Quorum haereticorum, ut plura praeteream, pauca perstringam. taceo enim Iudaismi haereticos, Dositheum inquam Samaritanum, qui primus ausus est prophetas quasi non in spiritu sancto locutos repudiare, taceo Saducaeos, qui ex huius erroris radice surgentes ausi sunt ad hanc haeresim etiam resurrectionem carnis negare, praetermitto Pharisaeos, qui additamenta quaedam legi adstruendo a Iudaeis diuisi sunt, unde etiam hoc accipere ipsum quod habent nomen digni fuerunt, cum his etiam Herodianos, qui Christum Herodem esse dixerunt: ad eos me conuerto, qui ex euangelio haeretici esse uoluerunt. ex quibus est primus omnium Simon Magus. qui in Actis Apostolorum condignam meruit ab apostolo Petro iustamque sententiam. hic ausus est summam se dicere uirtutem, id est summum deum, mundum autem ab angelis suis institutum. ad daemonem se oberrantem, qui esset sapientia, descendisse quaerendum. apud Iudaeos se 13-214, 1] cf. Iren. I 23, 1-3. 14] cf. Act. 8, 20-23. 2 aduersus omnes haereses incipit feliciter F, incipit aduersus omnes haereticos N, deest titulus in P (add. m. recentissima: aduersas omnes haereses seu potius de haeresibus liber); annexuit hunc libellum libro de praescriptione haereticorum editio Gangneiana, separauit denuo Iiigaltiana Kuppressa inscriptione 3 Quorum NF, Duorum P (sed litteram D addidit rubrator; minuscula praescripta erat litt. q) perstringam P, praestringam NF 7 surgentes NP (e alt. ex i a m. 1), surgentis F 9 additamenta PN, adimendo F legi Pam: legis PNF adstruendo a NR, astruenda P (corr. 22), astruenda a F 12 ex om. F 15 summam om. F 16 uirtutem PF, sententiam N 17 ad daemonem Oehlerus: a daemone PF, ac daemone N oberrantem Eng: oberrante PN, errante F, errantem Oehlerus 18 etiam sapientiam F discendi se PRi in phantasmate dei non passum, sed esse quasi passum. post hunc Menander <extitit.) discipulus ipsius, similiter magus, eadem dicens quae Simon ipse, [quicquid se Simon dixerat, \'hoc se Menander esse dicebat,] negans habere posse quemquam salutem, nisi in nomine suo baptizatus fuisset. secutus est post haec et Saturninus, et hic similiter dicens innoscibilem Virtutem, id est deum, in summis et infinitis illis partibus et in superioribus manere, longe autem distanter [et] ab hoc angelos inferiores mundum fecisse. et quia splendor quidam luminis desursum in inferioribus refulsisset, ad similitudinem illius luminis angelos hominem instituere curasse. hunc super terram iacuisse reptantem; cuius lumen illud, id est uirtutem illam superiorem, propter misericordiam scintillam *** saluam esse, cetera hominis perire; Christum in substantia corporis non fuisse et phantasmate tantum quasi passum fuisse; resurrectionem carnis nullo modo futuram esse. postea Basilides haereticus erupit. hic esse dicit summum deum, nomine Abraxan, ex quo mentem creatam, quam Graece VODV appellat: inde uerbum, ex illo prouidentiam, (ex prouidentia) uirtutem et sapientiam, ex ipsis inde principatus et potestates et!O angelos factos, deinde infinitas angelorum editiones et probolas; ab istis angelis trecentos sexaginta quinque caelos 1-5] cf. Iren. I 23, 5. 5-16] cf. Iren. I 24, 1-2. 16-215, lti] cf. Iren. I 24, 3-7. 1 fantasmate F, fantasmaten P (del. litt. n R) N non om. F sed— passum om. F 2 extitit addidi 3 simon ipse N, simoni ipse P ti del. R), simonis aeque F quicquid-dicebat seclusi 6 innoscibilem Iun: innascibilem PNF 7 et infinitis illis N, et illis infinitis PF 8 distanter N, distantur PF, distantes R uulgo et del. R 9 inferiores PNF, inferiorem Urs 10 defasum F 11 angelos curasse PNF, del. angelos Urs 12 cui Eng id est uirtutem scripsi: et uirtntem PNF 13 laclltllJm signaui: exlrenaeo h~a.ec suppleo: <uitae emisissg, quae erexerit hominem. propterea post mortem hanc Bcintillam), uitae inmisisse. hanc scintillam mauult suppleri Eng 14 cetera J23, ceteram PNFR1 substantiam F 15 fantasmata F 17 dicat F 18 Abrazan ex Pam: abraxaen P. abraxen NF ,/1)i)\'J R, nas P (corr. R) N, nunc F 