De Non Conveniendo Cum Haereticis (1-5)

Cum omnibus perniciosis tuis conatibus aduertisses itum
obuiam cumque omnia machinamenta contra dei ecclesiam tua
repperisses cuncto dei populo reuelata, dixisti nos fuisse atque
esse inimicos pacis, hostes unitatis, aduersarios etiam fraternae
caritatis. si inter dei cultores et eius religionis inimicos nihil
esse debet inter, cur Moyses tempore quo uidit populum illum
carnalem Iudaicum, cuius tu sapientiam tenes, idololatriae
incurrisse reatum, posteaquam gladio certos percuti fecit,
etiam stationem suam segregatam esse uoluit? quae ita esse
accipe scriptum: et dixit dominus ad Moysen: dic filiis Israel,
uos populus durae ceruicis, uidete ne aliam plagam inducens
super uos deleam uos. nunc ergo deponite stolas gloriae uestrae
et ornamentum, et ostendam quae facturus sum uobis. et
abstulerunt filii Israel ornatum suum et stolas a monte Choreb,
et sumens tabernaculum Moyses fixit illud extra castra, longe
a castris, et appellatum est tabernaculum testimonii, et fiebat
ut omnis quicumque quaerebat dominum ibat ad tabernaculum
testimonii foras extra castra. cum autem egrediebatur foras
de tabernaculo Moyses, stabat omnis populus speculantes unusquisque
ad ostium tabernaculi sui. considerabant euntem
Moysen, usque dum introiret tabernaculum; mox autem intro- [*] [*] [*]

isset in tabernaculum Moyses, descendebat columna nubis et
stabat in ianua tabernaculi et loquebatur Moysi, et uidebat
omnis populus columnam nubis stantem in ianua tabernaculi,
et stans totus populus adorauerunt unusquisque ad ostium
tabernaculi, et locutus est dominus ad Moysen palam palam,
quemadmodum quis loquitur ad amicum suum. minister autem
Hiesus filius Naue iunior non exiebat de tabernaculo. per
quod factum ostensum est uos in deum peccantes uitandos
secedendumque esse a uobis. sed inquit: ecce Moyses licet
alio in loco habuerit tabernaculum, tamen non deseruit populum,
sed hortatus est eos corrigere uias errorum suorum
deo propitio. nec hi qui tuo sacrilegio misceri recusauerunt
desunt ab his officiis; dici etenim tibi cognoscis, nisi uias correxeris
tuas, quod sis in aeternum periturus.

Id quod ergo intendere coeperamus quo penitus possumus
perducere ad probationem, quotiens murmurauit populus contra
deum et insurrexerunt in Moysen, legisti deum dixisse ad
Moysen et Aaron: secedite e medio populi huius indisciplinati,
contumaces, et disperdam eos ego. quid igitur nos uult facere
nisi ut uos indisciplinatos et contumaces fugiamus, ne simul
uobiscum sicut illi qui cum Chore Dathan et Abiron fuerant
coadunati pereamus? aut negabis te indisciplinatum atque contumacem?
respice actus tuos circa domini exhibitos ecclesiam,
et inuenies quam sis indisciplinatus atque contumax. in Deuteronomio
dicit Moyses: non ponetis ad eos testamentum neque
misereamini eis, neque tradetis eis filias uestras nuptum
neque dabis filio tuo filiam illius; seducet enim filium tuum
a me et seruiet diis alienis, et irascetur ira dominus in uos
et exterminabit te cito. cum haec mandet fieri, quomodo
possumus uobiscum conuenire, uobiscum pacem habere, cum
negatoribus unici dei filii? quomodo potueramus istam tuam
implere uoluntatem? cum deum uideas dixisse per Moysen [*] [*]

