Adversus Marcionem (3.13)

Aeque sono nominum duceris, cum uirtutem Damasci
et spolia Samariae et regem Assyriorum sic accipis, quasi
bellatorem portendant Christum creatoris, non animaduertens
quid scriptura praemittat: quoniam priusquam cognoscat
(puer) uocare patrem et matrem, accipiet uirtutem
Damasci et spolia Samariae aduersus regem Assyriorum.
ante est enim inspicias aetatis demonstrationem, an
hominem iam Christum exhibere possit, nedum imperatorem.
scilicet uagitu ad arma esset conuocaturus infans, et signa
belli non tuba sed crepitacillo daturus, nec ex equo uel de
curru uel de muro sed de nutricis aut gerulae suae collo siue
dorso hostem destinaturus, atque ita Damascum et Samariam
pro mammillis subacturus! aliud est, si penes Ponticos barbaricae
gentis infantes in proelium erumpunt, credo, ad solem
uncti prius, dehinc pannis armati et butyro stipendiati, qui
ante norint lanceare quam lancinare. enimuero, si nusquam hoc
natura concedit, ante militare quam uirum facere, ante uirtutem
Damasci sumere quam patris et matris uocabulum nosse.
sequitur, ut figurata pronuntiatio uideatur. sed et uirginem\'.
inquit, \'parere natura non patitur, et tamen creditur prophetae\'.
et merito. praestruxit enim fidem incredibili rei rationem
edendo, quod in signum esset futura: propterea, inquit, dabit
uobis dominus signo: ecce uirgo concipiet in utero [*] [*]

et pariet filium. signum autem a deo, nisi nouitas aliqua
monstruosa, iam signum non fuisset. denique Iudaei, si quando
ad nos deiciendos mentiri audent, quasi non uirginem, sed
iuuenculam concepturam et parituram scriptura contineat, hinc
reuincuntur, quod nihil signi uideri possit res cotidiana,
iuuenculae scilicet praegnatus et partus. in signum ergo disposita
uirgo mater merito credetur, infans uero bellator non
aeque; non enim et hic signi ratio uersatur. sed signo natiuitati
nouae adscripto exinde post signum alibi ordo iam infantis
edicitur, meI et butirum manducaturi, — nec hoc utique in
signum: [est: malitiae non assentaturi] et hoc enim infantiae
est — sed (et) accepturi uirtutem Damasci et spolia Samariae
aduersus regem Assyriorum, serua modum aetatis et quaere
sensum praedicationis, immo redde euangelio ueritatis quae
posteriori detraxisti: et tam intellegitur prophetia quam renuntiatur
expu-ncta. maneant enim orientales illi magi infantiam
Christi recentem auro et ture munerantes: et accepit infans
uirtutem Damasci sine proelio et armis. nam praeter quod
omnibus notum est orientis uirtutem, id est uim et uires, auro
et odoribus pollere solitam, certe est creatoris uirtutem ceterarum
quoque gentium aurum constituere, sicut per Zachariam:
et ludas praetendet apud Hierusalem et congregabit
omnem ualentiam populorum per circuitum, aurum et [*] [*]
argentum. de illo autem tunc auri munere etiam Dauid: et
dabitur illi ex auro Arabiae, et rursus: reges Arabum
et Saba munera offerent illi. nam et magos reges habuit
fere oriens et Damascus Arabiae retro deputabatur, antequam
transcripta esset in Syrophoenicen ex distinctione Syriarum,
cuius tunc uirtutem Christus accepit accipiendo insignia eius,
aurum scilicet et odores, spolia autem Samariae ipsos magos,
qui cum illum cognouissent et muneribus honorassent et genu
posito adorassent quasi deum et regem sub testimonio indicis
et ducis stellae, spolia sunt facti Samariae, id est idolatriae,
credentes uidelicet in Christum. idolatriam enim Samariae
nomine notauit, ut ignominiosae ob idolatriam, qua desciuerat
tunc a deo sub rege Hieroboam. nec hoc enim nouum est
creatori, figurate uti translatione nominum ex comparatione
criminum. nam et archontas Sodomorum appellat archontas
Iudaeorum et populum ipsum populum Gomorrae uocat, et idem
alibi: pater, inquit, tuus Amorreus et mater tua Cethea,
ob consimilem impietatem, quos aliquando etiam suos filios
dixerat: filios generaui et exaltaui. sic et Aegyptus nonnumquam
totus orbis intellegitur apud illum superstitionis et
maledictionis elogio. sic et Babylon etiam apud Iohannem nostrum
Romanae urbis figura est, proinde magnae et regno superbae et
sanctorum dei debellatricis. hoc itaque usu magos quoque Samaritarum
appellatione titulauit, despoliatos quod habuerant cum
Samaritis, ut diximus, idolatriam. aduersus regem autem Assyriorum
aduersus Herodem intellege, cui utique aduersati sunt magi
tunc non renuntiando de Christo, quem intercipere quaerebat.