Apocolocyntosis (3-5)

Claudius animam agere coepit nec invenire exitum poterat. Tum Mercurius, qui semper ingenio eius delectatus esset, unam e tribus Parcis seducit et ait: "Quid, femina crudelissima, hominem miserum torqueri pateris? Nec unquam tam diu cruciatus cesset?[*]

Annus sexagesimus quartus est, ex quo cum anima luctatur. Quid huic et rei publicae invides? Patere mathematicos aliquando verum dicere, qui illum, ex quo princeps factus est, omnibus annis, omnibus mensibus efferunt. Et tamen non est mirum si errant et horam eius nemo novit; nemo enim unquam illum natum putavit. Fac quod faciendum est:

Dede neci, melior vacua sine regnet in aula.'"

Sed Clotho

ego mehercules

inquit

pusillum temporis adicere illi volebam, dum hos pauculos, qui supersunt, civitate donaret (constituerat enim omnes Graecos, Gallos, Hispanos, Britannos togatos videre) sed quoniam placet aliquos peregrinos in semen relinqui et tu ita iubes fieri, fiat.

Aperit tum capsulam et tres fusos profert: unus erat Augurini, alter Babae, tertius Claudii.

Hos

inquit

tres uno anno exiguis intervallis temporum divisos mori iubebo, nec illum incomitatum dimittam. Non oportet enim eum, qui modo se tot milia hominum sequentia videbat, tot praecedentia, tot circumfusa, subito solum destitui. Contentus erit his interim convictoribus.

Haec ait et turpi convolvens stamina fuso

abrupit stolidae regalia tempora vitae.

p.376

At Lachesis redimita comas, ornata capillos,

Pieria crinem lauro frontemque coronans,

candida de niveo subtemina vellere sumit

felici moderanda manu, quae ducta colorem

assumpsere novum. Mirantur pensa sorores:

mutatur vilis pretioso lana metallo,

aurea formoso descendunt saecula filo.

Nec modus est illis, felicia vellera ducunt

et gaudent implere manus, sunt dulcia pensa.

Sponte sua festinat opus nulloque labore

mollia contorto descendunt stamina fuso.

Vincunt Tithoni, vincunt et Nestoris annos.

Phoebus adest cantuque iuvat gaudetque futuris,

et laetus nune plectra movet, nune pensa ministrat.

Detinet intentas cantu fallitque laborem.

Dumque nimis citharam fraternaque carmina laudant,

plus solito nevere manus, humanaque fata

laudatum transcendit opus.

Ne demite, Parcae

Phoebus ait "vincat mortalis tempora vitae

p.378

ille, mihi similis vultu similisque decore

nec cantu nec voce minor. Felicia lassis

saecula praestabit legumque silentia rumpet.

Qualis discutiens fugientia Lucifer astra

aut qualis surgit redeuntibus Hesperus astris,

qualis cum primum tenebris Aurora solutis

induxit rubicunda diem, Sol aspicit orbem

lucidus, et primos a carcere concitat axes:

talis Caesar adest, talem iam Roma Neronem

aspiciet. Flagrat nitidus fulgore remisso

vultus, et adfuso cervix formosa capillo."

haec Apollo. At Lachesis, quae et ipsa homini formosissimo faveret, fecit illud plena manu, et Neroni multos annos de suo donat. Claudium autem iubent omnes

χαίροντας, εὐφημοῦντας ἐκπέμπειν δόμων.[*]

Et ille quidem animam ebulliit, et ex eo desiit vivere videri. Exspiravit autem dum comoedos audit, ut scias me non sine causa illos timere. Ultima vox eius haec inter homines audita est, cum maiorem sonitum emisisset illa parte, qua facilius loquebatur:

vae me, puto, concacavi me.

Quod an fecerit, nescio: omnia certe concacavit.

Quae in terris postea sint acta, supervacuum est referre. Scitis enim optime, nec periculum est ne excidant memoriae quae gaudium publicum impresserit: nemo felicitatis suae obliviscitur. In caelo quae acta sint, audite: fides penes auctorem erit. Nuntiatur Iovi venisse quendam bonae staturae, bene canum; nescio quid ilium minari, assidue enim caput movere; pedem dextrum trahere. Quaesisse se, cuius nationis esset: respondisse nescio quid perturbato sono et voce confusa; non intellegere se linguam eius, nec Graecum esse nec Romanum nec ullius gentis notae. Tum Iuppiter Herculem, qui totum orbem terrarum pererraverat et nosse videbatur omnes nationes, iubet ire et explorare, quorum hominum esset. Tum Hercules primo aspectu sane perturbatus est, ut qui etiam non omnia monstra timuerit. Ut vidit novi generis faciem, insolitum incessum, vocem nullius terrestris animalis sed qualis esse marinis beluis solet, raucam et implicatam, putavit sibi tertium decimum laborem venisse. Diligentius intuenti visus est quasi homo. Accessit itaque et quod facillimum fuit Graeculo, ait:

τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν, πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;

Claudius gaudet esse illic philologos homines, sperat futurum aliquem historiis suis locum. Itaque et ipse Homerico versu Caesarem se esse significant ait:

Ἰλιόθεν με φέρων ἄνεμος Κικόνεσσι πέλασσεν.

Erat autem sequens versus verior, aeque Homericus:

ἔνθα δʼ ἐγὼ πόλιν ἔπραθον, ὤλεσα δʼ αὐτούς.

Et imposuerat Herculi minime vafro,