de Moabitis, Ammonitis: non salutabitis eos pacifice omnibus
diebus uitae tuae usque in aeternum. quomodo simul esse
Arriani et Christiani potueramus? cum audias Moysen dicere:
non erit adultera ex filiabus Israel, et omni commoneat loco
ut omnis adulter interficiatur productus ad portam lapidibus:
et tolletis, inquit, inicum a uobismet ipsis. si carnale adulterium
dicit ita execrari deum, ut iusserit omnes puniri adulteros,
quanto magis adulterium uestrum spiritale execretur dominus
necesse est, unde et fueratis atque estis fugiendi. cum apostaticis
non potueramus conuenire Christiani, quando dixisse inueniamus
spiritum sanctum per Moysen: aperiet tibi deus
thesaurum caelestem optimum dare tibi pluuiam terrae tuae,
in tempore benedicet opus manuum tuarum omne, fenerabis
gentes multas, tu autem non feneraberis et proeliabis
gentes multas, te autem non expugnabunt, constituet te dominus
deus tuus in caput et non in cauda, et eris supra et non
subtus, si audieris mandatum domini dei tui, quodcumque
ego mando tibi hodie custodire et facere, et non discedere ab
omni sermone quem ego mando tibi hodie dextra aut sinistra.
quomodo cum pseudoepiscopis sectae tuae Arrianis nobis poterat
conuenire, quando uideas non nos benedictos esse potuisse, nisi
quia non abierimus post idololatriam tuam, nisi quia execrati
fuerimus haeresim uestram Arrianorum, sicuti et omnium
execramur haereticorum, nisi quia tales uos iudicauerimus
atque habeamus quales et ethnicos, cultores uidelicet omnium
daemonum, nisi quia sic te fuerimus abominantes quomodo et
Iudaeos, qui inueniuntur esse sine deo, ex quo unicum negauerint
filium dei ? apud Hiesum Naue, at ubi audiuit, inquit,
populus uocem tubarum, iubilauit uniuersus populus iubilo [*] [*]
magno, et ceciderunt uniuersi muri ciuitatis in circuitu, et
ascendit uniuersus populus in ciuitatem unusquisque coram
aduersariis suis et inuaserunt ciuitatem et anathematizauerunt
eam et quaecumque erant in ciuitate, a uiro usque ad mulierem,
a iuuene usque ad senem et usque ad uitulum et usque
ad subiunctorium occiderunt in ore gladii, et duobus iuuenibus
qui explorauerant dixit Hiesus: introite in domum
mulieris et producite eam et quaecumque sunt eius. et introierunt
duo iuuenes, qui explorauerant ciuitatem, in domum
mulieris et eduxerunt Raab meretricem et patrem eius et
matrem et fratres eius et quaecumque erant illius et omnem
cognationem eius, et deduxerunt eam foras extra castra Israel,
et ciuitas incensa est igni cum omnibus quae erant in ea,
et infra: Raab meretricem et omnem domum patris eius uiuificauit
Hiesus, et commorata est in Israel usque in hodiernum
diem. quando igitur uideas omnes in ciuitate Hiericho inhabitantes
ore punitos gladii, omnem incensam ciuitatem, quomodo putasti
nos potuisse tecum conuenire cum haeretico, quandoquidem
plus te atque tuos dignos esse anathema, quam illi fuerant,
aduerteremus? quomodo potueramus cum pseudoepiscopis sectae
tuae conuenire Arrianis, quando uideas nullum ad uitam reseruatum
in ciuitate in qua idololatres morabantur nisi tantum
Raab, propterea quod crederet esse dominum nostrum totum
potentem, idololatriam uero, in qua confidebat populus in
Hiericho constitutus, quod fuisset errore inuenta humano ?

Quomodo potueramus uobiscum conuenire, quando in
Regnorum tertio scriptum sit libro nec domos uestras esse
calcandas nec cibos uobiscum sumendos neque aquam accipiendam
a uobis? haec ita esse aperit sacra scriptura: et
factum est, dicit de illo coapostata tuo, uerbum hominis dei,
et infra: et extendit manum suam ad aram dicens: adprehendite
eum, et arida facta est manus regis, quam extendit [*] [*]

