De Non Conveniendo Cum Haereticis (11-15)

Quomodo potueramus in uno esse? cum Corinthiis
scribens dixerit beatus apostolus: omnino auditur inter uos
fornicatio, et talis fornicatio qualis nec inter gentes, ita ut
uxorem patris aliquis habeat, et uos inflati estis et non potius
luctum habuistis, ut tolleretur e medio uestrum qui hoc opus
fecit. si igitur apostolus huiusmodi opus operantem iusserit
tolli e medio, ne uidelicet per illius societatem omnis corrumperetur
ecclesia, quanto magis dignum fuerat, uos fugeremus
blasphemos? si illum tradidisse satanae narrat, quanto magis
tunc uos iam traditos esse scire debetis, quando dei coeperitis
negare filium? ego quidem sicut absens corpore, praesens autem
spiritu iam iudicaui ut praesens eum qui sic operatus est in
nomine domini Iesu, congregatis uobis et spiritu meo, cum
uirtute domini nostri Iesu tradere huiusmodi hominem satanae
in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini
nostri Iesu Christi, bona gloriatio uestra, nescitis quia modicum
fermentum totam massam corrumpit. expurgate uetus
fermentum, ut sitis noua consparsio, ut estis azymi. haec cum
sit increpatio apostoli, poterant Christiani antichristi coniungi
seruis ? quomodo enim non fuisset corruptus tantae blasphemiae
uestrae uenenis, quandoquidem, siue in hypocrisi siue ex uero
quis communicet uobis, sit in ingenti periculo? cum propter
haeresim uestram scripsi a uobis, quomodo iterum adhaerere
potueramus? cum uox sit dicentis apostoli: scripsi
uobis in epistula non misceri fornicariis, non utique forni- [*] [*]

cariis huius mundi aut auaris aut raptoribus aut idololatris
alioquin debueratis de hoc mundo exiisse. nunc autem scripsi
uobis non commisceri, si quis frater nominatur fornicator aut
auarus aut idolorum cultor aut maledicus aut ebriosus aut
rapax, cum eiusmodi nec cibum sumere. si cibum uobiscum
iubemur non sumere, credideras potuisse catholicos conuenire
cum haereticis ad solemnia cuncta celebranda? uobiscum erraticis,
uobiscum per diaboli uenenum ad omnem deductis ebrietatem
esse potueramus dei cultores? quomodo fieri istud
potuerat, ut inter mortuos uiui staremus? cum dignum esset
magis uos, filii aduersarii nostri, congregatos in unum uideri
et nos contra Christi milites in unum, quo possetis sine ulla
dubitatione ab omnibus deum diligentibus membra ac corpus
meretricis uocitari; quo nomine etiam nos possemus nuncupari,
si nosmet traderemus uobis. nescitis quia corpora uestra
membra Christi sunt? tollens ergo membra Christi faciam
membra meretricis? absit. aut nescitis quia qui se iungit
meretrici unum corpus est. erunt enim, inquit, duo in carne
una. qui autem iungit se domino unus spiritus est; fugite
fornicationem. cuiusmodi uis fugere nos debere fornicationem?
