De Carnis Resurrectione (51-55)

Sed pro omnibus iam stabit quod(in)clausulam reseruauimus,
etiam pro apostolo ipso, reuera maximae [*] [*]

inconsiderantiae reuincendo, si tam abrupte, ut quidam uolunt, clausis
quod aiunt oculis, sine distinctione, sine condicione, omnem
passim carnem et sanguinem a regno dei extrusit, utique et
ab ipsa regia caelorum, cum illic adhuc sedeat Iesus ad
dexteram patris, homo, etsi deus, Adam nouissimus, etsi
sermo primarius, caro et sanguis, etsi nostris purior, idem
tamen et substantia et forma quam ascendit, talis etiam descensurus,
ut angeli adfirmant, agnoscendus scilicet eis, qui illum
conuulnerauerunt. hic, sequester dei atque hominum appellatus
ex utriusque partis deposito commisso sibi, carnis quoque
depositum seruat in semetipso, arrabonem summae totius.
quemadmodum enim nobis arrabonem spiritus reliquit, ita et
a nobis arrabonem carnis accepit et uexit in caelum pignus
totius summae illuc quandoque redigendae. securae estote,
caro et sanguis, usurpastis et caelum et regnum dei in Christo.
aut si negent uos in Christo, negent et in caelo Christum
qui uobis caelum negauerunt. ita nec corruptela, inquit,
incorruptelam hereditati habebit, non ut carnem et
sanguinem existimes corruptelam, quando ipsa sint potius
obnoxia corruptelae, per mortem scilicet, siquidem mors est,
quae carnem et sanguinem non modo corrumpit uerum etiam
consumit, sed, quoniam opera carnis et sanguinis non posse
consequi regnum dei edixerat, quo magis hoc exaggeraret.
ipsi quoque corruptelae, id est morti, cui carnis et sanguinis
opera proficiunt, hereditatem incorruptelae ademit. nam et
paulo post ipsius mortis quodammodo mortem expressit, [*] [*]
deuorata est mors, dicens, in contentione. ubi est, mors,
aculeus tuus? ubi est, mors, potentia tua? aculeus
autem mortis delinquentia, haec erit corruptela, uirtus
autem delinquentiae lex, illa alia sine dubio, quam constituit
in membris suis militantem aduersus legem animi sui,
ipsam scilicet uim delinquendi contra uoluntatem. nam et si
supra nouissimum inimicum mortem euacuari ait, hoc modo
nec corruptela hereditatem incorruptelae consequitur.
id est nec mors perseuerabit. quando et quomodo defectura? cum
in atomo, in momentaneo oculi motu, in nouissima
tuba et mortui resurgent incorrupti, — qui hi, nisi qui
ante corrupti, id est corpora, id est caro et sanguis? — et nos
demutabimur; — de qua habitudine, nisi in qua deprehendemur?
— oportet enim corruptiuum istud induere incorruptionem
et mortale istud induere inmortalitatem.
quid mortale, nisi caro? quid corruptiuum, nisi sanguis? ac ne
putes aliud sentire apostolum, ** prouidentem tibi et, ut de
carne dictum intellegas, laborantem: cum dicit istud corruptiuum
et istud mortale, cutem ipsam tenens dicit. certe istud
nisi de subiecto, nisi de comparenti, pronuntiasse non potuit.
demonstrationis corporalis est uerbum. aliud autem erit corruptiuum,
aliud corruptela, et aliud mortale, [etj aliud mortalitas.
aliud enim quod patitur, aliud quod pati efficit. ita quae [*] [*]
patiuntur corruptelam et mortalitatem, caro scilicet et sanguis,
ea necesse est patiantur et incorruptelam et inmortalitatem.

Videamus iam nunc, quo corpore uenturos mortuos
disputet. et bene, quod erupit statim ostendere, quasi quia
eiusmodi quaerat. stulte, inquit, tu; quod seminas non reuiuificatur,
nisi mortuum fuerit. hoc ergo iam de exemplo
seminis constet non aliam uiuificari carnem quam ipsam, quae
erit mortua, et ita sequentia relucebunt. nihil enim aduersus
regulam exempli licebit intellegi, ne, quia sequitur: et quod
seminas, non corpus quod futurum est seminas, idcirco
aliud resurrecturum corpus quam quod moriendo seminatur
existimes. ceterum excidisti ab exemplo. numquam enim frumento
seminato et in terra dissoluto ordeum erupit et non
id ipsum genus grani eademque natura et qualitas et forma.
denique unde (aliud.) si non id ipsum? et corruptela enim
ipsum est, dum ipsius est. sed enim et suggerit, quomodo
\'non quod futurum est corpus\' seminetur, dicens: sed nudum
granum, si forte, frumenti uel alicuius eiusmodi: deus
autem dat illi corpus prout uult. certe ei grano, quod
nudum seminari ait. certe, inquis. ergo saluum est cui dare
habet deus corpus. quomodo autem saluum est, si nusquam
est, si non resurgit, si non id ipsum resurgit? si non resurgit,
saluum non est. si non est et saluum, accipere corpus a deo
non potest. sed enim saluum omni modo constat. ad quid
ergo dabit illi deus prout uult corpus, habenti utique proprium
corpus illud nudum, nisi ut iam non nudum resurgat?
ergo additum erit quod corpori superstruitur, nec exterminatur
illud, cui superstruitur, sed augetur. saluum est autem quod [*] [*]

