De duplici Martyrio (11-15)

Sed interim grauissimus dolor oboritnr animo meo, dilecti, dom
mecum reputo, cum adhuc recens ille Christi sanguis feruere debeat
in cordibus fidelium, tam multos esse in quibus refrixit caritas, atque
hoc grauius discrucior, quod tales non paucos pastores habeat ecclesia,
qui non solum non opponunt corpora sua aduersus luporum incursus,
uerum etiam ipsi lupos agunt, dum mactant ac perdunt animas simplicium,
ipsi uentri suo, quaestui et ambitioni seruientes, adeoque
non implent uerbum Dei, ut illud cauponentur potius et impiis dogmatibus
adulterent: nec cogitant quod ille pastorum princeps seuerissimo
iudicio reposcet singulas oues, pro quibus redimendis sanguinem suum
fuderat, de manibus eorum. sed illos suum manet supplicium: nunc
melius est ut omissis querelis nos inuicem ad officium quod Christo
debemus exhortemur.

Triplex a Christo testimonium accepimus, triplex illi testimonium
reddamus oportet. rudimenta fideliter tradamus baptizandis, perfectiora
baptizatis. confirmemus illos fructibus spiritus ad caelestem
uitam prouocantes, et si res postulet, libenter etiam uitam commisso
nobis gregi impendamus nostraque morte uicissim Deum clarificemus.
et ne cui uideatur mirum morte hominum glorificari Deum, audi beatum
Ioannem in euangelio de Petro, cui Dominus praedixerat fore ut
ubi senuisset, ab alio cingeretur et duceretur quo nollet, ita loquentem:
significans qua morte esset glorificaturus Deum.
quotquot igitur ab orbe condito propter Deum, propter iustitiam ac
pietatem mortui sunt, morte sua glorificauerunt Deum. nam eleemosynas
ieiunia precationes aliaque pietatis exercitamenta simulant etiam
hypocritae: mortem nemo suscepit alacriter, nisi qui certo persuasum
haberet, nihil aduersi posse accidere iis qui persistunt in caritate Dei.

Neque tamen statim martyr est qui occiditur, occiduntur et sicarii et
piratae: non supplicium facit martyrem sed causa. quod si qui leguntur
sibi fortiter consciuisse necem, aut infirmitas erat morte quaerens dolorum
finem aut ambitio aut dementia. nec hoc est testimonium praebere
Deo id facere quod et Deo displicet et gentium etiam legibus [*]

Non igitur mori per se testimonium est, sed sic mori est testimonium
praebere Deo. Stephanus iuuenis inter homicidas agnus inter
lupos stabat placido angelicoque uultu et ad Domini exemplum orat
pro lapidantibus nec alibi habet oculos quam in caelum. illic uidere
meruit, cuius praesidio superior erat persequentibus. qui uero timet
Deum, non metuit hominum saeuitias. qui ex animo diligit uitam caeIestem,
facile uilem habet animam atque illi cum beato Paulo ui uere
Christus est, mori lucrum. an non ingens lucrum est hanc et
breuem et innumeris malis contaminatam uitam cum sempiterna felicitate
commutare? hic Dominus quemadmodum et in ceteris omnibus
sese formam nobis exhibuit. quum enim instaret extremus actus martyrii
quem aiunt in fabulis oportere esse optimum, secessit, abiecit
sese in terram, prolixe atque etiam frequenter ac sanguineo sudore
madescens nostrae naturae in se expressit imbecillitatem, ante testatus
animi taedium ac tristitiam usque ad mortem, ne nos in [*]

Noui ego ac fleui quosdam magna animi fortitudine praeditos, qui
iam coronae proximi defecerunt et quem diu professi fuerant abnegarunt.
quid fuit in causa ? dimouerant oculos suos ab eo qui solus robur
dat infirmis: intermiserant orationem ac coeperant ad humana
praesidia respicere. contemplabantur suae naturae uiriculas, considerabant
aculeos ungulas candentes laminas ferrum et ignem reliquumque
carificinae apparatum etiam aspectu horrendum, et cruciatuum
atrocitatem cum suis uiribus conferebant, et ideo uictoriam amiserunt
e manibus. ubi quis ita cogitat hoc possum, illud perpeti non
possum, numquam feliciter peraget martyrium. sed qui se totum tradit
diuinae uoluntati non alio spectans quam ad illius opem, is demum
firmus est et inuictus. hoc autem fieri non potest, nisi adsit uera ac
uiuida fides, nihil haesitans, nihil disquirens: ne cogitaueris quanta
sit tyranni saeuitia, quanta hominis imbecillitas, sed quanta sit Domini
uirtus, qui certat ac uicit in membris suis.