qui enim praeter uxorem aliam petere uoluerit fornicarius
dicitur; item qui idolis seruierit fornicatus dicitur, quoniam
quidem deum derelinquens idola adorauerit; similiter qui haereticus
est fornicarius uocatur. quoduis de his cognosce grauius
esse crimen haereticum fieri, idolis seruire an concommittere
secundum carnem adulterium. quia ergo, siue gentiles siue
uos haeretici idololatres dicimini, utraque pars idololatriam
sit gerens necesse est, et tamen quia a carnali fornicatione,
quantum dici non potest, quod uastiora sint illa duo crimina
intelleges, conspice quibus te iugulaueris malis. clamat adhuc
dicens sanctissimus apostolus: omne peccatum quod fecerit [*] [*]
homo extra corpus est, qui autem fornicatur in corpus suum
peccat, et: non estis uestri; empti enim estis pretio. glorificate
et portate dominum in corpore uestro. quomodo poteris portare
deum, Constanti, in corpore tuo, cum apostolicam fidem reiciendo
haereticamque suscipiendo non te illius esse dixeris,
cuius se dixerunt patres nostri Abraham Isaac et Iacob, sed
et cuncti prophetae apostoli ac martyres? deinde si qui
fornicator in corpus suum est peccans, quanto magis tu, qui
sis non per carnem tantum illud perficiens serpentis opus, sed
et per ipsam animam? nescitis quia qui se iungit meretrici
unum corpus est, qui autem iungit se domino unus spiritus
est. cum sacrilegis ne et ipsi facti in corpore meretricis non
mereremur esse domini famuli, sed iam ut uos serui diaboli,
censuimus recedendum fuisse a uobis. uae tibi, qui nolueris
domino coniungi, sed uolueris diabolo. sed et cum dicit:
nolite seduci; corrumpunt enim mores bonos conloquia mala,
quid me iubet facere nisi ut fugiam coetum tuum sacrilegio
maculatum, ne dum haereo tibi, et ipse tecum peream?

Quomodo in tuo concilio maligno esse potueramus?
cum apostolum beatum Timotheo inueniamus dixisse: manus
cito nemini inposueris neque communicaueris peccatis alienis.
te ipsum castum serua. sed quomodo essemus casti, qui uobis
haerendo ut uos disrupti fuissemus per illos arissimos uestros,
inmundos uidelicet spiritus a castitate fidei? quomodo non
communicassemus alienis peccatis, quod si uobiscum manendum
censuissemus, hoc essemus futuri quod estis uos, hoc
est membra meretricis? quomodo nos Christiani esse potueramus
uobiscum haereticis? cum item scripsisse apostolum Timotheo
sciremus, ut nosmet abstraheremus a uobis haereticis: haec
doce et exhorta.re, si quis aliter docet et non adquiescit sanis
sermonibus domini nostri Jesu Christi et ei quae secundum
pietatem est doctrinae, inflatus est autem nihil sciens, sed [*] [*]

aegrotat circa quaestiones et uerborum rixas ex quibus nascuntur
inuidiae contentiones blasphemiae suspiciones conflictationes
malae hominum mente corruptorum et a ueritate
destitutorum. a te itaque non ita credenti, ut credit populus
dei, a te non ita docenti, ut docuerunt Christi unici filii dei
apostoli, a te non adquiescente sanis sermonibus domini nostri
Iesu Christi uoluimus uiuere segregati, a te expugnatore doctrinae
quae secundum pietatem est, a te inflato contra nos
per inimicum nostrum, a te nihil ueri scienti sed aegrotanti
circa quaestiones, a te per cuius nefandos conatus natae esse
specialiter nostris diebus inueniantur rixae uerborum, mortiferae
contentiones, malignae conflictationes, per te uidelicet
hominem mente corruptum, ueritatis interpolatorem. recedendum
censuimus a te atque a conuiperinis tuis secundum apostoli
praeceptum. dicit enim infra: hominum mente corruptorum
et a ueritate destitutorum, existimantium quaestum esse pietatem,
discede ab huiusmodi. unde tecum esse potueramus?
cum etiam in clausula huius epistolae hortetur te fugiendum
esse, te qui excideris a fide: 0 Thimothee, depositum custodi,
deuitans profanas uocum nouitates et oppositiones scientiae
falsi nominis, quam quidam promittentes circa fidem exciderunt.
oportuerat nos uitare te profanas uocum nouitates proferentem.
siquidem cognosceremus te illam sacrilegam uocem instinctu
protulisse diaboli, illam, inquam, uocem, per quam expresseris
uenena dogmatis tui dicens: erat quando non erat, et factus
est ex nihilo, et non est una potentia patris et filii. haec non
spiritus sanctus per te protulit, sed inmundus ille diabolicus.
