De Carnis Resurrectione (56-60)

Etenim quam absurdum, quam uero et iniquum, utrumque
autem quam deo indignum, aliam substantiam operari
aliam mercede dispungi, ut haec quidem caro per martyria
lanietur alia uero coronetur, item e contrario haec quidem
caro in spurcitiis uolutetur alia uero damnetur. nonne praestat
omnem semel fidem a spe resurrectionis abducere quam de
grauitate atque iustitia dei ludere? Marcionem pro Valentino
resuscitari? quando neque mentem neque memoriam neque
conscientiam hominis hodierni credibile sit aboleri per indumentum
illud mutatorium inmortalitatis et incon-uptelae,
uacaturo scilicet emolumento et fructu resurrectionis et statu
diuini utrobique iudicii. si non meminerim me esse qui merui,
quomodo gloriam deo dicam? quomodo canam illi nouum
canticum. nesciens me esse qui gratiam debeam? cur autem
solius carnis demutatio excipitur, non et animae simul, quae [*] [*] [*]

in omnibus praefuit carni? quale est, ut eadem anima, quae
in hac carne totum uitae ordinem decucurrit, quae in hac
carne deum didicit et Christum induit et spem salutis seminauit,
in alia nescio qua metat fructum? ne illa gratiosissima
caro, cui gratis uita constabit. quodsi non et anima mutabitur.
iam nec animae resurrectio est; nec ipsa enim resurrexisse
credetur, si non alia resurrexerit.

Hinc iam illa uulgaris incredulitatis argutia est: si,
inquiunt, ipsa eademque substantia reuocatur cum sua forma
linea qualitate, ergo et cum insignibus suis reliquis. itaque
et caeci et claudi et paralytici et ut quis insignis excesserit,
ita et reuertetur. quid nunc. etsi ita dedignaris tantam gratiam
qualiscumque a deo consequi? non enim et nunc animae solius
admittens salutem dimidiatis hominibus eadem adscribis? quid
est credere resurrectionem, nisi integram credere? si enim
caro de dissolutione reparabitur, multo magis de uexatione
reuocabitur. minoribus maiora praescribunt. cuiuscumque membri
detruncatio uel obtusio nonne mors membri est? si uniuersalis
mors resurrectione rescinditur, quid portionalis? si demutamur
in gloriam, quanto magis in incolomitatem? uitiatio
corporum accidens res est, integritas propria est. in hac
nascimur: etiam si in utero uexemur, iam hominis est passio:
prius est genus quam casus. quomodo uita confertur a deo.
ita et refertur. quales eam accipimus, tales et recipimus.
naturae, non iniuriae reddimur; quod nascimur, non quod
laedimur, reuiuescimus. si non integros deus suscitat, non
suscitat mortuos. quis enim mortuus integer, etsi integer
moritur? quis incolomis qui exanimis? quod corpus inlaesum.
cum interenitum, cum frigidum. cum expallidum, cum edurum. [*]

cum cadauer? quando magis homo debilis. nisi cum totus?
quando magis paralyticus, nisi cum inmobilis? ita nihil aliud
est mortuum resuscitari quam integrum fieri, ne ex ea parte
mortuus adhuc sit, ex qua non resurrexerit. idoneus deus
reficere quod fecit; hanc suam et potestatem et liberalitatem
satis iam in Christo spopondit, immo et ostendit, non tantum
resuscitatore carnis uerum etiam redintegratore. atque adeo et
apostolus: et mortui, inquit, resurgent incorrupti. quomodo,
nisi integri, qui retro corrupti tam uitio ualitudinis quam et senio
sepulturae? nam et supra utrumque proponens, oportere et corruptiuum
istud induere incorruptelam et mortale istud inmortalitatem,
non iterauit sententiam sed differentiam demandauit. inmortalitatem
enim ad rescissionem mortis, incorruptelam ad
obliterationem corruptelae diuidendo alteram ad resurrectionem,
alteram ad redintegrationem temperauit. puto autem et Thesalonicensibus
omnis substantiae integritatem repromisit. itaque nec in
posterum timebuntur corporum labes. nihil poterit amittere integritas
uel conseruata uel restituta. ex quo illi etiam, si quid
amiserat, redditur. praescribens enim adhuc easdem passiones
obituram carnem, si eadem resurrectura dicatur, naturam aduersus
dominum suum temere defendis, legem aduersus gratiam impie
adseris. quasi domino non liceat et mutare naturam sine lege
et seruare. quo enim legimus: quae impossibilia apud
homines, possibilia apud deum et: stulta mundi
elegit deus, ut sapientia mundi confundat? oro te,
si famulum tuum libertate mutaueris, quia eadem caro atque
anima permanebunt, quae flagellis et compedibus et [*] [*]
stigmatibus obnoxiae retro fuerant, idcircone illas eadem pati oportebit?
non opinor. atquin et uestis albae nitore et anuli aurei
honore et patroni nomine ac tribu mensaque honoratur. permitte
hanc et deo potestatem per uim demutationis illius condicionem,
non naturam, reformandi, dum et passiones auferuntur
et munitiones conferuntur. ita manebit quidem caro etiam
post resurrectionem eatenus passibilis, qua ipsa, qua eadem,
ea tamen impassibilis, qua in hoc ipsum manumissa a domino,
ne ultra pati possit.

