Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (6-10)

In exodo: Post dominum deum uestrum pergite et hunc
timete et praecepta eius custodite et uocem eius audite et
adquiescite ei. Item in psalmo XXXII: Ecce oculi domini
super timentes eum, qui sperant in misericordia eius. Item

[*][*]

in psalmo XXXIII: Timete dominum, sancti eius, quoniam
nihil deest timentibus eum. Item in psalmo CXXVII:
Beati omnes qui timent dominum, qui ambulant in uiis eius.
Item in prouerbiis: Timor domini adicit dies: anni autem
impiorum minuentur. Item illic: Munitio iusti timor domini.
contritio autem operantibus mala. Item illic: Timor domini
uiro in uitam: qui autem sine timore est, commorabitur in
locum, quem non uisitat scientia. Item illic: Generatio
sapientiae timor domini, diuitiae et gloria et uita. Item
illic: Non aemuletur cor tuum peccatores, sed in timore
domini esto tota die. Item illic: Beatus qui metuit omnia
per timorem. nam qui duro est corde, incidet in mala. Item

[*][*]

in ecclesiastico: Initium sapientiae timor domini, etcum
fidelibus in utero concreatus est, et cum electis seminibus
creditur, et cum iustis et sensatis agnoscitur. Item illic:
Timor domini scientiam agnoscit sanctitatis. castitas custodiet
et iustificabitur cor, iucunditatem atque gaudium dabit. Item
illic: Timenti dominum bene erit, et in diebus consummationis
illius benedicetur. plenitudo sapientiae timere dominum
et plenitudo de fructibus eius. omnem domum illius inplebit
a generationibus, et receptacula de thensauris eius. corona
sapientiae timere dominum: utraque autem sunt dona dei.
Item illic: Timor domini expellit peccatum: nam qui sine
timore est, non poterit iustificari. Item illic: Non sis
incredibilis timori domini, et ne accesseris ad illum duplici
corde. Item illic: Qui timent dominum, non erunt incredi-

[*][*]

biles uerbo eius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam
eius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in conspectu
illius sanctificabunt animas suas. Item illic: Qui
timent dominum, custodient mandata eius et patientiam habent
usque ad inspectionem eius. Timor domini non despicere
iustum hominem pauperem, et non magnificare uirum peccatorem
diuitem. Item illic: Omnis sapientia timor domini, et
in illa timere dominum. Item illic: Quam magnus qui
inuenit sapientiam et scientiam! non est super timentem deum.
timor domini super omnia superposuit. Item illic: Si non
timorem dei tenueris instanter, cito subuertetur domus tua.
Item in ecclesiaste: Finis omnis uerbi auditor: dominum
time et mandata eius custodi: quoniam hoc est omnis homo

[*][*]

quia omne hoc opus adducet deus in iudicium in omni despecto,
siue bonum siue malum. Item in prouerbiis: Timor
domini odit malitiam, contumeliam et superbiam et uias
malorum.

In deuteronomio: Diliges proximum tuum sicut te ipsum.
Item in psalmo CXVIII: Pax multa diligentibus nomen
tuum, et non est in illis scandalum. Iteminpsalmo CXXXII:
Ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres in
unum! Item in prouerbiis: Qui uolunt pacem laetabuntur.
Item illic: Melior est panis pusillus cum suauitate in pace

[*][*]

quam domus plena multorum bonorum iniquis inmolationibus
cum rixa. Item illic: Qui celat iniuriam quaerit amicitiam:
nam qui odit celare disiungit amicos et domesticos. Item
illic: Gratia et amicitia liberant, quam serua tibi ne in
obprobriis sis. Item in ecclesiastico: Filii sapientiae
ecclesia iustorum, et natio eorum oboedientia et caritas.
Item illic: In tribus placitum est spiritu meo, quae sunt
probata coram deo et hominibus: concordia fratrum et amor
proximorum et uir et mulier sibi consentientes. Item in
euangelio secundum matthaeum: Beati pacifici,
quoniam ipsi fili dei uocabuntur. Item illic: Dico uobis,
quia si duobus ex uestris conuenerit super terram de omni

[*][*]

re, quaecumque petieritis a patre meo, qui est in caelis,
continget uobis. ubi enim sunt duo aut tres collecti in nomine
meo, et ego ibi sum in medio eorum. Item secundum
iohannem: Praeceptum nouum do uobis, ut diligatis inuicem,
sicut ego dilexi uos. in hoc cognoscent omnes quod discipuli
mei sitis, si dilectionem habueritis in inuicem. Item paulus
apostolus ad romanos: Non ergo blasphemetur bonum
nostrum. non est enim regnum dei esca et potus, sed iustitia
et pax et gaudium in spiritu sancto. nam qui in hoc seruit
christo, placet deo et probatus est hominibus. itaque quae
pacis sunt sectemur et quae aedificationis sunt inuicem custodiamus.
Item illic: Caritate fraternitatis inuicem benigni:
honore inuicem praeuenientes. Item illic: Dilectio proximi
malum non operatur, plenitudo autem euangelii est dilectio.

