Adversus Omnes Haereses (1-2)

Quorum haereticorum, ut plura praeteream, pauca perstringam.
taceo enim Iudaismi haereticos, Dositheum inquam
Samaritanum, qui primus ausus est prophetas quasi non in
spiritu sancto locutos repudiare, taceo Saducaeos, qui ex
huius erroris radice surgentes ausi sunt ad hanc haeresim
etiam resurrectionem carnis negare, praetermitto Pharisaeos,
qui additamenta quaedam legi adstruendo a Iudaeis diuisi
sunt, unde etiam hoc accipere ipsum quod habent nomen
digni fuerunt, cum his etiam Herodianos, qui Christum Herodem
esse dixerunt: ad eos me conuerto, qui ex euangelio
haeretici esse uoluerunt. ex quibus est primus omnium Simon
Magus. qui in Actis Apostolorum condignam meruit ab apostolo
Petro iustamque sententiam. hic ausus est summam se
dicere uirtutem, id est summum deum, mundum autem ab
angelis suis institutum. ad daemonem se oberrantem, qui
esset sapientia, descendisse quaerendum. apud Iudaeos se [*] [*]

in phantasmate dei non passum, sed esse quasi passum. post
hunc Menander extitit.) discipulus ipsius, similiter magus,
eadem dicens quae Simon ipse, [quicquid se Simon dixerat,
\'hoc se Menander esse dicebat,] negans habere posse quemquam
salutem, nisi in nomine suo baptizatus fuisset. secutus est
post haec et Saturninus, et hic similiter dicens innoscibilem
Virtutem, id est deum, in summis et infinitis illis partibus
et in superioribus manere, longe autem distanter [et] ab hoc
angelos inferiores mundum fecisse. et quia splendor quidam
luminis desursum in inferioribus refulsisset, ad similitudinem
illius luminis angelos hominem instituere curasse. hunc super
terram iacuisse reptantem; cuius lumen illud, id est uirtutem
illam superiorem, propter misericordiam scintillam *** saluam
esse, cetera hominis perire; Christum in substantia corporis
non fuisse et phantasmate tantum quasi passum fuisse;
resurrectionem carnis nullo modo futuram esse. postea Basilides
haereticus erupit. hic esse dicit summum deum, nomine
Abraxan, ex quo mentem creatam, quam Graece VODV appellat:
inde uerbum, ex illo prouidentiam, (ex prouidentia) uirtutem
et sapientiam, ex ipsis inde principatus et potestates et!O
angelos factos, deinde infinitas angelorum editiones et probolas;
ab istis angelis trecentos sexaginta quinque caelos [*] [*]
institutos et mundum in honorem Abraxae, cuius nomen hunc
in se habeat numerum computatum. in ultimis quidem angelis,
qui et hunc fecerunt mundum, nouissimum ponit Iudaeorum
deum, id est deum legis et prophetarum, quem deum negat,
sed angelum dicit; huic sortito obtigisse semen Abrahae,
atque ideo hunc de terra Aegypti filios Israhel in terram
Chanaan transtulisse; hunc turbulentiorem prae ceteris angelis
atque ideo et seditiones frequenter et bella concutere, sed et
humanum sanguinem fundere; Christum autem, non ab hoc,
qui fecerit mundum, sed ab illo Abraxa missum, uenisse in
phantasmate, sine substantia carnis fuisse; hunc passum apud
Iudaeos non esse, sed uice ipsius Simonem crucifixum esse;
unde nec in eum credendum esse, qui sit crucifixus, ne quis
confiteatur in Simonem credidisse. martyria negat esse facienda.
carnis resurrectionem grauiter impugnat, negans salutem corporibus
repromissam. alter haereticus Nicolaus emersit. hic de
septem diaconibus, qui in Actis Apostolorum adlecti sunt, fuit.
hic dicit tenebras in concupiscentia luminis et quidem foeda
et obscoena fuisse; ex hac permixtione pudor est dicere quae
foetida et inmunda. sunt et cetera obscoena. aeones enim refert
quosdam turpitudinis natos et complexus et permixtiones execrabiles
obscoenasque coniuncturas, et quaedam ex ipsis adhuc
turpiora natos praeterea daemones et deos et spiritus septem,
et alia satis sacrilega pariter et foeda, quae referre erubescimus
et iam Praeterimus. satis est nobis, quod totam istam
haeresim Nicolaitarum Apocalypsis domini grauissima [*] [*]
sententiae auctoritate damnauit dicendo: hoc tenes, quia odisti
doctrinam Nicolaitarum, quam et ego odi.