Iocunditas. inquit Esaias, aeterna super caput
eorum. nihil aeternum nisi post resurrectionem. aufugit,
inquit, dolor et maeror et gemitus ab illis. proinde et
Iohanni angelus: et delebit deus omnem lacrimam ab
oculis eorum; utique ex isdem oculis, qui retro fleuerant
quique adhuc flere potuissent, si non omnem lacrimae imbrem
indulgentia diuina siccaret. et rursus: deus enim delebit
omnem lacrimam ab oculis eorum, et mors hactenus;
igitur et corruptela hactenus, proinde per incorruptelam fugata
quemadmodum mors per inmortalitatem. si dolor et maeror
et gemitus ipsaque mors ex laesuris et animae et carnis
obueniunt, quomodo auferentur, nisi cessauerint causae, scilicet
laesurae carnis atque animae? ubi casus aduersi apud dominum?
aut ubi incursus infesti apud Christum? ubi daemonici
impetus apud spiritum sanctum, iam et ipso diabolo cum
angelis suis ignibus merso? ubi necessitas aut quod dicitur
fortuna uel fatum? quae resuscitatis plaga post ueniam? quae
reconciliatis ira post gratiam? quae infirmitas post uirtutem?
quae imbecillitas post salutem? quod uestimenta et [*] [*]

calciamenta filiorum Israhelis quadraginta illis annis indetrita inobsoleta
manserunt, quod et in ipsis corporibus unguium et capillorum
facilia crementa et habilitatis et dignitatis iustitia
defixit, ne etiam enormitas corruptela deputaretur, quod Babylonii
ignes trium fratrum nec tiaras nec sarabaras, quamquam
Iudaeis alienas, laeserunt, quod Ionas deuoratus a belua maris,
in cuius aluo naufragia digerebantur, triduo post incolomis
expuitur, quod hodie Enoch et Helias, nondum resurrectione
dispuncti, quia nec morte functi, qua tamen de orbe translati
et hoc ipso iam aeternitatis candidati, ab omni uitio et ab
omni damno et ab omni iniuria et contumelia emunitatem
carnis ediscunt: cuinam fidei testimonium signant, nisi qua
credi oportet haec futurae integritatis esse documenta? figurae
enim nostrae fuerunt apostolo auctore, quae scripta sunt, ut
et dominum potentiorem credamus omni corporum lege et
carnis magis utique conseruatorem, cuius etiam uestimenta
etiam calciamenta protexit.