in eum, et non potuit reducere eam ad se, et sacrarium ruptum
est et effusa est pinguedo eius a sacrario secundum quod
dixit homo dei in uerbo domini. et respondit rex et dixit
homini dei: roga a facie domini dei tui, ut reuertatur manus
mea ad me. et rogauit homo dei faciem domini, et reuersa
est manus regis ad eum, et facta est quemadmodum primum,
et locutus est rex ad hominem dei et dixit: intra mecum in
domum et prande, et dabo tibi munera. et dixit homo dei
ad regem: nec si mihi dimidiam domum tuam, non intrabo
tecum nec manducabo panem nec bibam aquam in hoc loco,
quoniam sic praecepit mihi dominus in uerbo dicens: non
manducabis panem et non bibes aquam, et non reuerteris in
uia qua iueris in ea. quomodo uobiscum poteramus conuenire
ad deum adorandum, cum iste homo dei qui a deo obiurgandum
Hieroboam regem fuerat missus quoniam per illum,
qui dictus est propheta, circumscriptus fuerit, tam grauis
circa illum uindicta processerit? et abiit, inquit post haec
scriptura de illo homine dei, per aliam uiam et non est
reuersus per uiam quam uenerat in Bethel, et uenerunt filii
eius et nuntiauerunt ei omnia opera quae fecerat homo dei
die illo in Bethel et uerba quae locutus est regi, et auerterunt
faciem patris sui, et locutus est ad eos pater eorum dicens:
qua uia abiit? et demonstrauerunt filii eius uiam per quam
ierat homo dei qui uenerat ex Iuda, et dixit filiis suis:
sternite mihi asinam; et strauerunt ei, et ascendit super illam
et abiit post hominem dei et inuenit eum sedentem sub arbore
ilicis et dixit ei: si tu es homo dei qui uenisti ex Iuda?
et dixit: ego sum. et dixit ei: ueni mecum et manduca panem;
et dixit: non possum reuerti tecum neque manducare panem [*] [*]
neque bibere aquam in hoc loco, quoniam sic praecepit mihi
in uerbo dominus dicens: non manducabis panem ibi et non
bibes aquam ibi et non reuerteris inde per uiam quam ieris.
et dixit ad eum: et ego prophetes sum sicuti et tu, et angelus
locutus est ad me in uerbo domini dicens: reduc eum ad te
in domum tuam et manducet panem et bibat aquam. et
mentitus est illi et reduxit eum, et manducauit panem in domo
eius et bibit aquam, et factum est sedentibus illis ad mensam
uerbum domini ad pseudoprophetam qui reduxit eum, et dixit
ad hominem dei qui uenerat ex Iuda dicens: haec dicit
dominus propter quod exacerbasti uerbum domini et non
custodisti praeceptum quod praecepit tibi dominus deus tuus,
et redisti et manducasti panem et bibisti aquam in hoc loco,
de quo locutus est ad te dicens : non manducabis panem neque
bibes aquam; ideo non intrabit corpus tuum in monumentum
patrum tuorum. et factum est, postquam manducauit panem
et bibit aquam, et strauerunt ei asinam et reuersus est et
abiit, et inuenit eum leo in uia et occidit eum, et erat corpus
eius proiectum in uia, et asina stabat ad eum et leo stabat
ad corpus ipsius, et uenerunt uiri ciuitatis illius et locuti sunt
in ciuitate ubi prophetes senior habitabat in illa, et cum
audissent qui reduxerant eum de uia, dixit: hic est homo
dei qui exacerbauit uerbum domini; et abiit et inuenit corpus
eius proiectum in uia. et asina et leo stabat super corpus,
eius et leo non edit corpus illius neque insiluit in asinam.
si illi hoc repraesentatum est, cur manducasset panem et
potum sumpsisset aquae in loco profano apud homines alienigenas,
quid nobis repraesentatum fuisset, si tecum, quem
scimus haereticum, quem nouimus esse negatorem unici filii
dei, ut desiderabas, copulassemus amicitias, si uobiscum
Arrianis precem fudissemus, si denique passi nos fuissemus
omnia quae celebramus domini sacerdotes cum pseudoepiscopis
Arrianis tuis celebrare? interea sic te fuisse ad nos
circumscribendos inmissum, ut ad illum dei hominem fuerit [*]
ille pseudoprophetes, debes repetens actus tuos cognoscere
amarissimos; ut enim ille cum fuisset pseudopropheta, prophetam
se esse dicebat ad circumueniendum innocentem, ita
et tu cum non sis Christianus, sed sis Arrianus, finxisti te
Christianum ad nos inretiendos. deinde cum pacem semper
habuerit domini ecclesia et uos atque omnium sectarum haereticos
foras abiecerit, dixisti: pacem uolo firmari in meo imperio,
cupiens uiolare in nobis pacem dominicam, scindere
desiderans dei populum, procurans haeresi tuae, ad quam
nos omnes facere sis optans transitum; sic mentitus es dei
te fuisse hominem, quando hanc pacem facere te salutis nostrae
causa dixisti, quomodo et ille pseudoprophetes qui dicebat:
redi mecum, quia et ego prophetes sum domini, et dixit mihi
angelus. sic, inquam, mentitus es, quando dixisti quo potuisses
deo placere hoc te adgressum facere, siquidem tu singulos
catholicos episcopos communioni iungere fueris laborans
Arrianorum.

