De duplici Martyrio (21-25)

Sed quae poena manet illos, qui post tantam enangelii lucem et
gratiam, postea quam semel illuminati sunt, gustauerunt etiam donum
caeleste , et participes facti sunt spiritus sancti, gustauerunt aeque
bonum Dei uerbum uirtutesque saeculi uenturi, in multa atque immania
crimina relabuntur, crucifigentes sibimetipsis filium Dei et
ostentui habentes ? qui hoc sunt etiam miserabiliores, quod cum tales
sint, aspernantur tamen poenitentiae salutaris remedium, contemnunt
ecclesiam maternum gremium offerentem et ad sanitatis instaurationem
inuitantem. eiusmodi defectio quantam putas ignominiam
inurit ecclesiae? nec ea ignominia non potest pertinere ad
Christum qui est. caput ecclesiae et per omnia suum esse ducit,
quod est corporis ac membrorum ipsius. e diuerso, quanta totius
ecclesiae exsultatio, cum qui lapsus est per poenitentiam ecclesiae
reconciliatur? ac ne putemus hoc gaudium apud uos tantum esse,
Dominum audiamus in euangelio xara Lucam loquentem: ita dico
uobis, quod gaudium erit in caelo super uno peccatore
poenitentiam agente, quam super nonaginta nouem
iustis, qui non indigent poenitentia. nam haec clausula
finit parabolam de pastore, qui relictis nonaginta nouem ouibus unam
quam a grege aberrauerat multo labore quaesitam ac tandem inuentam
imposuit humeris suis et caulae restituit. simili sententia claudit parabolam
de muliere, quae drachmam perditam inuenerat. ita dico
uobis gaudium erit coram angelis Dei super uno pec
catore poenitentiam agente. nec tamen hoc sic accipiendum
est, quasi Deo et eius angelis gratius sit post lapsum redire ad pietatem,
quam citra lapsum perseuerare in innocentia: sed scriptura suo
more loquitur secundum affectus humanos, illud testatum esse
uolens Deo gratissimam esse peccatorum conuersionem. non enim
quaerit mortem peccatoris, sed magis ut conuertatur
et uiuat.

Atque interdum piorum hominum lapsus quamuis enormes diuina
dispensatione uertuntur in summum ecclesiae profectum. sic lapsus
est apostolorum princeps, sic Paulus gentium doctor, sic Maria Magdalene,
quibus nunc ecclesia praecipue gloriatur, quorum lapsus cesserunt
in stabilimentum ac solatium domus Dei. praeterea non hic [*]

Haec cum ad hunc habeant modum, desiderate frater, conemur
assiduis exhortationibus excitare fidelium animos, ut tota etiam uita
martyrium hoc est testimonium reddat Deo: quod adeo negligendum
non est, ut nisi ea praecesserit, martyrium quod sanguine perhibetur
non sit martyrium. frustra enim ceruicem praebueris carnifici, nisi
prius occideris membra quae sunt super terram, hoc est affectus qui
militant aduersus spiritum, odium inuidiam auaritiam libidinem: quibus
quicumque seruit Deum quodammodo abnegauit et Christum ore
profitens uita satanam Deum confitetur. nec hic sermo debet cuiquam
uideri durior, cum sit uerax ac salutaris: quidquid homo quiuis Deo
anteponit, sibi Deum facit, nec possumus duobus seruire dominis:
unus enim est Deus ex toto corde ex tota anima ex totis uiribus diligendus.\'

Quisquis igitur ore dicit: credo in unum Deum, et seruit auaritiae
aut libidini aut luxui, sibi mentitur sibique repugnat, aliud lingua.
sonans, aliud animo celans, uoce tantum testimonium perhibens Deo,
cum uita satanam colat. efficacius autem est uitae quam linguae testimonium.
non omnis qui dicit: Domine, Domine, intrabit
in regnum, sed qui facit uoluntatem patris
caelestis. habent et opera suam linguam, habent suam facundiam
etiam tacente lingua. ideo Dominus in euangelio Ioannem ita loquitur:
opera quae dedit mihi pater ut perficiam, ipsa
opera quae ego facio testimonium perhibent de me.
quemadmodum igitur bona opera profitentur Deum, ita mala quodammodo
loquuntur: non est Deus, nec scientia in excelso.
quis non contremiscat, quis non inhorrescat, quis non laceret
uestimenta sua, quis non obturet aures suas, si tales uoces
audiat ex Christiano ? quantus horror, quantus dolor occupat
animos nostros, cum quis uictus tormentis iussus abnegare
Christum abnegat et ad Iouis statuam tus adolet? quam [*] [*] [*]

Execramur eos qui procumbunt ad Dianae simulacrum: quanto iustius
eos execramur, qui toto pectore seruiunt mammonae, qui illi
quotidie sacrificant? et si auarus est idololatra qui pecuniae studio
tenetur, qui quod hereditate obuenit aut industria partum est recondit
nec erogat in egenos: quid censendum est de his qui lenocinio,
qui fenore, qui rapto, qui fraude, qui calumniis, qui opprimendis pauperibus
rem accumulant? atque haec idolorum seruitus non solum inuenitur
inter Christianos, uerum etiam quod gemendum est inter episcopos.
porro temulentia adeo communis est Africae nostrae, ut propemodum
non habeant pro crimine. annon uidemus ad martyrum memorias
Christianum a Christiano cogi ad ebrietatem ? an hoc leuius
crimen esse ducimus, quam hircum immolare Baccho ? mihi uidetur
multo grauius, si rem recta ratione uelimus expendere. cum tyrannus [*] [*] [*]