Sed futurum, inquis, aeuum alterius est dispositionis
et aeternae; igitur huius aeui substantiam non aeternam
diuersa possidere non posse. plane, si homo propter dispositionem
futuram et non dispositio propter hominem. sed enim
apostolus scribens: siue mundus siue uita siue mors
siue futura siue praesentia, omnia uestra sunt.
eosdem constituit heredes etiam futurorum. nihil tibi largitur
Esaias dicens: omnis caro foenum, (quia) et alibi: et
uidebit omnis caro salutare dei. exitus, non substantias,
distinxit. quis enim iudicium dei non in sententia duplici [*] [*]

statuit salutis et poenae? omnis igitur caro foenum. quae igni
destinatur, et omnis caro uidebit salutare dei, quae saluti
ordinatur. ego me scio neque alia carne adulteria commisisse
neque nunc alia carne ad continentiam eniti. si quis est bina
pudenda circumferens, potest iam et demere foenum carnis
inmundae et solam sibi reseruare quae uisura sit dei salutare.
sed cum idem prophetes etiam nationes ostendat nunc deputatas
uelut puluerem et saliuam nunc speraturas et credituras
in nomen et in brachium domini. numquid et de nationibus
fallimur? et aliae quidem sunt crediturae aliae in puluerem
deputatae ex diuersitate substantiae? sed et Christus intra
oceanum et de isto caelo, quod nobis incubat, uerum lumen
nationibus offulsit, — et ipsi Valentiniani hic errare didicerunt
— nec alia erit forma nationum credentium nisi quae
et non credentium de carne, de anima. sicut ergo easdem
nationes non genere sed sorte distinxit, ita et carnes. quae
in ipsis nationibus una substantia est, non materia sed mer.
cede disiunxit.-

Ecce autem, ut adhuc controuersiam exaggerent carni.
maxime eidem, de officiis quoque membrorum argumentantur,
aut et ipsa dicentes permanere debere in suis operibus et
fructibus, ut eidem corpulentiae adscripta, aut, quia constet
discessura esse officia membrorum, corpulentiam quoque t
eradant, cuius scilicet perseuerantia credenda non sit utique
sine membris, quia nec membra credenda sint sine officiis.
quo enim iam. inquiunt, spelunca haec oris et dentium statio
et gulae lapsus et competum stomachi et aluei gurges et [*] [*]

intestinorum perplexa proceritas, cum esui et potui locus non
erit? quo huiusmodi membra admittunt subigunt deuoluunt
diuidunt digerunt egerunt? quo manus ipsae et pedes et
operarii quique artus, cum uictus etiam cura cessabit? quo
renes, conscii seminum, et reliqua genitalium utriusque sexus
et conceptuum stabula et uberum fontes, discessuro concubitu
et fetu et educatu? postremo quo totum corpus, totum scilicet
uacaturum? ad haec ergo praestruximus non oportere committi
futurorum atque praesentium dispositiones, intercessura tunc
demutatione, et nunc superstruimus officia ista membrorum
necessitatibus uitae huius eo usque consistere, donec et ipsa
uita transferatur a temporalitate in aeternitatem, sicut animale
corpus in spiritale, dum mortale istud induet inmortalitatem
et corruptiuum istud incorruptelam; et ipsa autem liberata
tunc uita a necessitatibus liberabuntur et membra ab officiis,
nec ideo non erunt necessaria. licet enim officiis liberentur, sed
iudiciis retinentur, ut quisque referat per corpus prout
gessit. saluum enim hominem tribunal dei exigit; saluum
uero sine membris non licet esse, ex quorum non officiis
sed substantiis constat, nisi forte et nauem sine carina, sine
prora, sine puppi, sine compaginis totius incolomitate saluam
adseuerabis. et tamen nauem procella dissipatam uel carie
dissolutam redactis et recuratis omnibus membris eandem
saepe conspeximus, etiam titulo restitutionis gloriantem: de
dei artificio et arbitrio et iure torquemur? porro si diues
dominus et liberalis adfectui aut gloriae suae praestans solam
nauis restitutionem hactenus eam uoluerit operari, idcirco tu
negabis necessariam illi compaginem pristinam, ut exinde iam
uacaturam, cum soli saluti nauis sine operatione conueniat? [*] [*]
igitur hoc tantummodo discere sufficit, cum dominus hominem
saluti destinando carnem destinarit, an eandem uelit denuo
esse. quam non debebis ex futura membrorum uacatione
praescribere denuo esse non posse. licet enim esse quid denuo
et nihilominus uacare. nec potest autem dici uacare, si non
sit. at enim si sit, poterit et non uacare; nihil enim apud
deum uacabit.