad
dexteram patris filium sedere et desinat de sermone atque [*]
ordine hominum diuinitati facere quaestionem. nec [*] [*]
argumentetur hic quia pater dicit sede; legimus enim et alibi etiam
sine patris dicto sedere filium, sicut scriptum est: et sedet
ad dexteram dei et alibi: amodo uidebitis filium
hominis sedentem ad dexteram dei. ipse est enim cui
dicitur sede, qui filius hominis nominatur. audit quasi homo,
sedet quasi dei filius. quid hac potest dici praecellentius
potestate, quae etiam carnem hominis ad dexteram dei conlocauit
et infirmum illud condicionis humanae, postquam [*]
tamen uerbum caro factum est, diuinitati copulauit aeternae?
sed quid hoc est?

posteaquam Photinus obmutuit, Arius
conticuit, Sabellius uocem perdidit, adhuc haeresim tamen
diuersa contra ecclesiam excitantem ora conspicio. nam ecce
Manicheus et Ualentinianus et omnis diriuatio Manicheorum
eo telo nititur, quo alii sunt perempti: fidei praeiudicium
fidei testificatione molitur. ait enim detestanda haeresis: \'ecce [*]
negauit Christus filium se esse Dauid, et ideo* inquit credendum
est quod non susceperit carnem\\ quibus apertissime
in ipso principio euangelii scriptura respondet et dicit: liber
generationis Iesu Christi filii Dauid. cur igitur aut
alibi Dauid filius dicitur aut alibi Dauid filius denegatur nisi
ut intellegas aliud esse secundum substantiam diuinam esse
filium, aliud secundum carnis susceptionem ? nam secundum
substantiam diuinam dei filius est, secundum carnem filius [*]
Dauid. itaque ubi generatio secundum carnem describitur
saluatoris, Dauid filius nominatur, ubi uero plenitudo confessionis
exigitur, cum designatur generatio saluatoris, non uult [*] [*]

se Dauid filium dei filius nominari; designatio enim maiestatis
eius naturam interpretatur. sed iam redargutis scaeuorum
interpretationibus ad ecclesiam sermo uertendus est.

Uerum quod saepe titulum quinquagesimi psalmi repetimus, [*]
non praesumptionis, set infirmitatis exemplum est. uno enim
die uel per angustias ingenii uel per fragilitatem uocis omnem
seriem non possum inplere tractatus. et ideo quoniam superiore
die aduersus Iudaeos noster sermo directus est, quos [*]
quidem eo usque documenta fidei subegerunt, ut Christus in
caelesti solio locaretur, quod utique in hominem non potest
conuenire — neque enim alium nisi dei filium ad dexteram dei
sedere credibile est —, non alius utique nobis sedere ad dexteram
patris nisi dei filius remotis omnibus ambiguis aestimandus
est. rursus quoniam scriptura habet: ex fructu
uentris tui ponam super sedem tuam, idem utique dei
filius carnem ex Maria suscepisse credendus est, in qua prophetici
fructus est uentris, ut uere successionem originis
recognoscas illumque dei filium factum postea filium hominis [*]
per susceptionem scilicet carnis in throno caelesti sedere non
dubites. neque enim Christus sedem aliquam regalem hoc
habuit in saeculo, ut putes aliam sedem Dauid semini esse
promissam, maxime cum ipse dixerit dominus: regnum
meum non est de hoc mundo.

conclusi itaque undique eo [*] [*]

perfidiae suae temptamenta deriuant, ut incredibile esse adserant
quod deus susceperit carnem, qua ratione autem non [*]
potuerit suscipere explicare non possunt. quaero enim utrum
inpossibilitatis an iniuriae causa aestimant carnem a deo
suscipi nequiuisse ? si inpossibilitatis, aliquid ergo inpossibile
deo ? nihil enim est quod facere uoluerit et facere nequiuerit.
superest ergo ut aut uoluisse aut noluisse doceatur. quod
autem maius indicium uoluntatis quam quod ipse dixit:
palam apparui non quaerentibus me. expandi manus
meas ad populum non credentem et contradicentem?
si ergo uoluit et potuit, an putamus eum causa iniuriae [*]
noluisse? et quam diuinitas sui sentit iniuriam? expers enim
est contumeliae neque subiecta est nostris passionibus; neque
enim caro uel detrimentum diuinitati adferre potuit uel
augmentum.

Qui tamen hoc obiciunt quod dei filius carnem suscipere
non potuerit, si gentiles, quomodo, qui deos suos, quoniam
homines fuisse negare non possunt, humana specie uisos esse
testantur? an rex eorum, quem illi suis diis omnibus anteponunt,
prodigiales formas potuit pro amore suscipere, [*]
Christus carnem hominis, quem ad imaginem sui fecit, atque
illud praestantissimum opus suum suscipere pro mundi salute
non potuit ? et pulchrius illis uidetur propter adulterium
alieni tori quam propter redemptionem omnium speciem carnis
adsumptam? quodsi Iudaeus hoc obicit, quomodo legit: ecce [*] [*]

uirgo in utero accipiet et pariet filium, et uocabitur
nomen eius Emmanuhel, quod interpretatur \'nobiscum
deus?\' quomodo legit: ecce qui loquebar adsum? [*] quomodo
autem lectum adserit: ecce sicut panthera et sicut
ursus aporiatus occurram eis? dei ergo filius carnem
suscipere non potuit pro redemptione omnium, cum ipsi
negare non possint quod pro nostrorum supplicio peccatorum
adfectum quendam deus ferinae crudelitatis induerit, ut qui
natura pius est et misericors nostrorum tamen scelerum atrocitate
conmotus adsumat in nos quandam saeuitiam bestiarum ?