augetur. seritur enim solummodo granum sine folliculi ueste,
sine fundamento spicae, sine munimento aristae. sine superbia
culmi. exurgit autem copia feneratum, compagine aedificatum,
ordine structum, cultu munitum et usquequaque uestitum.
haec sunt ei corpus a deo aliud, in quod non abolitione sed
ampliatione mutatur, ut tunc et illud suum sit, quod extrinsecus
a deo adquirit: et unicuique seminum suum corpus;
puta re non suum, id est non pristinum. serui igitur exemplo
et conserua speculum eius carni: eandem credes fructificaturam,
quae sit seminata, ipsam, etsi pleniorem, non aliam, etsi
aliter reuertentem. accipiet enim et ipsa suggestum et ornatum,
qualem illi deus uoluerit superducere secundum merita.
sine dubio ad hoc direxit: non omnis caro eadem caro:
non ad denegandam substantiae communionem sed praerogatiuae
peraequationem, corpus honoris, non generis, in differentiam
redigens. in hoc et figurata subicit exempla animalium
et elementorum: alia caro hominis, id est serui dei, qui
uere homo est. alia iumenti, id est ethnici, — de quo et propheta:
adsimilatus est, inquit, homo inrationabilibus
iumentis, — alia caro uolatilium, id est martyrum, qui ad
superiora conantur, alia piscium, id est quibus aqua baptismatis
sufficit. sic et de supercaelestibus corporibus argumenta
committit: alia solis gloria, id est Christi. et alia lunae, id
est ecclesiae, et alia stellarum, id est seminis Abrahae. et
stella enim a stella differt in gloria, et corpora terrena
et caelestia, Iudaeus scilicet et Christianus. ceterum si non [*] [*]
figurate, satis uane mulorum et miluorum carnes et corpora caelestium
luminum apposuit humanis, non pertinentia ad condicionis
comparationem sicut nec ad resurrectionis consecutionem. postremo
cum per haec differentiam gloriae, non substantiae, conclusisset,
sic, inquit, et resurrectio mortuorum. quomodo? non
de alio aliquo, sed de sola gloria differens. rursus enim resurrectionem
ad eandem substantiam reuocans et ad granum denuo
spectans: seminatur n at u r, inquit, (in) c corruptela a, res resurgit t (in)incorruptela;
seminatur in dedecoratione, resurgit in
gloria: seminatur in infirmitate, resurgit in uirtute;
seminatur corpus animale, resurgit spiritale. certe non
aliud resurgit quam quod seminatur, nec aliud seminatur quam
quod dissoluitur humi, nec aliud dissoluitur humi quam caro.
hanc enim sententia dei elisit: terra es et in terram ibis,
quia et de terra erat sumpta. hinc et apostolus concepit seminari
eam dicere, cum rehibetur in terram, quia et seminibus
sequestratorium terra est, illic deponendis et inde repetendis.
ideoque et consignat imprimens: sic enim scriptum est, ne
aliud existimes esse seminari quam: in terram ibis, ex qua
es sumptus; sic nec alterius quam carnis. [sic enim scriptum
est.]