[*][*]

Item ad corinthios prima: Aemulamini dona meliora et
adhuc maiorem uobis uiam demonstro. si linguis hominum
loquar aut angelorum, caritatem autem non habeam, unum
sum ut aeramentum sonans aut cymbalum tinniens. et si
habeam prophetiam et nouerim mysteria omnia et omnem
scientiam, et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam,
caritatem autem non habeam, nihil sum. si erogauero
omnem substantiam meam pauperibus et si tradidero corpus
meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi
prodeest. caritas patiens est, benigna est: caritas non
aemulatur: caritas non est perpera, non inflatur, non ambitiosa
est, non quaerit quae sua sunt, non inritatur, non cogitat
malum, non gaudet iniquitate, gaudet autem ueritate, omnia
suffert, omnia sperat, omnia credit, omnia sustinet. caritas

[*][*]

numquam excidit. Item illic: Manent autem spes, fides,
caritas, tria haec: maior autem horum est caritas. sectamini
caritatem.. Item illic: Vigilate, state in fide, confortamini,
uiriliter agite, omnia uestra in caritate fiant. Item ad
philippenses: Si qua ergo consolatio in christo, si qua
adlocutio caritatis, si qua societas spiritus, si qua uiscera
miserationis: implete gaudium meum, ut id ipsum sapiatis
omnes, eandem caritatem habentes, unianimes, unum sentientes,
nihil per contentionem neque per inanem gloriam, sed humilitate
mentis inuicem existimantes sibimet ipsos superiores,
non sua singuli respicientes sed quae aliorum. Item ad
ephesios: Obsecro ergo uos ego uinctus in domino, ut digne
ambuletis uocatione qua uocati estis, cum omni humilitate

[*][*]

animi et mansuetudine, cum multa patientia, subportantes
inuicem in caritate, solliciti seruare unitatem spiritus in uinculo
pacis. Item illic: Estote ergo imitatores dei sicut fili dilecti,
et ambulate in caritate sicut et christus dilexit uos, et tradidit
semet ipsum pro uobis oblationem et hostiam deo in odorem
suauitatis. Item ad timotheum I: Finis enim praecepti
est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non
ficta. a quibus quidam recedentes. conuersi sunt in uaniloquium.
Item in epistula petri apostoli I: Quapropter
omnes consentanei estote, unianimes, conpatientes, fraternitatis
amatores, misericordes, modesti, humiles, non reddentes malum
pro malo, aut maledictum pro maledicto: sed e contrario
benedicentes, ut benedictionem hereditatem possideatis. Item
illic: Ante omnia autem mutuam inter uos caritatem per-

[*][*]

petuam habentes: quia caritas cooperuit multitudinem peccatorum.
Item in epistula iohannis I: Qui dicit se in
lumine esse et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc.
qui autem diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum
non est in eo. Item illic: Et quia ex hoc cognoscimus
caritatem ipsius, quoniam ille pro nobis animam suam posuit,
et nos debemus pro fratribus nostris animas nostras ponere.

In psalmo CXXXVIII: Quo ibo ab spiritu tuo ? etafacie
tua quo fugiam? si ascendero in caelum, tu illic es: et si
descendero in infernum, ades. si sumpsero pennas meas ante
lucem et habitauero in postremis maris, etenim illuc manus
tua deducet me et tenebit me dextera tua. Item in libro

[*][*]

sapientiae: Sanctus est enim spiritus sapientiae et non
liberabit maledictum a labiis suis: quoniam renium illius
testis est deus, et cordis illius speculator est uerus et linguae
illius auditor: quia spiritus domini repleuit orbem terrarum.
Item in esaia propheta: Sanctus sanctus sanctus dominus
sabaoth: pleni sunt caeli et omnis terra maiestate eius. Item
in ecclesiastico: Quoniam multa sapientia dei, fortis in
potentia, uidensomnes sine intermissione. Iteminhieremia
propheta: Deus adpropinquans ego sum, dicit dominus, et
non deus de longinquo. quod si absconditus fuerit homo in
abditis, ego eum non uidebo? nonne caelum et terram ego
impleo? dicit dominus.