quomodo itaque secundum apostoli mandatum custodire depositum
potueramus, si tecum in concilio maledicto uestro
mansissemus, cum nos proposuerimus usque ad mortis exitum
apostolicam tenere fidem, istam scilicet quam apud Niciam
retinemus scriptam contra tuam blasphemiam et contra omnium
haereticorum tuorum execrabiles conatus? [*] [*]

Quomodo in concilio uestro Arrianorum esse nos
potueramus Christiani? qui in libro Machabaeorum praecessores
conseruos nostros segregatos fuisse ab illis qui iuxta
edictum contyranni tui Antiochi idolis supplicauerant audiuerimus):
ludas autem Machabaeus, qui decimus fuerat et secesserat
in desertum ibique cum feris uitam in montibus cum
suis agebat, faeni cibo uescentes morabantur, ne essent participes
coinquinationis. cognoscis hoc in uno testimonio nos
recedere oportuisse a uobis, ne et nos participes fuissemus
coinquinationis. quomodo uobis iungeremur? cum item dicat
dominus ad apostolos: adtendite uobis a fermento Pharisaeorum
et Sadducaeorum. et ut fermentum fuisse doctrinam non sanam,
quam uidelicet aut tunc illi Pharisaei aut Sadducaei aut nunc
uos omnium sectarum proferitis haeretici, nobis manifestaret,
sequitur scriptura dicens: tunc cogitabant inter se dicentes,
quia panem non habemus. quibus cogitantibus dixit Iesus:
quid cogitatis inter uos modicae fidei, quia panem non habetis?
nondum intellegitis neque meministis quinque panum et quinque
milium hominum et quot cophinos sumpseritis neque
septem panum et septem millia hominum et quot sportas sumpsistis?
quare non intellegitis, quia non de pane dixi: adtendite
a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum? tunc intellexerunt,
quia non dixit a fermento, sed a doctrina Pharisaeorum
intenderent sibi. item ad Corinthios scribens cum dignetur
apostolus instruere recedendum a uobis haereticis et omnibus
alienigenis, quomodo praesumpserat cor tuum in omnibus
uarium et mutabile, sed in hac malignitate malo salutis suae
ingenti stabilitum robore, nos potuisse tecum pacem uel cum [*] [*]

tuis habere? nolite iugum ducere eum infidelibus; quae enim
participatio iustitiae cum iniquitate? aut quae societas lucis
ad tenebras? quae autem conuentio Christi ad Belial? aut
quae pars fideli cum infidele? qui autem consensus templo
dei cum idolis? uos enim estis templum dei uiui; scriptum
est enim: quoniam inhabitabo in illis et inter illos ambulabo,
et en) illorum deus, et ipsi erunt mihi populus; propter quod
exite de medio eorum et separamini, dicit dominus, et inmundum
ne tetigeritis, et ego recipiam uos et ero uobis in patrem,
et uos mihi eritis in filios et filias, dicit dominus omnipotens.
quomodo, cum tua praecepta orta uideantur esse contra has
domini promissiones, demorari uobiscum fideles potueramus
cum infidelibus? currentes in uia lucis uobiscum possemus
stare hominibus iter conficientibus in uia tenebris errorum repleta
omnium? quis enim tam stultus est, ut cum audierit
deum dicere: quoniam inhabitabo in illis, et inter eos ambulabo
et ero illorum deus, et ipsi erunt mihi populus; propter
quod exite de medio eorum et separamini, dicit dominus, et
inmundum ne tetigeritis, et ego recipiam uos et ero uobis in
patrem, et uos mihi eritis in filios et filias, dicit dominus
omnipotens, quis, diximus, tam stultus est, ut nolit in se deum
inhabitare, qui nolit se receptum a deo reputari inter eos
quos filios appellare dignatus est, ut non fugiat te inmundum
per haeresim tuam effectum? non aequum nobis uisum est,
ut uobiscum nos in uno fuissemus, quandoquidem nec sit
aequum homines morari cum serpentibus. aut negabis unici
filii dei negatores dictos in sacris scripturis serpentes? si negare
non potes, aduerte recte nos egisse fugere uos serpentes.