Sed corpus animale animam quidam argumentantur, ut
illum a carne auocent recidiuatum. porro cum constet fixumque
sit illud resurrecturum corpus, quod fuerit seminatum,
ad ipsius rei exhibitionem prouocabuntur. aut ostendant animam
seminatam post mortem, id est mortuam, id est
humi elisam disiectam dissolutam, quod in illam decretum [*] [*]

a deo non est; proponant corruptelam eius et dedecorationem
(et infirmitatem, ut ipsius sit etiam consurgere in
incorruptelam et in gloriam et in uirtutem. sed enim in
Lazaro, praecipuo resurrectionis exemplo, caro iacuit in infirmitate,
caro paene computruit in dedecorationem, caro interim
putuit in corruptionem, et tamen Lazarus caro resurrexit,
cum anima quidem, sed incorrupta, quam nemo uinculis lineis
strinxerat, nemo in sepulcro collocarat, nemo iam foetere senserat,
nemo quatriduo uiderat seminatam. totum habitum.
totum exitum Lazari omnium quoque caro hodie experitur.
anima uero nullius. in qua ergo stilus apostoli comparet, de
qua eum loqui constat, ea erit et corpus animale, cum seminatur,
et spiritale, cum suscitatur. nam ut ita intellegas.
manum adhuc porrigit, aeque de eiusdem scripturae auctoritate
factum retexens primum hominem Adam in animam
uiuentem. si Adam homo primus, caro autem homo ante
animam, sine dubio caro erit facta in animam. facta porro
in animam, cum esset corpus, utique animale corpus est facta.
quid eam appellari uelint quam quod per animam facta est.
quam quod ante animam non fuit, quam quod post animam
non erit, nisi cum resurgit? recepta enim anima rursus animale
corpus efficitur, ut fiat spiritale. non enim resurgit nisi
quod fuit. ita unde carni competit corpus animale dici, inde
animae nullo modo competit. caro enim ante corpus quam
animale corpus. animata enim, postea facta est corpus animale.
anima uero etsi corpus, tamen, quia ipsa est corpus non animatum
sed animans potius, animale corpus non potest dici [*] [*]
nec fieri quod facit. alii enim accidens facit illud animale:
non accidens autem alii quomodo se faciet animale? sicut
ergo ante animale corpus caro, recipiens animam. ita et postea
spiritale, induens spiritum. hunc ordinem apostolus disponens
in Adam quoque et in Christo. eum merito distinguit ut in
capitibus distinctionis ipsius *** at cum Christum nouissimum
Adam appellat, hinc eum recognosce ad carnis, non ad
animae, resurrectionem omnibus doctrinae uiribus operatum.
si enim et primus homo, Adam, caro, non anima, qui denique
in animam uiuam factus est, et nouissimus Adam, Christus, ideo
Adam quia homo, ideo homo quia caro, non quia anima. atque
ita (si) subiungit: non primum quod spiritale sed quod
animale, postea quod spiritale, secundum utrumque Adam.
ecquid tibi uidetur corpus animale et corpus spiritale in eadem
carne distinguere, cuius distinctionem in utroque Adam, id
est in utroque homine, praestruxit? ex qua enim substantia
pariant inter se Christus et Adam? scilicet ex carne. licet et
ex anima, sed carnis nomine homo uterque sunt; prior enim
caro homo. ex illa et ordinem admittere potuerunt, ut alter
primus, alter nouissimus homo, id est Adam, deputarentur.
ceterum diuersa in ordinem disponi non possunt, de substantia
dumtaxat. de loco enim aut tempore aut condicione forsitan
possint. hic autem de substantia carnis primus et nouissimus
dicti sunt, sicut et rursus primus homo de terra et secundas
de caelo; quia etsi de caelo secundum spiritum, sed homo [*] [*]
secundum carnem. itaque cum carni conueniat ordo in utroque
Adam, non animae, [ut primus homo in animam uiuam, nouissimus
in spiritum uiuificantem distincti sunt] aeque distinctio
eorum carni distinctionem praeiudicabit, ut de carne sit dictum:
non primum quod spiritale sed quod animale,
postea quod spiritale, atque ita eadem sit et supra
intellegenda et quae seminetur, corpus animale, et quae
resurgat, corpus spiritale, [quia non primum quod spiritale.
sed quod animale] quia primus Adam in animam, nouissimus
Adam in spiritum. totum de homine, totum de carne, quando
de homine quid ergo dicemus? nonne et nunc habet caro
, spiritum ex fide? ut quaerendum sit, quomodo corpus animale
dicatur seminari. plane accipit et hic spiritum caro, sed
arrabonem, animae autem non arrabonem sed plenitudinem.
itaque etiam propterea, maioris substantiae nomine, animale
corpus nuncupata est, in quo seminatur, futura proinde per
plenitudinem spiritus insuper spiritale, in quo resuscitatur.
quid mirum, si magis inde uocitata est, unde conferta est,
quam unde respersa est?

