De Carnis Resurrectione (34-36)

In primis cum ad hoc uenisse se dicit, uti quod periit
saluum faciat, quid dicis perisse? hominem sine dubio. totumne
an ex parte? utique totum, siquidem transgressio, quae perditionis
humanae causa est, tam animae instinctu ex concupiscentia
quam et carnis actu ex degustatione commissa totum
hominem elogio transgressionis inscripsit atque exinde merito
perditionis impleuit. totus itaque saluus fiet qui perit totus
delinquendo. nisi si et ouis illa sine corpore amittitur et sine
corpore reuocatur. nam si caro quoque eius cum anima, quod
pecus totum est, humeris boni pastoris aduehitur, ex utraque
utique substantia restituendi hominis exemplum est. aut quam
indignum deo, dimidium hominem redigere in salutem, paene [*] [*]

minus facere **, cum etiam saecularium principum plena semper
indulgentia uindicetur. diabolus ualidior in hominis iniuriam
intellegetur, totum eum elidens? deus infirmior renuntiabitur,
non totum eum releuans? atquin et apostolus suggerit,
ubi delictum abundauerit, illic gratiam superabundasse. quomodo
denique saluus habebitur qui poterit et perditus dici?
carne scilicet perditus; [anima uero saluus] nisi quod iam
et anima in perdito constituatur necesse est, ut salua effici
possit; id enim saluum effici oportebit, quod perditum fuerit.
porro autem recipimus animae inmortalitatem, ut perdita non
in interitum credatur sed in supplicium. id est in gehennam.
et si ita est, iam non animam spectabit salus, saluam scilicet
sua natura per inmortalitatem, sed carnem potius, quam interibilem
constat apud omnes. aut si et anima interibilis, id est
non inmortalis, quod et caro, iam et carni forma illa ex aequo
proficere debebit proinde mortali et interibili, qua id quod
perit saluum facturus est dominus. nolo nunc contentioso
fune deducere, hac an illac hominem perditio depostulet. dum
utrimque eum salus destinet in ambas substantias peraequata.
ecce enim ex quacumque substantia hominem perisse praesumpseris,
ex altera non perit. saluus ergo erit iam ex qua non
perit et saluus nihilominus fiet ex qua perit, habes totius
hominis restitutionem, dum et quodcumque eius perit saluum
facturus est dominus et quodcumque non perit utique non
erit perditurus. quia ultra de utriusque substantiae securitate
dubitabit, cum altera salutem consecutura sit, altera amissura [*] [*]
eam non sit? et tamen adhuc sensu rem exprimit dominus
ego dicens ueni. non ut meam, sed ut patris, qui me
misit, faciam uoluntatem. quam? oro te. ut omne, quod
dedit mihi, non perdam ex eo quicquam sed resuscitem
illud nouissima die. quid a patre christus acceperat.
nisi quod et induerat? hominem sine dubio, carnis animaeque
texturam. neutrum ergo eorum, quae accepit, perire patietur,
immo nec quicquam utriusque, immo nec modicum. quodsi
modicum caro, ergo nec carnem, quia nec modicum. [nec
quicquam, quia nec quicquam] atquin si non et carnem resuscitabit
nouissima die, iam non modicum patietur perire de
homine, sed pro tanta dixerim parte prope totum. ingerens
amplius: hoc est patris uoluntas, ut omnis, qui aspicit
filium et credit in eum, habeat uitam aeternam et
suscitem illum nouissimo die plenitudinem extruit resurrectionis.
distribuit enim utrique substantiae per officia propria
mercedem salutis, et carni, per quam filius aspiciebatur,
et animae, per quam credebatur. ergo, dices, illis erit promissa
res, a quibus Christus uidebatur. sit plane ita, ut et ad nos
eadem spes inde manauerit. nam si uidentibus et idcirco
credentibus fructuosa tunc fuerunt opera carnis atque animae,
multo magis nobis. feliciores enim qui non uident et
credent; quando, et si illis negaretur carnis resurrectio.
certe felicioribus competisset. quomodo autem felices, si ex
parte perituri? [*] [*]