legisti apostolum Thimotheo dicentem: profanas nouitates
uocum deuita; multum enim proficient ad impietatem, et sermo
eorum ut cancer serpit. existimasti tecum, cuius sermo ut
cancer est, esse dei homines potuisse? item beatus cum praecipiat
Iohannes uos fugiendos dicens: gauisus sum ualde quod [*] [*]
inueni de filiis tuis ambulantes in ueritate sicuti mandatum
accepimus patre. oro te, domina, non sicut mandatum nouum
scribens tibi, sed quod habuimus ab initio, ut diligamus nos
alterutrum; et haec est caritas ut ambulemus secundum mandata
eius. hoc est mandatum sicut audistis ab initio ut in
eo ambuletis, quoniam multi fallaces progressi sunt in saeculo
qui non confitentur Iesum Christum uenisse in carnem; isti
sunt fallaces et antichristi. uidete eos, ne perdatis quod operati
estis, sed ut mercedem plenam recipiatis. omnis qui recedit
et non manet in doctrina Christi deum non habet; qui autem
manet in doctrina eius ille et patrem et filium habet. si quis
uenerit ad uos et hanc doctrinam non adfert, nolite accipere
eum in domum et am nolite dicere ei; qui enim dicit ei aue
communicat operibus eius malignis. quomodo fieri potuerat,
ut nos tecum atque cum tuis essemus dei milites cum militibus
antichristi, quandoquidem nec salutari uos permiserit spiritus
sanctus, dans haec praecepta per beatum apostolum?

Sed fortassis dicere audebis: numquid ego in carnem
uenisse nego dei filium, ut unus nuncuper ex antichristis?
non quidem tu, Constanti imperator, uenisse in carnem negas
dei filium, sed dicis illum quem nos confitemur in carne
uenisse esse creaturam, dicis factum illum ex nihilo, non
illum esse uerum. dei filium adfirmans. nos contra qui istius
beati apostoli tenemus traditionem credimus uerum dei filium,
credimus unam habere deitatem patrem et hunc unicum eius
filium. quod ita esse dominus in sacris suis euangeliis manifestat
dicens: qui me uidit uidit et patrem, et: ego in patre
et pater in me; et : ego et pater unum sumus. saepe diximus
quia, eum sint. duae personae pater et filius et tamen dicat:
ego et pater unum sumus, et: qui me uidit uidit et patrem,
et: ego in patre et pater in me, nihil aliud nos illum uoluisse.
adsequi, nisi quia una sit aeternitas patris et filii, una sit
claritas, una potentia unaue magnitudo. idcirco etenim etiam [*] [*]

apostolus in hac dicit secunda epistula: omnis qui recedit et
non manet in doctrina Christi deum non habet; qui autem
manet in doctrina eius ille et patrem et filium habet, ut per
doctrinam colligentes sacrorum euangeliorum dei patris et
unici filii eius unam crederemus deitatem, hunc habere deum
qui ita credat; qui autem recesserit ab hac doctrina, hoc est
et ego et pater unum sumus — utique cum sit plurale, et duas
ostendit personas et unam potentiam harum duarum personarum,
hoc est patris et filii — ergo dicit apostolus: qui recedit
et non manet in doctrina Christi deum non habet; qui autem
manet in doctrina eius ille et patrem et filium habet, ut
crederemus filio dicenti dei: ego et pater unum sumus, quod
utique una sit deitas patris et filii. constat itaque te, qui
ita non teneas quomodo tradiderit apostolis dominus et apostoli
episcopis, te non habere deum, quia et apostolus uolens
et patris et filii unicam diuinitatem manifestare dicebat: qui
recedit a doctrina eius deum non habet; qui autem manet
in doctrina eius ille patrem et filium habet. te inquam constitutum
sine deo, te neque filium habentem neque patrem
rectissime fugisse cognoscimus, siquidem non fuisset dignum
habentes deum cum inimicis eius demorari diuinae magnitudinis.