Quomodo tecum ac cum tuis coarrianis potuit conuenire
Christianis, quando ad Iosaphat regem deum haec dixisse
cernas, cur Achab idololatrem in amicitias acceperit, cur ad
bellum cum domini processerit inimico? posteaquam etenim
ille Achab consacrilegus tuus secundum uerbum dei fuisset
in bello letali percussus plaga et Iosaphat, quia ex toto corde,
ad deum proclamauerat, fuisset domui suae repraesentatus,
loquitur scriptura sancta exisse ante faciem eius Ieu filium
Anani, qui fuerit uidens, atque dixisse talia: si peccatorem
illum adiuuis et eorum qui oderunt dominum amicus es, in
hoc super te irae a facie domini, sed sermones boni inuenti
sunt tecum, quoniam abstulisti lucos de terra et parasti cor
tuum ad requirendum dominum. si illi haec dicuntur, quae
nobis dicerentur, si tecum cum haeretico dei aduersario amici [*] [*]

esse maluissemus? aut numquid dicere audebis: ego non sum
dei inimicus, ita ut fuit Achab rex Israel? quomodo non
es inimicus. qui eadem agas quae egit Achab? cum sic sis
inpugnans religionem dei, sicut ille inpugnauerit, sic persequaris
domum eius, sicut ille persecutus sit. quomodo tecum
ac cum tuis potuit nobis conuenire, cum isti deo deuoto
regi, cur Ochoziae regi Israel iunctus fuisset in amicitiis, fuerit
per prophetam increpitum a deo? et iunxit, inquit, amicitiam
Iosaphat rex Iuda cum Ochozia rege Israel, ipse inique
coepit facere et communicauit eum secum ut faceret naues,
quibus iret in Tharsis. et fecit naues in Asion Gaber, et prophetauit
Elieser filius Oziae ex Marea super Iosaphat dicens :
• in eo, quod communicasti Ochoziae, confregit dominus operam
tuam, et contritae sunt naues tuae et non poterunt ire Tharsis.
si illi illa dicuntur a domino, quod ad fabricam nauium socium
habuisset uiae perditionis regem, quid nobis dici posset, si
te destructorem domus eius, te catholicae fidei persecutorem
amicum dei sacerdotes haberemus? si illius operam confregit,
cur iniquo fuisset iunctus, uero nos iam ipsi fulmine fuissemus
credo dissipati, cur tibi blasphemo nosmet iunxissemus. quomodo
potueramus nos, cum simus serui dei, uos uero serui
diaboli, in unum conuenire, quando sic inter nos et uos separatum
esse uoluerit deus, quomodo inter lumen et tenebras,
inter uitam et mortem, inter dulce et amarum, quomodo inter
sanctos angelos dei qui sunt semper clementiam eius magnificantes
et inter illos apostatas quos in aeternum tecum uisurus
eris torqueri, nisi temet eripueris ab eis? quomodo, inquam,
nos. uobiscum esse potueramus dei serui cum seruis antichristi?
quando Amasiae regi fuerit dictum a deo in secundo
Subrelictorum libro: non ibit tecum exercitus Israel, quia non [*] [*]
deus cum Israel, omnes filii Ephrem, quia si te existimaueris
praeualere in istis, in fugam conuertet te dominus ante
inimicos, quia est uirtus a domino. quonam modo resisteremus
contra diabolum, si in tanto scelere uestro curreremus uobiscum
cum hostibus dei, cum hominibus inuentis sine notitia
dei, cum deum non habentibus, in quos cateruam sciamus
esse daemonum? neque enim potestis uos esse negatores
unici filii dei sine daemoniis, cum blasphemare uos non faciant
nisi illi qui uestra caecauerint corda, ne uidelicet possit a
uobis ueritas conprehendi.

Numquidnam potueramus in uestra demorari parte,
consentire uestris flagitiosissimis meditationibus, cum per Dauid
gloriosum dicat spiritus sanctus non esse beatos nisi eos qui
se abstraxerint a uobis unici filii dei negatoribus, eos qui
serpentinis cogitationibus uestris non se miscuerint beatos
tantum mansuros? beatus qui non abiit in consilio impiorum
et in uia peccatorum non stetit et in cathedra pestilentiae
non sedit. quomodo esset uobis et nobis unius loci conuentioulum?
cum audias item Dauid dicere in psalmo sexto:
discedite a Me, qui operamini iniquitatem. si non operamini
Arriani iniquitatem, iudica tu princeps in sacrilegio Arrianorum,
qui cum dicamus nos Christianos., horribili animositate persequeris.
recte igitur scias nos fecisse recedendo a nobis deo
odibilibus. quomodo etenim nos in coetu uestro omnibus
facinoribus infecto manere et non uos pestes ac lues fugere
decuerat? cum dicat ex persona populi nostri in uicesimo
quinto psalmo: quoniam misericordia tua ante oculos meos
est, et conplacui in ueritate tua. non sedi in concilio uanitatis
et cum iniqua gerentibus non introibo, odiui ecclesiam
malignantium et cum impiis non sedebo. si non est concilium [*] [*]

