De Pudicitia (3-4)

Sed prius decidam intercedentem ex diuerso responsionem
ad eam paenitentiae speciem, quam cum maxime definimus
uenia carere. si enim, inquiunt, aliqua paenitentia caret uenia,
iam nec in totum agenda tibi est. nihil enim agendum est
frustra. porro frustra agetur paenitentia, si caret uenia. omnis
autem paenitentia agenda est. ergo omnis ueniam consequatur,
ne frustra agatur, quia non erit, si frustra agatur.
porro frustra agitur, si uenia carebit. merito itaque opponunt,
quod huius quoque paenitentiae fructum, id est ueniam,
in sua potestate usurpauerunt. quantum enim ad illos, a
quibus pacem humanam consequitur, frustra agitur. quantum [*] [*]

autem ad nos, qui solum dominum meminimus delicta concedere,
et utique mortalia, non frustra agetur. ad dominum
• enim remissa et illi exinde prostrata, hoc ipso magis operabitur
ueniam, quod eam a solo deo exorat, quod delicto suo
humanam pacem sufficere non credit, quod ecclesiae mauult erubescere
quam communicare. adsistit enim pro foribus eius
et de notae suae exemplo ceteros admonet et lacrimas fratrum
sibi quoque aduocat et redit plus utique negotiata, compas-\'
sionem scilicet quam communicationem. et si pacem hic non
metit, apud dominum seminat. nec amittit, sed praeparat
fructum. non uacabit ab emolumento, si non uacauerit ab officio.
ita nec paenitentia huiusmodi uana nec disciplina eiusmodi
dura est. deum ambae honorant. illa nihil sibi blandiendo
facilius impetrabit, ista nihil sibi adsumendo plenius
adiuuabit.

Possumus igitur demandata paenitentiae distinctione ad
ipsorum iam delictorum regredi censum, an ea sint, quae ueniam
ab hominibus consequi possint. inprimis quod moechiam
et fornicationem nominamus, usus expostulat. habet et fides
quorundam nominum familiaritatem. ita in omni opusculo
usum custodimus. ceterum si adulterium et si stuprum dixero,
unum erit contaminatae carnis elogium. nec enim interest
nuptam alienam an uiduam quis incurset, dum non suam feminam;
sicut nec locis refert, in cubiculis an in turribus pudicitia
trucidetur. omne homicidium et extra siluam latrocinium
est. ita et ubicunque uel in quacunque semetipsum
adulterat et stuprat, qui aliter quam nuptiis utitur. ideo penes
nos occultae quoque coniunctiones, id est non prius apud ecclesiam
professae, iuxta moechiam et fornicationem iudicari periclitantur.
nec inde consertae nuptiae obtentu matrimonii crimen
eludant. reliquas autem libidinum furias impias et in [*] [*] [*]

corpora et in sexus ultra iura naturae non modo limine, uerum
omni ecclesiae tecto submouemus, quia non sunt delicta, sed
monstra.