Ad Nationes Libri Duo (2.7)

Ceterum ut ad mythicum transeamus, quod poetis deputatur,
nescio an tantum par quaerere

mediocritati nostrae,
an tanti de documentis diuinitatis confirmentur, ut Mopsus
Africanus et Boeotus Amphiaraus. delibanda enim nunc est
speci ista, cuius suo loco ratio reddetur. interim hos certe
homines fuisse uel eo palam est, quod non constanter deos
illos, sed heroas appellatis. quid ergo contendimus? si addicenda
mortuis diuinitas erat, non utique talibus. ecce uos,
cum eadem licentia praesumptionis sepulchris regum uestrorum
caelum infamatis, nonne probatos quosque iustitia, urtute,
pietate et omni bono eiusmodi consecrationis solacio
honestatis, contenti pro talibus etiam inrideri peierantes, at
e contrario impios, turpes etiam pristinis humanae gloriae
praemiis aufertis, decreta eorum et titulos lancinatis, imagines
detrahitis, monetam repercutitis? ille autem conspector
omnium, comprobator, immo largitor bonorum, tantae indulgentiae
suae ordinationem uulgo prostituet, et plus diligentiae
atque iustitiae hominibus licebit in distribuendis diuinitatibus [*]
sapere? mundiores erunt regum et principum comites quam
summi dei? atquin horretis et auersamini uagos, exules,
pauperes, debiles, sordide natos, inhoneste institutos, contra
incestos, adulteros, raptores, parricidas etiam legibus sacratis.
ridendum an irascendum sit, tales deos credi quales
homines esse non debeant? sedenim in isto mythico genere,
quod poetae ferunt, quam incerti agitis circa conscientiae
pudorem et pudoris defensionem! nam quotiens misera uel
turpia uel atrocia deorum exprobramus, allegatione poeticae
licentiae ut fabulosa defenditis, quotiens ultro siletur de eiusmodi
poetica, non modo non horretis, sed insuper honoratis
atque in necessariis ar habetis, denique per hanc initiatricem
litteraturae ingenuitatis studia producitis. criminatores
deorum poetas eliminari Plato censuit, ipsum Homerum sane
coronatum ciuitate pellendum. at cum recipia illos et retineatis,
cur non credatis talia retexentibus de deis uestris?
igitur si creditis poetis, cur tales deos colitis? si ideo colitis
quia non creditis poe, cur laudem mendacibus fertis nec
cauetis ne offendatis eos quorum detractatores honoratis? sane
fides a poetis non exigenda. nonne, qui dicitis deos post
mortem factos, homines confitemini ante mortem? quid ergo
noui, si, qui homines fuerint, humanis aut casibus aut
nibusnibus aut fabulis polluuntur? non creditis poetis, cum de
relationibus eorum etiam sacra quaedam disposueritis? cur
rapitur sacerdos Cereris, si non tale Ceres passa est? cur
Saturno alieni liberi immolantur, si ille suis pepercit P cur
Idaeae masculus amputatur, si nullus illi fastidiosior [*]
adulescens libidinis frustratae dolore castratus est? cur Herculeum
um pollluctum mulieres Lanuuinae non gustant, si non
mulierum causam praeiuit? mentiuntur sane poetae, sed non
ideo, quod talia digesserint de deis, homines quando fuerint,
nec quod diuinas adscripserint foeditates diuinitatis, cum interim
uobis credibilius uisum est deos fuisse, sed non tales,
quam tales, sed non deos.