Accesserunt his haeretici etiam illi, qui Ophitae nuncupantur.
nam serpentem magnificant in tantum, ut illum etiam
ipsi Christo praeferant. \'ipse enim,\' inquiunt, \'scientiae nobis
boni et mali originem dedit. huius animaduertens potentiam
et maiestatem Moyses, inquiunt, aereum posuit serpentem, et
quicumque ipsum aspexerunt, sanitatem consecuti sunt. ipse,
aiunt, praeterea Christus in euangelio suo imitatur serpentis
ipsius sacram potestatem dicendo: et sicut Moyses exaltauit
serpentem in deserto, ita exaltari oportet
filium hominis.\' ipsum introducunt ad benedicenda eucharistia
sua. sed tota istius erroris et scaena et doctrina inde
fluxit: dicunt enim de illo summo primario Aeone complures
alios Aeones extitisse inferiores, omnibus tamen istis Aeonem
antestare, cuius sit nomen Ialdabaoth. hunc autem conceptum
esse ex altero Aeone Aeonibus inferioribus permixto, seque
postea cum in superiora uoluisset eniti, grauitate materiae
permixta sibi non potuisse ad superna peruenire; in medietate
relictum extendisse totum et fecisse sic caelum. Ialdabaoth
tamen inferius descendisse et fecisse sibi filios septem; quem
occlusisse superiora dilatatione, ut, quia angeli, quae superiora
essent, scire non possent, ipsum solum deum putarent. uirtutes
igitur illas et angelos inferiores hominem fecisse, et quia ab
infirmioribus et mediocribus uirtutibus institutus esset, quasi [*] [*]

uermem iacuisse reptantem; illum uero Aeonem, ex quo Ialdabaoth
processisset, inuidia commotum scintillam quandam iacenti
homini inmisisse, qua excitatus per prudentiam saperet
et intellegere posset superiora. sic rursum Ialdabaoth istum
in indignationem conuersum ex semetipso edidisse uirtutem
et similitudinem serpentis, et hanc fuisse uirtutem in paradiso,
id est istum fuisse serpentem, cui Eua quasi filio deo crediderat.
\'decerpsit,\' inquiunt, de fructu arboris, atque ideo generi
humano scientiam bonorum et malorum contribuit.\' Christum
autem non in substantia carnis fuisse; salutem carnis sperandam
omnino non esse. nec non etiam erupit alia quoque
haeresis, quae dicitur Cainaeorum. et ipsi enim magnificant
Cain, quasi ex quadam potenti uirtute conceptum, quae operata
sit in ipso. nam Abel ex inferiore uirtute conceptum,
procreatum et ideo inferiorem repertum, hi qui hoc adserunt,
etiam ludam proditorem defendunt, admirabilem illum et
magnum esse memorantes propter utilitates, quas humano
generi contulisse iactatur. quidam enim ipsorum gratiarum
actionem Iudae propter hanc causam reddendam putant. \'animaduertens
enim\', inquiunt, \'ludas, quod Christus uellet ueritatem
subuertere, tradidit illum, ne subuerti ueritas posset.\' et alii
sic contra disputant et dicunt: (quia potestates huius mundi
nolebant pati Christum, ne humano generi per mortem ipsius
salus pararetur, saluti consulens generis humani tradidit Christum,
ut salus, quae impediebatur per uirtutes, quae obsistebant,
ne pateretur Christus, impediri omnino non posset et [*] [*]
ideo per passionem Christi non posset salus humani generis
retardari. sed et illa haeresis processit, quae dicitur Sethoitarum.
huius peruersitatis doctrina haec est: duos homines ab
angelis constitutos, Cain et Abel. propter hos magnas inter
angelos contentiones et discordias extitisse. ob hanc causam
illam uirtutem, quae super omnes uirtutes esset, quam matrem
pronuntiant, dum Abel interfectum dicerent, uoluisse concipi
et nasci hunc Seth loco Abelis, ut euacuarentur angeli illi.
qui duos priores illos homines condidissent, dum hoc semen
mundum oritur et nascitur. permixtiones enim dicunt angelorum
et hominum iniquas fuisse, ob quam causam illam
uirtutem, quam, sicut diximus, pronuntiant matrem, ad uindictam
etiam cataclysmum inducere, ut et illud permixtionis
semen tolleretur et hoc solum semen, quod esset purum,
integrum custodiretur. sed enim illos, qui seminis illos prioris
instituissent, occulte et latenter et ignorante illa matre uirtute
cum illis octo animabus in arcam misisse etiam semen Cham.
quo semen malitiae non periret, sed cum ceteris conseruatum
et post cataclysmum terris redditum exemplo ceterorum excresceret
et effunderetur et totum orbem et impleret et occuparet.
de Christo autem sic sentiunt, ut dicant illum tantummodo
Seth et pro ipso Seth Christum fuisse.