uestrum uanitatis, conuince me. non est uanum concilium, in
quo omne consilium non est, nisi ut dei negetur filius, ut
deus pater non esse uerus pater defendatur, ut spiritus sanctus
paracletus non esse uerus dei spiritus adseueretur, ut apostolica
atque euangelica traditio destruatur, ut traditio Arrii
firmetur? in quo concilio nihil aliud firmatur, nisi quod omnibus
haereticis et ethnicis atque Iudaeis possit laetitiam conquirere
magnam; gaudent cuncti dei religionis execratores,
quod enim te uideant imperatorem uoti sui rem exequentem,
quod enim te extitisse unici filii dei negatorem et eius seruorum
aduertant persecutorem. hoc est concilium quod magnopere
omnibus uiribus imperii tui solitus es adunare, ad hoc
utique ut omnis auctoritas scripturarum sacrarum tui imperii
auctoritate soluatur, ut omnis sepeliri possit ueritas, ut mendacia
detestandae commentationis uestrae possint uideri uera.
haec sunt meditationis uestrae in illo egregio concilio per
tuam adunato potentiam. propterea odis nos, quia concilium
uestrum malignantium exsecremur, propterea in exilio sumus,
propterea in carcere necamur, propterea nobis solis prohibetur
conspectus; idcirco reclusi in tenebras custodimur ingenti
custodia. huius rei causa nullus ad nos uisendos admittitur
hominum, quia uidelicet noluerimus uobiscum impiis sacrilegis
ullam scelerum uestrorum habere societatem, uobiscum
de quibus ex nostra persona directa est obsecratio ad deum,
ne scilicet uobiscum degentes simul periremus, sed fuissemus
segregati de uestro nefario concilio, de uestra iniqua conspiratione.
ait enim in uicesimo septimo psalmo: exaudi,
domine, uocem deprecationis meae, cum oro ad te, cum extollo
manus meas ad templum sanctum tuum, ne simul trahas cum
peccatoribus animam meam et cum operantibus iniquitatem [*] [*]
ne perdas me, cum his qui locuntur pacem cum proximo
suo, mala autem sunt in cordibus eorum. da illis secundum
opera illorum et secundum nequitiam studiorum ipsorum,
secundum operationem ipsorum manuum tribue illis, redde
retributionem eorum ipsis. propterea odimur a te, Constanti,
quoniam noluerimus haec dici de nobis, quae dicantur ore
prophetae de te ac tuis propter nequam uestram operam, quae
, dicantur de Iudaeis quorum imitator extiteris. si non es tu
Constantius imperator, qui finxeris pacem te facere, ut fuerunt
mala cogitamenta, nisi ut dei negatus fuisset filius, nisi ut
apostolica atque euangelica fides fuisset destructa, aedificata
uero fuisset Arriana haeresis uestra, nisi ut omnes tibi
non adquiescentes fuissent deportati, proscripti, uarie excarnificati,
ad ultimum interfecti? et idcirco spiritus sanctus te ac
tuos designans pariter ac percutiens dicit ex persona populi
nostri: cum operantibus iniquitatem ne perdas me, cum his
qui locuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in
corde eorum. nobis dicebas: pacem uolo fieri, et in corde
tuo manens aduersarius religionis nostrae cogitabat\' per te
facere nos idololatres; unde et uere recepturus eris secundum
operam tuam, secundum nequitiam studiorum uestrorum, nisi
tibi feceris esse prospectum. uitauimus ac sumus uitantes
consilium uestrum, quod contra deum factum est ac fit, quorum
tunc iam uidens meditationes spiritus sanctus dixerit ore
Dauid in tricesimo secundo psalmo: dominus dissipauit consilia
gentium., reprobat autem cogitationes populorum et reprobat
consilia principum. consilia uero uestra contra suam
prolata ecclesiam reprobat deus; nec enim potest odire populum
suum, hereditatem suam, et amare uos filios pestilentiae,
uos persecutores seruorum suorum. [*] [*]