Adversus Marcionem (4.1)

Omnem sententiam et omnem paraturam impii atque
sacrilegi Marcionis ad ipsum iam euangelium eius prouocamus.
quod interpolando suum fecit. et ut fidem instrueret, dotem Ii [*] [*]

quandam commentatus est illi. — opus ex contrarietatum oppositionibus
\'Antithesis\' cognominatum et ad separationem legis
et euangelii coactum — qua duos deos diuidens, proinde diuersos
ut alterum alterius instrumenti uel, quod magis usui est dicere,
testamenti, exinde euangelio quoque secundum antithesis credendo
patrocinaretur. sed et istas proprio congressu comminus,
id est per singulas iniectiones Pontici, cecidissem, si non
multo oportunius in ipso et cum ipso euangelio. cui procurant,
retunderentur. quamquam tam facile est praescriptiue occurrere,
equidem ut accepto eas faciam, ut rato habeam, ut nobiscum
facere dicam, quo magis de caecitate auctoris sui erubescant,
nostrae iam antithesis aduersus Marcionem. atque adeo
confiteor alium ordinem decucurrisse in ueteri dispositione apud
creatorem, alium in noua apud Christum. non nego distare
documenta eloquii, praecepta uirtutis, legis disciplinas, dum
tamen tota diuersitas in unum et eundem deum competat,
illum scilicet, a quo constat eam dispositam sicut et praedicatam.
olim contionatur Esaias prodituram ex Sion legem et
sermonem domini ex Hierusalem, aliam utique legem aliumque
sermonem. denique iudicabit, inquit, inter nationes et
traducet populum plurimum, scilicet non unius gentis
Iudaeorum, sed nationum, quae per nouam legem euangelii
et nouum sermonem apostolorum iudicantur et traducuntur
apud semetipsas de pristino errore, simul crediderunt, atque
exinde concidunt machaeras in aratra. et zibinas, quod
genus uenabulorum est, in falces, id est feros et saeuos
quondam animos conuertunt in sensus probos et bonae frugis
operarios. et rursus: audite me, audite, populus meus, [*] [*]
et reges, auribus intendite in me, quoniam lex prodibit
a me et iudicium meum in lucem nationum, quo
iudicauerat atque decreuerat nationes quoque inluminandas
per euangelii legem atque sermonem. haec erit et lex apud
Dauid, inuituperabilis, qua perfecta, conuertens animam,
utique ab idolis ad deum, hic erit et sermo, de quo idem
Esaias: quoniam, inquit, decisum sermonem faciet dominus
in terra. compendiatum est enim nouum testamentum
et a legis laciniosis oneribus expeditum. sed quid pluribus,
cum manifestius et luce ipsa clarius nouatio praedicetur a
creatore per eundem? ne rememineritis priorum et antiqua
ne recogitaueritis — uetera transierunt, noua oriuntur
— ecce facio noua, quae nunc orientur. item per
Hieremiam: nouate uobis nouamen nouum et ne seueritis.
in spinas et circumcidimini praeputia cordis
uestri et alibi: ecce ueniet dies, dicit dominus, et
perficiam domui Iacob et domui Iudae testamentum
nouum, non secundum testamentum, quod disposui
patribus eorum in die, qua arripui dispositionem
eorum ad educendos eos de terra Aegypti. adeo pristinum
testamentum temporale significat. dum mutabile ostendit,
etiam dum aeternum de postero pollicetur. nam per Esaiam:
audite me, (inquit,) et uiuetis, et disponam uobis testamentum
aeternum, adiciens sancta et fidelia Dauid,
ut id testamentum in Christo decursurum demonstraret. ex genere
Dauid secundum Mariae censum. eundem etiam in uirga, ex
radice Iesse processura, figurate praedicabat. igitur si alias
leges aliosque sermones et nouas testamentorum dispositiones [*] [*]
a creatore dixit futuras, ut etiam ipsorum sacrificiorum alia
officia potiora et quidem apud nationes destinarit, dicente
Malachia: non est uoluntas mea in uobis, inquit dominus,
et sacrificia uestra non excipiam de manibus
uestris, quoniam a solis ortu usque ad occasum glorificatum
est in nationibus nomen meum, et in omni
loco sacrificium nomini meo offertur et sacrificium
mundum, scilicet simplex oratio de conscientia pura, necesse
est omnis demutatio ueniens ex innouatione diuersitatem ineat
cum his, quorum fit, et contrarietatem ex diuersitate. sicut
enim nihil demutatum quod non diuersum, ita nihil diuersum
quod non contrarium. eiusdem ergo deputabitur etiam contrarietas
ex diuersitate, cuius fuerit demutatio ex innouatione.
qui disposuit demutationem, iste instituit et diuersitatem;
qui praedicauit innouationem, iste praenuntiauit et contrarietatem.
quid differentiam rerum ad distantiam interpretaris
potestatum? quid antithesis exemplorum distorques aduersus
creatorem, quas in ipsis quoque sensibus et adfectionibus eius
potes recognoscere? ego, inquit, percutiam et ego sanabo,
ego, inquit, occidam et ego uiuificabo, condens scilicet
mala et faciens pacem. quo etiam soles illum mobilitatis
quoque et inconstantiae nomine reprehendere, prohibentem quae
iubet et iubentem quae prohibet. cur ergo non et antithesis
ad naturalia reputasti contrarii sibi semper creatoris, nec mundum
saltim recogitare potuisti, nisi fallor, etiam apud Ponticos
ex diuersitatibus structum aemularum inuicem substantiarum?
prius itaque debueras alium deum luminis alium tenebrarum
determinasse, ut ita posses alium legis alium euangelii adseuersse.
ceterum praeiudicatum est ex manifestis. cuius opera [*] [*]
et ingenia per antithesis constant, eadem forma constare etiam
sacramenta.