Adversus Praxean (27)

Et quid ego in tam manifestis morabor, cum ea congredi
debeam, de quibus manifesta obumbrare quaerunt? undique
enim obducti distinctione patris et filii, quam manente
coniunctione disponimus ut solis et radii et fontis et fluuii,
per indiuiduum tamen numerum duorum et trium, aliter eam
ad suam nihilominus sententiam interpretari conantur, ut aeque
in una persona utrumque distinguant, patrem et filium, dicentes [*] [*]

filium carnem esse, id est hominem, id est Iesum, patrem
autem spiritum, id est deum, id est Christum. et qui unum
eundemque contendunt patrem et filium, iam incipiunt diuidere
illos potius quam unare. si enim alius est Iesus, alius
Christus, alius erit filius. (alius) pater, quia filius Iesus, et
pater Christus. talem monarchiam apud Valentinum fortasse
didicerunt. sed et haec iniectio eorum, duos facere Iesum et
Christum, ex praetractatis iam retusa est, quod sermo dei
uel spiritus dei et uirtus altissimi dictus sit quem patrem
faciunt. non enim ipse sunt, cuius dicuntur, sed ex ipso et
ipsius. et aliter tamen in isto capitulo reuincentur. \'ecce/
inquiunt, \'ab angelo praedicatum est: propterea quod nascetur
sanctum uocabitur filius dei. caro [itaque] nata
est: caro itaque erit filius dei.\' immo de spiritu dei dictum
est. certe enim de spiritu sancto uirgo concepit et quod
concepit, id peperit; id ergo nasci habebat, quod erat conceptum,
[et pariundum] id est spiritus, cuius et uocabitur
nomen Emmanuel, quod est interpretatum: nobiscum
deus. caro autem deus non est, ut de illa dictum sit: uocabitur
sanctum filius dei, sed ille, qui in ea natus est
deus, de quo et psalmus: quoniam deus homo natus est
in illa et aedificauit eam uoluntate patris. quis deus
in ea natus? sermo, et spiritus, qui cum sermone de patris
uoluntate natus est. igitur, dum sermo in carne, et de hoc
quaerendum, quomodo sermo caro sit factus, utrumne quasi
transfiguratus in carnem an indutus carnem. immo indutus.
ceterum deum inmutabilem et informabilem credi necesse
est, ut aeternum. transfiguratio autem interemptio est pristini. [*] [*]
omne enim. quodcumque transfiguratur in aliud, desinit esse
quod fuerat, et incipit esse quod non erat. deus autem neque
desinit esse neque aliud potest esse. sermo autem deus, et
sermo domini manet in aeuum, perseuerando scilicet in
sua forma. quem si non capit transfigurari, consequens est,
ut sic caro factus intellegatur, dum fit in carne et manifestatur
et uidetur et contrectatur per carnem, quia et cetera
sic accipi exigunt. si enim sermo ex transfiguratione et demutatione
substantiae caro factus est, una iam erit substantia
Iesus ex duabus, ex carne et spiritu, mixtura quaedam, ut
electrum ex auro et argento, et incipit nec aurum esse, id
est spiritus, neque argentum, id est caro, dum alterum altero
mutatur et tertium quid efficitur. neque ergo deus erit Iesus —
sermo enim desiit esse qui caro factus est — neque homo [caro]
caro enim non proprie est qui sermo fuit. ita ex utroque
neutrum (dum) est, aliud longe tertium est quam utrumque.
sedenim inuenimus illum directo et deum et hominem expositum.
ipso hoc psalmo suggerente: quoniam deus homo
natus est in illa, et aedificauit eam uoluntate patris;
certe usquequaque filium dei et filium hominis, [cum deum
et hominem] sine dubio secundum utramque substantiam in.
sua proprietate distantem, quia neque sermo aliud quam deus
neque caro aliud quam homo. sic et apostolus de utraque
eius substantia docet: qui factus est, inquit, ex semine
Dauid: hic erit homo et filius hominis, qui definitus
est filius dei secundum spiritum: hic erit deus et
[sermo] dei filius. uidemus duplicem statum, non confusum.
?sed coniunctum, in una persona, deum et hominem Iesum, [*] [*]
— de Christo enim differo — et adeo salua est utriusque proprietas
substantiae, ut et spiritus res suas egerit in illo, id est uirtutes
et opera et signa, et caro passiones suas functa sit.
esuriens sub diabolo, sitiens sub Samaritide flens Lazarum,
anxia usque ad mortem, denique et mortua [est]. quodsi
tertium quid esset, ex utroque confusum, ut electrum, non
tam distincta documenta parerent utriusque substantiae, sed
et spiritus carnalia et caro spiritalia egisset ex translatione.
aut neque carnalia neque spiritalia, sed tertiae alicuius formae
ex confusione. immo aut sermo mortuus esset aut caro mortua
non esset, si sermo conuersus esset in carnem; aut caro enim
immortalis fuisset aut sermo mortalis. sed quia substantiae
ambae in statu suo quaeque distincte agebant, ideo illis et
operae et exitus sui occurrerunt. disce igitur cum Nicodemo
quia quod in carne natum est caro est et quod de
spiritu spiritus est. neque caro spiritus fit neque spiritus
caro. in uno plane esse possunt. ex his Iesus constitit. es
carne homo, ex spiritu deus. quem tunc angelus ex ea parte,
qua spiritus erat, dei filium pronuntiauit, seruans carni filium
hominis dici. sic et apostolus eum, dei et hominum appellans
sequestrem, utriusque substantiae confirmauit. nouissime: qui
filium dei carnem interpretaris, exhibe, qui sit filius hominis.\'
aut numquid spiritus erit? sed spiritum patrem ipsum uis
haberi, quia deus spiritus, quasi non et dei spiritus, sicut et
sermo deus et dei sermo.