Pro Rege Deiotaro (21-25)

in posterum inquit diem distulit ut, cum in castellum[*] ventum esset, ibi cogitata perficeret. non video causam loci mutandi[*], sed tamen acta res criminose est. cum inquit vomere post cenam te velle dixisses, in balneum te ducere coeperunt: ibi enim erant insidiae. at te eadem tua[*] fortuna servavit: in cubiculo[*] malle dixisti. di te perduint[*], fugitive! ita non[*] modo nihili et[*] improbus, sed fatuus et[*] amens es. quid? ille signa aenea in balneo[*] posuerat, quae e balneo in cubiculum transire[*] non possent? habes crimina insidiarum: nihil enim dixit amplius. horum inquit eram conscius. quid tum? ita ille demens erat ut eum quem conscium tanti sceleris habebat[*] ab[*] se dimitteret, Romam etiam mitteret ubi et inimicissimum sciret esse nepotem suum et C. Caesarem cui fecisset insidias, praesertim cum is unus esset qui posset de absente se indicare[*]?

et fratres meos, inquit, quod erant conscii, in vincla[*] coniecit[*]. cum igitur eos vinciret quos secum habebat, te solutum Romam mittebat qui eadem scires quae illos scire dicis?

reliqua pars accusationis duplex fuit: una regem in speculis semper fuisse[*], cum a te animo esset[*] alieno, altera exercitum eum contra te magnum comparasse. de exercitu dicam breviter, ut cetera. numquam eas copias rex Deiotarus habuit quibus inferre bellum populo Romano posset, sed quibus finis suos ab excursionibus et latrociniis[*] tueretur et imperatoribus nostris auxilia mitteret. atque antea quidem maiores copias alere poterat; nunc exiguas vix tueri potest.

at misit ad nescio quem Caecilium[*]: sed eos quos misit, quod ire noluerunt, in vincla coniecit. non quaero quam veri simile sit[*] aut non[*] habuisse regem quos[*] mitteret aut eos qui missi essent non paruisse, aut, qui dicto audientes[*] in tanta re non fuissent, eos vinctos potius quam necatos. sed tamen cum ad Caecilium mittebat, utrum causam illam victam esse nesciebat an Caecilium istum magnum hominem putabat? quem profecto is qui optime nostros homines novit vel quia non nosset vel si nosset, contemneret.

addit etiam illud, equites non optimos misisse. credo[*], Caesar, nihil ad tuum equitatum, sed misit ex eis quos habuit electos. ait[*] nescio quem ex eo numero servum iudicatum. non arbitror, non audivi: sed in eo, etiam si accidisset, culpam regis nullam fuisse arbitrarer.

alieno autem a te animo quo modo[*]? speravit, credo, difficilis tibi Alexandreae[*] fore exitus propter regionum naturam et fluminis. at eo tempore ipso pecuniam dedit, exercitum aluit, ei[*] quem Asiae praefeceras nulla in[*] re defuit; tibi victori non solum ad hospitium sed ad periculum etiam atque ad[*] aciem praesto fuit.

secutum bellum est Africanum. graves de te rumores[*], qui etiam furiosum illum Caecilium excitaverunt. quo tum rex animo[*], qui auctionatus sit seseque spoliare[*] maluerit quam tibi pecuniam non subministrare. at eo inquit tempore ipso Nicaeam Ephesumque mittebat qui rumores Africanos exciperent et celeriter ad se referrent. itaque cum esset ei nuntiatum Domitium naufragio perisse, te in castello circumsederi, de Domitio dixit versum Graecum eadem sententia qua etiam nos habemus Latinum:

pereant amici, dum inimici una intercidant.