Ita de uocabulorum occasionibus plurimum quaestiones
subornantur, sicut et de uerborum communionibus. nam quia
et illud apud apostolum positum est: uti deuoretur mortale
auita, caro scilicet, deuorationem quoque ad perditionem
scilicet carnis arripiunt, quasi non bilem et dolorem dicamur
deuorare, id est abscondere ac tegere et intra nosmetipsos [*] [*]

continere. denique cum et illud scriptum sit: oportet mortale
hoc induere inmortalitatem, ostenditur, quomodo
mortale deuoretur a uita, dum indutum inmortalitate absconditur
et tegitur et intus continetur, non dum absumitur et
amittitur. ergo et mors, inquis, salua erit, cum fuerit deuorata.
ideo discerne pro sensibus communionem uerborum, et
integre intelleges. aliud enim mors et aliud mortale. aliter
itaque deuorabitur mors et aliter mortale. mors non capit
inmortalitatem, mortale autem capit. denique et scriptum est,
quod \'necesse sit mortale hoc induere inmortalitatem\'. quomodo
ergo capit? dum deuoratur a uita. quomodo deuoratur a uita?
dum recipitur et redigitur et includitur in ipsam. ceterum
mors merito (in) interitum deuoratur, quia et ipsa in hoc deuorat.
deuorauit, inquit, mors inualescendo, et ideo deuorata
est in contentionem. ubi est, mors, aculeus tuus? ubi
est, mors, contentio tua? proinde et uita, mortis scilicet
aemula, per contentionem deuorabit in salutem quod per
contentionem tum deuorauerit mors in interitum.

Quamquam igitur, resurrecturam carnem probantes, hoc
ipso non aliam resurrecturam probemus quam de qua agitur,\'
tamen singulae quaestiones et causae earum proprios quoque
flagitant congressus, licet aliunde iam caesae. interpretabimur
itaque plenius et uim et rationem demutationis, quae ferme
subministrat alterius carnis resurrecturae praesumptionem, quasi
demutari desinere sit in totum et de pristino perire. discernenda
est autem demutatio ab omni argumento perditionis. aliud
enim demutatio. aliud perditio. porro non aliud, si ita demutabitur
caro, ut pereat. peribit autem demutata, si non ipsa [*] [*] [*] [*]

permanserit in demutatione, quae exhibita fuerit in resurrectione.
quemadmodum enim perit, si non resurgit, ita et si
resurgit quidem, uerum in demutatione subducitur, aeque
perit. aeque enim non erit, acsi non resurrexerit. et quam
ineptum, si in hoc resurgit, ut non sit, quae potuit non
resurrexisse, (ut) non esset, quia non esse iam coeperat. non
miscebuntur omnino diuersa, mutatio atque perditio, operibus
utique diuersa. perdit haec, illa mutat. quomodo ergo quod
perditum est mutatum non est, ita quod mutatum est perditum
non est. perisse enim est in totum non esse quod
fuerit; mutatum esse aliter esse est. porro dum aliter est,
id ipsum potest esse. habet enim esse quod non perit; mutationem
enim passum est, non perditionem. atque adeo potest
et demutari quid et ipsum esse nihilominus, ut et totus homo
in hoc aeuo substantia quidem ipse est, multifariam tamen demutatur,
et habitu et ipsa corpulentia et ualitudine et condicione
et dignitate et aetate, studio negotio artificio facultatibus
sedibus legibus moribus. nec quicquam tamen amittit hominis
nec ita alius efficitur, ut cesset idem esse. immo nec alius
efficitur, sed aliud. hanc formam demutationis diuina etiam
documenta testantur. mutatur Mosei manus et quidem ad instar
emortuae exsanguis est, exalbida, frigida, sed et recepto
calore et refuso colore eadem caro et sanguis est. mutatur
postea et facies eiusdem incontemplabili claritate. sed Moyses
erat proinde qui non uidebatur. sic et Stephanus angelicum [*] [*]
iam fastigium induerat, sed non alia genua lapidationi succiderant.
dominus quoque in secessu montis etiam uestimenta
luce mutauerat, sed liniamenta Petro agnoscibilia seruauerat;
ubi etiam Moyses et Helias, alter in imagine carnis nondum
receptae alter in ueritate nondum defunctae, eandem tamen
habitudinem corporis etiam in gloria perseuerare docuerunt.
de quo exemplo instructus et Paulus: qui transfigurabit,
inquit, corpus humilitatis nostrae conformale corpori
gloriae suae. quodsi et transfigurationem et conuersionem in
transitum substantiae cuiusque defendis, ergo et Saulus in alium
uirum conuersus de corpore suo excessit? et ipse satanas, cum
in angelum lucis transfiguratur, qualitatem suam amittit? non
opinor. ita et in resurrectionis euentu mutari conuerti reformari
licebit cum salute substantiae.