sed quam sis deo odibilis cognosce, ut nec aue tibi
dicere fuerimus permissi. quomodo uobiscum Arrianis Christiani
esse potueramus? cum dicat apostolus Paulus: stultas
quaestiones et genealogias et contentiones et lites legis deuita;
sunt enim inutiles et uanae. haereticum hominem post unam
correptionem deuita, sciens quoniam peruersus est et peccat,
cum sit a semet ipso damnatus. cum haereticis a semet ipsis
damnatis non potueramus congregari, ne et nos illa uox percuteret,
sicut Galatas beati Pauli percutit: currebatis bene;
quis uobis impediuit ueritati non oboedire? cognoscentes uos [*] [*]
esse unici dei filii hostes, fugimus nefaria consilia uestra
temperantes uoci apostoli qui, nemini, inquit, consenseritis,
suasio uestra ex deo est qui uocat uos. nescitis quia modicum
fermentum totam massam corrumpit. noluimus uos uermes
Arrii recipere nos serui Christi in societatem, ne fuissemus
eo ueneno diaboli quo uos estis consumpti. noluimus uobiscum
ire, cum hominibus uidelicet, qui adhuc uideamini esse
extra dei notitiam, qui adhuc sub diaboli sitis constituti potestate.
noluimus mortuis coniungi uiui, quia tales uos esse
cognoscamini, quales fuerimus ipsi antequam credidissemus
in unicum dei filium. haec ita se habere manifestat apostolus
Ephesiis scribens: et uos cum essetis mortui delictis et peccatis
uestris, in quibus aliquando ambulastis secundum principem
potestatis aeris huius, spiritus qui nunc operatur in filiis
diffidentiae, in quibus et nos omnes conuersati sumus aliquando
in concupiscentia carnis nostrae, facientes uoluntates
carnis et consiliorum; et eramus naturales filii irae, sicut
et ceteri. cum adhuc uos tales sitis, quales nos fuisse antequam
credidissemus refert sanctissimus apostolus, utique fueratis
uitandi, homines, in quibus operentur et per quos gerant
principes potestatis, aeris huius spiritus, omne desiderium suum;
eratis fugiendi filii diffidentiae, filii naturaliter irae, ne uobis
haerendo ad id quod ante fuissemus reduceremur. noluimus
esse uobiscum, quia adhuc non fueritis misericordiam dei
adepti quam iam nos sumus consecuti. noluimus societatem
habere uobiscum, qui consilio carnis ducebamini, sicut ducebatur
iste beatissimus Paulus priusquam credidisset, quem
meminimus dicere: nemo uos seducat inanibus uerbis, propter
hoc uenit ira dei in filios diffidentiae. nolite itaque fieri participes
eorum. eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem
lux in domino, sicut filii lucis ambulate; fructus enim luminis
est in omni bonitate et iustitia et ueritate, probantes quid
sit acceptum deo, et nolite communicare operibus infructuosis
\\ [*] [*]
tenebrarum, magis autem redarguite. noluimus, quia haec
mandata acceperimus, uobiscum demorari ducti inanibus uestris
uerbis, ne scilicet ueniret super nos ira, sicuti etiam uenit et
uentura est in uos, in te atque tuos, in uos filios diffidentiae.
noluimus effici participes tenebrarum, siquidem. iam credentes
in unicum dei filium mandatis eius maiestatis parere cupiendo
ex illis euadentes tenebris lux facti fuerimus in domino; unde
nec mandatis tuis tenebrosis paruerimus, quia fuisset sceleratum
filios lucis tuum facere opus tenebrosi, quia et fructus luminis
sit ambulare in iustitia et ueritate et in omni bonitate.

