Dictiones (16)

XVI. DICTIO IN EVM QVI PRAEMII NOMINE VESTALIS VIRGINIS NVPTIAS POSTVLAVIT.

Creditis, indices, per hunc uictoriis lamenta misceri et
triumphorum saporem displicere de praemio? aestimatis offendi
deos in effectu rerum et deduci ad paenitentiam numina, quae
uota inuerunt? adest hominum nequissimus, qui gemere nos
imperat, quod patriae nostrae uicit inimicos, qui consummatis [*] [*]

proeliis, dum laboris pretium flagitat, et hostes et bella commendat,
qui exhausts putat laboris esse suffragia, nisi quae
iratis caelicolis conferuntur, ut possit ciuitas eius perdere
quod. per ipsum creditur adquisisse. confidit genium bellatoris
pictis tabulis et imaginibus non t eneri nec requirit ut seruetur
saeculis aere formatus: sola. opinatur esse gaudia, quibus
euenit munus adulterii. si ad hoc te casibus obtulisti, ut
pro sudore tuo nominari pudeat quod requiris, nos non possumus
scortis debere quod uicimus. non pio amore bella
gessisti, qui post aduersarios in ciuitatis medio cum pudore
congrederis : sine causa. hostes depulisti qui eorum uicibus
fungeris in triumpho. habuimus statum honestatis liberum,
dum casibus subiacemus: fugienda est uirorum fortium felicitas,
per quam iungimur miseriis subditorum. etenim, curiae
lumina, per minutias scelerum hunc opinamur ad inmania
uota perductum? quantis gradibus exercitatum facinus peruenit
ad hoc ut uitia laudibus mercaretur P credebamus eum,
dum uitam in tentoriis ageret et ad insignia roboris duris
corpus successibus inuitaret, ciuico amore constringi, ut per
militiam eius nec incendium urbes nec sacras corruptela uirgines
possideret. iste enim emit tot uulneribus, ne alter
facinorum fruge potiretur. quid tibi debeam, crudelissime
hominum, datur intellegi, per cuius beneficia superati exitum
uictor ingemisco. dicite, praesules libertatis, quem potius
habuimus, qui animos nostros possedit, in tubarum clangore
terrorem, dum ferri seges, equorum fremitus minaretur
exitium P credo, ne libera patrum colla catenarum rigor adstringeret,
ne inuiolabilis matribus pudor in ciuitatis excidio
deperiret, ne uotiua uirginitas sacris mancipata culturis [*]
praedonis igne raperetur, ne famula castitas hosti pretium fieret
insultanti, ne corporibus ex humana condicione liberatis uis
inimica subriperet et aduersariae pudicitia libidini ad ultimum
deducta seruiret. quaero a te, heroa magnanime, quid de
patria tua mali depuleris, si haec quae timui uictor optasti,
dum mortes hostium ictibus tuis numinum fauor addiceret.
percontor utrum poposceris superos in illa necessitate fautores ?
si fecisti, perfunctus periculis sacerdotibus eorum pro debita
oblatione minitaris? si non adhibuisti pia uota certamini, quid
tibi debeo, quem sine precibus suis generalis prosperitas
comitate liberauit? si intellegis, multum est quod debes
numinibus, si studuerunt supplici: maius, si dederunt uictoriam
non petenti. credo, digressus e proelio loco principe delubra
ueneratus es et ibi gratiam retulisti, unde praedam feriatis
manibus certas abripere. uereor ne templis nulla face consumptis
ducat uestalem uirginem sors secunda captiuam.