19 ex prouidentia ex Irenaeo add. Pam 21 infirmitas F institutos et mundum in honorem Abraxae, cuius nomen hunc in se habeat numerum computatum. in ultimis quidem angelis, qui et hunc fecerunt mundum, nouissimum ponit Iudaeorum deum, id est deum legis et prophetarum, quem deum negat, sed angelum dicit; huic sortito obtigisse semen Abrahae, atque ideo hunc de terra Aegypti filios Israhel in terram Chanaan transtulisse; hunc turbulentiorem prae ceteris angelis atque ideo et seditiones frequenter et bella concutere, sed et humanum sanguinem fundere; Christum autem, non ab hoc, qui fecerit mundum, sed ab illo Abraxa missum, uenisse in phantasmate, sine substantia carnis fuisse; hunc passum apud Iudaeos non esse, sed uice ipsius Simonem crucifixum esse; unde nec in eum credendum esse, qui sit crucifixus, ne quis confiteatur in Simonem credidisse. martyria negat esse facienda. carnis resurrectionem grauiter impugnat, negans salutem corporibus repromissam. alter haereticus Nicolaus emersit. hic de septem diaconibus, qui in Actis Apostolorum adlecti sunt, fuit. hic dicit tenebras in concupiscentia luminis et quidem foeda et obscoena fuisse; ex hac permixtione pudor est dicere quae foetida et inmunda. sunt et cetera obscoena. aeones enim refert quosdam turpitudinis natos et complexus et permixtiones execrabiles obscoenasque coniuncturas, et quaedam ex ipsis adhuc turpiora natos praeterea daemones et deos et spiritus septem, et alia satis sacrilega pariter et foeda, quae referre erubescimus et iam Praeterimus. satis est nobis, quod totam istam haeresim Nicolaitarum Apocalypsis domini grauissima 16-216, 2] cf. Iren. I 26, 3. 17] cf. Act. 6, 5. 1 mundas F honorem Iun: honore PNF Abraxae i23, abraniat PRl, abraiatNF 3 qui et scripsi: et qui PNF 6 de terra Aegypti NGel, de terra ex Aegypto PFR1, de terra Aegypto R3 in terram R3, in terra PNFR1 8 et (tertium) om. N 11 phantasmata F hunc passum om. F apud iudaeos PN. a iudaeis F 16 repromissum P (corr. R) 17 diaconibus NP (corr. R -is ex -ibus), diaconis RF uulgo 18 concupiscentia R3, concupiscentiam PNFR1 et quidem R3, sed quidem PNFR1 20 aeones Rig (ex Epiphan. adu. haer. XXV, 6): omnes PNF 21 complexus PN, conplexos F 22 obscoenasque coniuncturas scripsi: obscoenasque coniunctas PNF, obscoenosque coniunctus Oelilerus 24 sacrilegia N sententiae auctoritate damnauit dicendo: hoc tenes, quia odisti doctrinam Nicolaitarum, quam et ego odi.

Accesserunt his haeretici etiam illi, qui Ophitae nuncupantur. nam serpentem magnificant in tantum, ut illum etiam ipsi Christo praeferant. \'ipse enim,\' inquiunt, \'scientiae nobis boni et mali originem dedit. huius animaduertens potentiam et maiestatem Moyses, inquiunt, aereum posuit serpentem, et quicumque ipsum aspexerunt, sanitatem consecuti sunt. ipse, aiunt, praeterea Christus in euangelio suo imitatur serpentis ipsius sacram potestatem dicendo: et sicut Moyses exaltauit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis.\' ipsum introducunt ad benedicenda eucharistia sua. sed tota istius erroris et scaena et doctrina inde fluxit: dicunt enim de illo summo primario Aeone complures alios Aeones extitisse inferiores, omnibus tamen istis Aeonem antestare, cuius sit nomen Ialdabaoth. hunc autem conceptum esse ex altero Aeone Aeonibus inferioribus permixto, seque postea cum in superiora uoluisset eniti, grauitate materiae permixta sibi non potuisse ad superna peruenire; in medietate relictum extendisse totum et fecisse sic caelum. Ialdabaoth tamen inferius descendisse et fecisse sibi filios septem; quem occlusisse superiora dilatatione, ut, quia angeli, quae superiora essent, scire non possent, ipsum solum deum putarent. uirtutes igitur illas et angelos inferiores hominem fecisse, et quia ab infirmioribus et mediocribus uirtutibus institutus esset, quasi 1J Apoc. 2, 6. 13-217, 4] cf. Iren. I 30, 5-6. lOf Ioh. 3, 14. 