Adversus Hermogenem (41-45)

Renertor ad motum, ut ubique te lubricum ostendam:
inconditus et confusus et turbulentus fuit materiae
motus.\' sic enim et ollae undique ebullientis similitudinem
opponis. et quomodo alibi alius a te adfirmatur? cum enim
uis materiam nec bonam nec malam inducere: igitur.)
inquis, \'subiacens materia, aequalis momenti habens motum
neque ad bonum neque ad malum plurimum uertit.\'
si aequalis momenti, iam non turbulentus (motus) nec
caccabacius, sed compositus et temperatus, scilicet qui inter
bonum et malum suo arbitrio agitatus, in neutram tamen
partem pronus et praeceps, mediam, quod aiunt, aginam tenens
aequilibrato impetu ferebatur. haec inquies non est, haec [*]

Dispersisti omnia, ne de proximo quam contraria sibi
sint relucerent. at ego colligam singula et conferam. inconditum
adseueras motum materiae eamque adicis sectari informitatem;
dehinc alibi, desiderare componi a deo. desiderat formationem
quae sectatur informitatem? aut sectatur informitatem
quae desiderat formationem? non uis uideri deum aequare
materiae, et subicis habere illam cum deo communionem.
(impossibile enim,\' inquis, \'non habentem illam commune
aliquid cum deo ornari eam ab ipso.\' atquin, si commune
aliquid habebat cum deo, non desiderabat exornari ab ipso.
pars scilicet dei per communionem. aut et deus poterat ornari
a materia, habendo cum illa aliquid et ipse commune. etiam
in hoc necessitati subicis deum, si fuit aliquid in materia.
propter quod eam formaret. commune autem inter illos facis,
quod a semetipsis moueantur et semper moueantur. quid
minus materiae quam deo adscribis? totum consortium diuinitatis
hoc erit: libertas et aeternitas motus. sed deus composite,
materia incondite mouetur. tamen diuinum proinde (utrumque),
motu proinde libero et aeterno. atquin plus materiae das.
cui licuit sic moueri, quomodo deo non licuit.

De motu et illud notauerim. nam secundum ollae
similitudinem: \'sic erat,\' inquis, \'materiae motus antequam
disponeretur: concretus, inquietus, inadprehensibilis prae
nimietate certaminis.\' dehinc subicis: (stetit autem in dei [*]

Sed et qualiter operatum facias deum, sequitur ut
ostendam. plane a philosophis recedis; sed tamen et a prophetis.
Stoici enim uolunt deum sic per materiam decucurrisse,
quomodo mel per fauos. at tu \'non,\' inquis, (pertransiens
illam facit mundum, sed solummodo apparens et adpropinquans
ei, sicut facit quid acor solummodo apparens et
magnes lapis solummodo adpropinquans\'. quid simile deus
fabricans mundum et acor uulnerans animum aut magnes
attrahens ferrum? nam etsi apparuit deus materiae, sed non
uulnerauit illam, quod acor animum, etsi adpropinquauit, [*] [*]

At enim prophetae et apostoli non ita tradunt mundum
a deo factum, apparente solummodo et adpropinquante materiae,
quia nec materiam ullam nominauerunt, sed primo sophiam
conditam, initium uiarum in opera ipsius, dehinc et sermonem
prolatum, per quem omnia facta sunt et sine quo factum
est nihil. denique sermone eius caeli confirmati sunt
et spiritu ipsius uniuersae uirtutes eorum. haec est dei
dextra et manus ambae, per quas operatus est atque molitus
est: opera enim manuum tuarum, inquit, caeli, per quas
et mensus est: mensus est ** caelum et palmo terram. [*] [*]