De Anima (1)

De solo censu animae congressus Hermogeni, quatenus
et istum ex materiae potius suggestu quam ex dei flatu constitisse
praesumpsit, nunc ad reliquas conuersus quaestiones
plurimum uidebor cum philosophis dimicaturus. etiam in carcere
Socratis de animae statu uelitatum est. nescio iam hoc
primum, an opportuno in tempore magisterii, etsi nihil de loco [*]

interest. quid enim liquido saperet anima tunc Socratis, iam
sacro nauigio regresso, iam cicutis damnationis exhaustis, iam
morte praesente utique consternata ad aliquem motum, secundum
naturam, aut externata, si non secundum naturam? quamuis
enim placida atque tranquilla, quam nec coniugis fletus
statim uiduae nec liberorum conspectus exinde pupillorum lege
pietatis inflexerat, uel in hoc tamen mota, ne moueretur, ipsa
constantia concussa est aduersus inconstantiae concussionem.
quid autem aliud saperet uir quilibet iniuria damnatus praeter
iniuriae solamen? nedum philosophus, gloriae animal, cui nec
consolanda est iniuria, sed potius insultanda. denique post
sententiam obuiae coniugi et muliebriter inclamanti: iniuste
damnatus es Socrates! iam et de gratulatione responderat:
uolebas autem iuste? quo nihil mirandum, si et in carcere
inuiscatas Anyti et Meliti palmas gestit infringere ipsa morte
coram immortalitatem uindicans animae necessaria praesumptione
ad iniuriae frustrationem. adeo omnis illa tunc sapientia
Socratis de industria uenerat consultae aequanimitatis, non de
fiducia compertae ueritatis. cui enim ueritas comperta sine
deo? cui deus cognitus sine Christo? cui Christus exploratus
sine spiritu sancto? cui spiritus sanctus accommodatus sine
fidei sacramento? sane Socrates facilius diuerso spiritu agebatur.
siquidem aiunt daemonium illi a puero adhaesisse, pessimum
reuera paedagogum, etsi post deos et cum deis daemonia deputantur
penes poetas et philosophos. nondum enim Christianae
potestatis documenta processerant, quae uim istam perniciosissimam
nec umquam bonam atquin omnis erroris artificem,
\'
omnis ueritatis auocatricem sola traducit. quodsi idcirco sapientissimus
Socrates secundum Pythii quoque daemonis suffragium [*]
scilicet negotium nauantis socio suo, quanto dignior atque constantior
Christianae sapientiae adsertio, cuius adflatui tota uis
daemonum cedit? haec sapientia de schola caeli deos quidem
saeculi negare liberior, quae nullum Aesculapio gallinaceum
reddi iubens praeuaricetur nec noua inferens daemonia, sed
uetera depellens nec adulescentiam uitians, sed omni bono
pudoris informans ideoque non unius urbis, sed uniuersi orbis
iniquam sententiam sustinens pro nomine ueritatis tanto scilicet
perosioris quanto plenioris, ut et mortem non de poculo per
habitum iocunditatis absorbeat, sed de patibulo et uiuicomburio
per omne ingenium crudelitatis exhauriat: interea in isto tenebrosiore
carcere saeculi inter suos Cebetas et suos Phaedonas,
si quid de anima examinandum est, ad dei regulas diriget.
certe nullum alium potiorem animae demonstratorem habemus
quam auctorem. a deo discas quod a deo habeas, aut nec ab
alio, si nec a deo. quis enim reuelabit quod deus texit? unde
sciscitandum est? unde et ignorare tutissimum est. praestat
per deum nescire, quia non reuelauerit, quam per hominem
scire, quia ipse praesumpserit.