1 hoc tenes quia scripsi: quia hoc tenes PNF 2 odi N, odii PF 3 ofite F, ossite N 5 ipsi enim F sciente nobis F 6 huius PF, huius autem N 8 aspexerint F ipse li3, ipsi PNFR1 10 dicendo NFIP, docendo PJl1 exaltauit moyses N 12 eucharistia = soyaptatsta 13 et bis om. F 15 inferiore omnibus tum istis F 16 antestare om. F 17 aeonibus 1P, a quibus PNFR1 inferioribus permixto R, insertoriuus permixtos F, insertoribus permixtus PN seque P, se quae N, quae F 18 eniti PN, empta F grauitate P, grauitatem NF 19 superna PN, superiora F 20 extendisse -<se> E3 ttalgo et fecisse Lat: effecisse PNF ialdabatoh P 21 sibi s. u. P 22 dilatione NF 25 infirraibus F uermem iacuisse reptantem; illum uero Aeonem, ex quo Ialdabaoth processisset, inuidia commotum scintillam quandam iacenti homini inmisisse, qua excitatus per prudentiam saperet et intellegere posset superiora. sic rursum Ialdabaoth istum in indignationem conuersum ex semetipso edidisse uirtutem et similitudinem serpentis, et hanc fuisse uirtutem in paradiso, id est istum fuisse serpentem, cui Eua quasi filio deo crediderat. \'decerpsit,\' inquiunt, de fructu arboris, atque ideo generi humano scientiam bonorum et malorum contribuit.\' Christum autem non in substantia carnis fuisse; salutem carnis sperandam omnino non esse. nec non etiam erupit alia quoque haeresis, quae dicitur Cainaeorum. et ipsi enim magnificant Cain, quasi ex quadam potenti uirtute conceptum, quae operata sit in ipso. nam Abel ex inferiore uirtute conceptum, procreatum et ideo inferiorem repertum, hi qui hoc adserunt, etiam ludam proditorem defendunt, admirabilem illum et magnum esse memorantes propter utilitates, quas humano generi contulisse iactatur. quidam enim ipsorum gratiarum actionem Iudae propter hanc causam reddendam putant. \'animaduertens enim\', inquiunt, \'ludas, quod Christus uellet ueritatem subuertere, tradidit illum, ne subuerti ueritas posset.\' et alii sic contra disputant et dicunt: (quia potestates huius mundi nolebant pati Christum, ne humano generi per mortem ipsius salus pararetur, saluti consulens generis humani tradidit Christum, ut salus, quae impediebatur per uirtutes, quae obsistebant, ne pateretur Christus, impediri omnino non posset et 4-9] cf. Iren. I 30, 7. 11-18] cf. Iren. I 31, 1. 2 proceasisset inuidia PN, sedere in iudicio F 4 istum in PN, istam F 5 conuersus F 7 crediderit fort. 10 substantia R, substantiam PNF 12 Caineorum i23, chaldaeorum PNFli1 13 quodam F potentis F 15 inferiorem R3, inferiore PFIi1, in inferiore N hoc om. F 16 defendunt proditorem F 19 animaduertentes F 21 posset li, possit PNF 22 dicant F huius Pam: haec PNF, hae Ii 23 nolebant NF ipsius PN, ipse F 24 pararetur PN, pareretur F generis humani PN, generi humano F 25 qui (alt. loco) F ideo per passionem Christi non posset salus humani generis retardari. sed et illa haeresis processit, quae dicitur Sethoitarum. huius peruersitatis doctrina haec est: duos homines ab angelis constitutos, Cain et Abel. propter hos magnas inter angelos contentiones et discordias extitisse. ob hanc causam illam uirtutem, quae super omnes uirtutes esset, quam matrem pronuntiant, dum Abel interfectum dicerent, uoluisse concipi et nasci hunc Seth loco Abelis, ut euacuarentur angeli illi. qui duos priores illos homines condidissent, dum hoc semen mundum oritur et nascitur. permixtiones enim dicunt angelorum et hominum iniquas fuisse, ob quam causam illam uirtutem, quam, sicut diximus, pronuntiant matrem, ad uindictam etiam cataclysmum inducere, ut et illud permixtionis semen tolleretur et hoc solum semen, quod esset purum, integrum custodiretur. sed enim illos, qui seminis illos prioris instituissent, occulte et latenter et ignorante illa matre uirtute cum illis octo animabus in arcam misisse etiam semen Cham. quo semen malitiae non periret, sed cum ceteris conseruatum et post cataclysmum terris redditum exemplo ceterorum excresceret et effunderetur et totum orbem et impleret et occuparet. de Christo autem sic sentiunt, ut dicant illum tantummodo Seth et pro ipso Seth Christum fuisse.