Sed et praecipit eum potius timendum, qui et corpus
et animam occidat in gehennam, id est dominum solum, non
qui corpus occidant, animae autem nihil nocere possint, id
est humanas potestates. adeo hic et anima inmortalis natura
recognoscitur, quae non possit occidi ab hominibus, et carnis
esse mortalitatem, cuius sit occisio, atque ita resurrectionem
quoque mortuorum carnis esse, quae in gehennam nisi resuscitata
non poterit occidi. sed quoniam et hic de interpretatione
corporis [questio cauillatur, ego corpus hominis non aliud
intellego quam omnem istam struem carnis. quoquo genere
materiarum concinnatur atque uariatur, quod uidetur, quod
tenetur, quod denique ab hominibus occiditur. sic et parietis
corpus non aliud admittam quam caementa, quam saxa, quam
lateres. si quis arcanum aliquod corpus inducit, ostendat
reuelet probet ipsum etiam esse, quod occidatur ab homine.
et de illo erit dictum. item si animae corpus opponitur. uacabit
astutia. cum enim utrumque proponitur, corpus atque animam,
occidi in gehennam, distinguitur corpus ab anima, et relinquitur
corpus intellegi id, quod in promptu sit, caro scilicet,
quae sicut occidetur in gehennam. si non magis a deo timuerit
occidi, ita et uiuificabitur in uitam aeternam, si maluerit ab
hominibus potius interfici. proinde si quis occisionem carnis
atque animae in gehennam ad interitum et finem utriusque
substantiae adripiet, non ad supplicium, quasi consumendarum,
non quasi puniendarum, recordetur ignem gehennae aeternum
praedicari in poenam aeternam, et inde aeternitatem occisionis
agnoscat, propterea humanae ut temporali praetimendam. tunc
et aeternas substantias credet, quarum aeterna sit occisio in
poenam. certe cum post resurrectionem corpus cum anima [*] [*]

occidi habeat in gehennam, satis de utroque constabit, et de
carnali resurrectione et de aeterna occisione. absurdissimum
alioquin, si idcirco resuscitata caro occidetur in gehennam,
uti finiatur, quod et non resuscitata pateretur. in hoc scilicet
reficietur, ne sit cui non esse iam euenit. eidem nos spei
fulciens passerum quoque subiungit exemplum, quod ex duobus
non cadat alter in terram sine dei uoluntate, ut et carnem,
quae ceciderit in terram, proinde credas et resurgere posse
per eiusdem dei uoluntatem. nam et si passeribus hoc non
licet, sed nos multis passeribus antestamus eo, quod cadentes
resurgamus, quorum denique capillos capitis omnes numeratos
adfirmans saluos utique repromittit. perituros enim quae ratio
in numerum redegisset? nisi quia hoc est: ut omne, quod
pater mihi dedit, non perdam ex eo quicquam, id est
nec capillum, sicut nec oculum nec dentem. ceterum unde
erit fletus et dentium frendor, nisi ex oculis et ex dentibus?
occiso scilicet etiam corpore in gehennam et detruso in tenebras
exteriores, quae oculorum proprie tormenta sunt. si quis
in nuptiis minus dignis operibus fuerit indutus, constringendus
statim manibus et pedibus, utpote qui cum corpore
(re)surrexerit sic ergo et recumbere ipsum in dei regno et sedere
in thronis Christi et adsistere ad dexteram tunc uel sinistram et
edere de ligno uitae corporalis dispositionis fidelissima indicia sunt.

Videamus nunc, an et Saducaeorum uersutiam elidens
nostram magis sententiam erexerit. causa, opinor, quaestionis
fuit destructio resurrectionis, siquidem Saducaei neque animae
neque carnis admittunt salutem et ideo, ex qua uel maxime [*] [*]

specie resurrectionis fides. labefactatur, ex ea argumentum
problemati suo accommodauerunt, de carnis scilicet obtentu
nupturae necne post resun-ectionem, sub eius mulieris persona,
quae septem fratribus nupta in dubio haberetur, cui eorum
restitueretur. porro seruentur sensus tam quaestionis quam
responsionis, et controuersiae occursum est. si enim Saducaei
quidem respuebant resurrectionem, dominus autem eam confirmabat,
et scripturarum ignaros increpans, earum scilicet quae
resurrectionem praedicassent, et uirtutis dei incredulos, idoneae
utique mortuis resuscitandis, postremo subiciens: quoniam
autem mortui resurgant, sine dubio et confirmando
esse quod negabatur, id est resurrectionem mortuorum apud
deum uiuorum, talem quoque eam confirmabat esse, qualis
negabatur, utriusque scilicet substantiae humanae. neque enim,
si nupturos tunc negauit, ideo nec resurrecturos demonstrauit.
atquin filios resurrectionis appellat, ut per eam quodammodo
nasci habentes, post quam non nubent, t sed resuscitati.
similes enim erunt angelis, qua non nupturi, quia nec
morituri, sed (et) qua transituri in statum angelicum per indumentum
illud incorruptibilitatis, per substantiae, resuscitatae
tamen, demutationem. ceterum nec quaereretur nupturi siue
morituri necne rursus essemus, si non eius uel maxime substantiae
restitutio in dubium uocaretur, quae proprie et morte
et nuptiis fungitur, id est carnis. habes igitur dominum
confirmantem aduersus haereticos Iudaeorum, quod et nunc
negatur apud Saducaeos Christianorum, solidam resurrectionem.
[*] [*]