Dicis nos facere inique, quod nolimus haeresim suscipere
tuam, quod non tecum atque cum tuis aeternae fuerint fixae
amicitiae. accipe quod Moses fecerit de alienigenis tempore,
quo iubere est ei dignatus deus, ut mittens certum numerum
Israelitarum ore gladii perdidisset quinque Madiae reges et
Moab; qui destinati ad proelium interfectis omnibus maribus,
quod sexui pepercerint femineo occurrenti, increpat Moses
Israel filios, cur non etiam sexum femineum delessent,
et iubet coram se easdem interfici, adfixmans quod enim ad
idola adoranda possent populi inlicere mentes. si itaque et
nos sic execramur haeresim tuam ut Moses idololatriam, si
sic et quidem dei gladio interfici cupiamus haereses omnium
uestrorum errantium, quomodo et Moses illas idolis mancipatas,
si ita uos fugiamus religionis dei aduersarios, ut ille
fugit idolorum cultores, existima nos facere recte abstrahendo
nosmet a uobis. quomodo etenim conuenire nobis uobiscum
potuerat, cum ad Philippenses dixerit: uidete canes, uidete
malos operarios ? uos canes, malos operarios quis dei seruorum
non fugeret nisi qui se non meminisset Christianum? uobis,
aduersarii dei religionis, serui Christi potueramus esse coniuncti,
cum exhortetur Iudas gloriosus apostolus frater Iacobi [*] [*]

apostoli, ut te atque similes tibi uitaremus et in suscepta fide
usque ad mortis exitum maneremus? Iudas Iesu Christi seruus,
frater autem Iacobi his qui in deo patre dilectis et in
Iesu Christo conseruatis uocatis. misericordia uobis et pax et
caritas multiplicetur. carissimi, omnem sollicitudinem faciens
scribendi uobis de communi nostra salute deprecor, ut perlaboretis
semel traditae societati. subintrauerunt enim quidam
homines, olim quidem praescripti ad hoc iudicium, impii, qui
dei gratiam transferunt ad inpudicitiam et qui est dominator
noster et dominus Iesus Christus eum negantes. cum negatoribus
uobis blasphemis fuerat nefas conuenire, cum adhuc
eorum qui transgressi sunt mandata domini praeponens
exempla urgeat corda nostra manere in ea fide in qua ipse
uideatur mansisse. admonere itaque uos uolo dicens, scientes
omnia, quoniam deus populum suum de terra Aegypti saluum
fecit; secundum autem non credentes perdidit, angelos quoque
qui non seruauerunt ordinem suum, sed dereliquerunt habitaculum
suum, in iudicium magni dei uinculis. eos sanctorum
angelorum sub tenebras seruauit. Sodoma autem et Gomorrha
et quae circa eas erant ciuitates, his simili modo cum adulterium
fecissent et carnem secutae essent, cinis propositae sunt
exemplum, ignis aeterni poenam sustinentes. similiter itaque
et isti somniantes carnem quidem coinquinant, dominationem
autem spernunt. et infra: uae illis, quoniam in uiam Cain
abierunt et in seductionem Baal mercede effusi sunt et in contradictionem
Coreb perierunt. hi sunt in caritatibus uestris
maculae sine timore semet ipsos regentes, nubes sine aqua
omni uento circumferendae, arbores autumnales sine fructu,
mortuae a radicibus euulsae, fluctus feroces maris, despumantes
turpitudines suas, procellae seducentes, quibus tempus [*] [*] [*] [*]
tenebrarum in aeternum seruatum est. et infra: uos autem,
fratres, mementote praedictorum sermonum ab apostolis Iesu
Christi, quoniam dicebant : in nouissimis diebus erunt inrisores,
euntes secundum uoluntates suas impias. hi sunt secernentes,
animales spiritum non habentes. in his omnibus malis quia
esse conspectus es, Constanti, uitatae sunt a nobis tuae interficere
laborantes amicitiae, ne uidelicet tecum ad illa fuissemus
praecipitati loca tormentorum, ad quae omnes illos
quorum tenens es iter narrat praecipites datos. [*] [*]