Adversus Praxean (22)

Cuius autem doctrinam dicit, ad quam mirabantur?
suam an patris? aeque ambigentibus inter se, ne ipse esset
Christus, utique non pater, sed filius: meque scitis, inquit,
unde sim; et non ueni a me ipso, sed est uerus qui
me misit, quem uos non nostis; ego noui illum, quia
apud illum sum. non dixit \'quia ipse sum\' et (ipse me
misi\' sed \'ille me misit\'. item cum misissent ad inuadendum
eum pharisaei; modicum adhuc temporis, ait, uobiscum
sum et uado ad eum, qui me misit. at ubi se negat esse
solum — sed ego, inquit, et qui me misit pater — nonne
duos demonstrat, tam duos quam inseparatos? immo totum
erat hoc quod docebat. inseparatos duos esse. siquidem et
legem proponens duorum hominum testimonium confirmantem [*] [*]

subiungit: ego testimonium dico de me, et testimonium
dicit de me qui me misit pater. quodsi unus esset, dum
idem est et filius et pater, non uteretur legis patrocinio fidem
imponentis non unius testimonio, sed duorum. item interrogatus,
ubi esset pater, neque se neque patrem notum esse
illis respondens duos dixit ignotos, quod, si ipsum nossent,
patrem nossent, non quidem quasi ipse esset pater et filius,
sed quia per indiuiduitatem neque agnosci neque ignorari
alter sine altero potest. interpretante extrinsecus scriptura non
cognouisse illos quod de patre dixisset, — qui me, ait, misit,
uerax est, et ego quae ab eo audiui, ea et loquor
in mundum — cum scilicet cognoscere debuissent sermones
patris in filio esse, legendo apud Hieremiam: et dixit mihi
dominus: ecce dedi sermones meos in os tuum et apud
Esaiam: dominus dat mihi linguam disciplinae ad
cognoscendum, quando oporteat dicere sermonem,
sicut ipse rursus: tunc, inquit, cognoscetis, quod ego
sim et a memetipso nihil loquar, sed sicut me docuit
(pater,) ita et loquor, quia et qui me misit mecum est,
et hoc ad testimonium indiuiduorum duorum.. item in altercatione
Iudaeorum exprobrans, quod occidere eum uellent:
ego, inquit, quae uidi penes patrem meum loquor, et
uos quod uidistis penes patrem uestrum id facitis,
et: nunc uultis occidere hominem ueritatem uobis
locutum, quam audiuit a deo, et: si deus esset pater
uester, dilexissetis me; ego enim ex deo exiui et ueni. [*] [*]
- et tamen non separamus, licet exisse dixerit, ut quidam
arripiunt huius dicti occasionem; exiuit enim a patre ut
radius ex sole, ut riuus ex fonte, ut frutex ex semine — (et:)
ego daemonium non habeo, sed honoro patrem
meum, et: si ego me ipse glorificem, nihil est
gloria mea; est qui me glorificet pater, quem
uos dicitis deum esse uestrum nec nostis illum;
at ego noui eum. et si dicam: non noui, ero similis
uestri mendax; sed noui illum et sermonem eius
seruo. et cum subiungit: Abraham diem meum uidit
et laetatus est, nempe demonstrat filium Abrahae retro
uisum, non patrem. item super caecum illum patris opera
dicit se facere oportere, cui post restitutionem luminum: tu,
inquit, credis in filium dei? et interroganti, quis esset
iste, ipse se demonstrans utique filium demonstrauit, quem
credendum esse dixerat. dehinc cognosci se profitetur a patre
et patrem a se et ideo se diligi a patre, quod animam suam
ponat, quia hoc praeceptum accepisset a patre. et interrogatus
a Iudaeis, si ipse esset Christus — utique dei, nam usque
M in hodiernum Iudaei Christum dei, non ipsum patrem sperant,
quia numquam Christus pater scriptus est uenturus -loquor,
inquit, uobis, et non creditis; opera, quae ego facio in
nomine patris, ipsa de me testimonium dicunt. quod
testimonium? ipsum scilicet esse, de quo interrogabant, id est
Christum dei. de ouibus etiam suis *, quod nemo illas de manu
eius eriperet, pater enim, (inquit,) quod mihi dedit maius, [*] [*]
est omnibus, et ego et pater unum sumus. hic ergo
iam gradum uolunt figere stulti, immo caeci, qui non uideant
primo ego et pater\' duorum esse significationem, dehinc in
nouissimo \'sumus\' non ex unius esse persona, quod pluraliter
dictum est, tunc, quod (unum sumus\', non (unus sumus\'
(dicit.) si enim dixisset: \'unus sumus\', potuisset adiuuare
sententiam illorum; unus enim singularis numeri significatio
uidetur. adhuc, cum duo masculini generis unum dicit neutrali
uerbo, quod non pertinet ad singularitatem, sed ad unitatem,
ad similitudinem, ad coniunctionem, ad dilectionem
patris, qui filium diligit, et ad obsequium filii, qui uoluntati
patris obsequitur, unum sumus dicens ego et pater ostendit
duos esse, quos aequat et iungit. adeo addit etiam multa se
opera a patre ostendisse, quorum nihil lapidari mereretur,
et ne putarent ideo se illum lapidare debere, quasi se deum
ipsum, id est patrem, uoluisset intellegi, quia dixerat: ego
et pater unum sumus, qua filium dei deum ostendens.
non qua ipsum deum, si in lege, inquit, scriptum est:
ego dixi, uos dii estis, **« et non potest solui
scriptura, quem pater sanctificauit et misit in
mundum uos eum blasphemare dicitis, quia dixerit:
filius dei sum? si non facio opera patris mei.
nolite credere; si uero facio et mihi credere non
uultis, uel propter opera credite; et scitote, quod
ego in patre sim et pater in me. per opera ergo erit
pater in filio, et filius in patre; et ita per opera intellegimus [*] [*]
unum esse patrem (et filium.) adeo totum hoc perseuerabat
inducere, ut duo tamen crederentur in una uirtute. quia
aliter filius credi non posset, nisi duo crederentur.