[*][*][*][*]

In regnorum I: Non quomodo uidet homo, sic uidebit
deus: quia homo uidet in facie, deus autem in corde. Item
in regnorum III: Quoniam tu solus scis corda filiorum
hominum. Item in paralipomenon I: Et nunc, solomon,
scito deum patrum tuorum et serui illi in corde perfecto et
anima uolente: quoniam omnia corda scrutatur dominus et
omnem cogitationem nouit. Item in psalmo VII: Scrutans
corda et renes deus. Item in prouerbiis: In conspectu
enim dei sunt uiae uiri: in omnes autem cursus eius speculator
deus. Item illic: In omni loco oculi domini speculantur

[*][*]

boBes atque malos. Item illic: Mors et infernus manifesta
sunt aput deum: quomodo nen etiam corda hominum? Item
in iob: si: ego peccaui, quod possum tibi facere, tu qui
scis Beasom humanum? Item illic: Ipse enim perspicit
opera hominum, nec latet eum quicquam eorum quae faciunt.
Item hieremias propheta: Domine, iudicans iusta et
probans renes et corda. Item illic: Ego dominus scrutans
corda et probans renes, ut dem unicuique secundum uias
eius et secundum fructum studiorum eius. Item in ezechiel
propheta: Haec dicit dominus: sic dixistis, domus israhel,
et cogitationes spiritus uestri noui ego. Item in euangelio

[*][*][*]

secundum matthaeum: Sciens autem iesus cogitationes
eorum dixit: quid cogitatis mala in cordibus uestris ? Item
secundum iohannem: Et contristatus est petrus quod
dixit ei tertio: amas me? et dixit ei: domine, omnia tu nosti,
tu scis quia amo te. Item paulus apostolus ad romanos:
In die, cum iudicabit deus occulta hominum secundum euangelium
meum per iesum christum dominum nostrum. Item
ad corinthios I: Ideoque nolite ante tempus aliquidiudicare,
quo usque ueniat dominus, qui inluminabit consilia cordis: et
tunc laus erit unicuique a deo. - Item in actibus apostolorum:
Tu, domine, qui nosti corda hominum, ostende nobis
quem elegeris ex his duobus. Item in apocalypsi iohan-

[*][*]

nis: Et scient omnes ecclesiae quia ego sum qui scruto renes
et corda.

In exodo: Non peruertes iudicium pauperis in iudicio
eius. ab omni uerbo iniusto recede. innocentem et iustum non
occides: non iustificabis iniustum. et munera non accipies:
munera enim excaecant oculos uidentium et coinquinantur
uerba iusta. Item illic: Non contemnes pauperem in iudicio.
Item in leuitico: Non facies iniquitatem in iudicio: non
accipies personam pauperis, neque admiraberis personam
potentis: iustitia iudicabis proximum tuum. Item illic:
Non facies quod iniustum est in iudicio, in mensuris, in
ponderibus et in stateris. statera aequalis et pondus iustum

[*][*]

et meisara iusta erit uobis. ego sum dominus deus uester.
Item in deuteronomio: Non sumes personam in iudicio,
aduersum minorem et aduersus maiorem iudicabis: non sumes
personam hominum, quoniam iudicium dei est. Item illic:
Iudices et doctores legis constitues tibi in omnibus ciuitatibus
tuis, quas dominus deus tuus dabit tibi per singulas tribus,
et iudicabunt plebi iudicio iusto: non declinabunt iudicium,
non accipient personam, nec accipient munera: munera enim
excaecant oculos sapientum et subtrahunt sermonem iustum.
iustitiam sequimini, ut uiuatis. Item illic: Maledictus qui
declinauerit iudicium aduenae et orfano et uiduae. et dicit
omnis populus: fiat, fiat. Item in libro paralipomenoa II:
Et statuit iosaphat iudices in omnibus ciuitatibus iuda munitis
et per singulas ciuitates dixit iudicibus: uidete quid uos facietis:
non enim homini iudicabitis, sed domino: et uobiscum est in

[*][*]

uerbo iudicii. nunc sit timor domini super uos, et seruetis
et faciatis: neque enim est cum domino deo nostro iniquitas
neque personae acceptio neque munerum acceptio. Item
illic ad sacerdotes: Ita facietis in timore domini, in fide
et corde perfecto: et omne iudicium quod acceptum fuerit
super uos a fratribus uestris, qui habitant in ciuitatibus suis
inter medium sanguinis et inter medium legis, in mandatis
ad iustificationes et ad iudicia: et distinguetis eis, et non
peccabunt domino. Item in libro hesdrae I: Veritas
autem permanet et inualescit in aeternum et uiuet et perseuerat
in saecula saeculorum, et non accipit personam hominis
nec differentias, sed iusta iudicat et facit: ab omnibus iniquis
dolosis et impiis discedit, et omnes iusti sperant in eam, et
non est in iudicio illius iniustitia: et eius est fortitudo et
regnum et potestas illius in saecula saeculorum. benedictus
est enim dominus ueritatis ! Item in psalmo LVII: Si uere

[*][*]

utique iustitiam loquimini, iusta iudicate, fili hominum. 1 tem i n
psalmo LXXXI: Quousque iudicatis iniquitatem et faciespeccantium
sumitis? iudicate pupillo et egeno, humilem et pauperem
iustificate: eripite pauperem, et egenum de manu peccatoris
liberate. Item in prouerbiis: Misericordia et fides non
te derelinquat, et ueritas possideat te: conprehende eas ex animo
tuo diligenter, et inuenies gratiam. et prouide bona coram
deo et hominibus. Item illic: Perdit semet ipsum qui munera
accipit: nam qui odit munerum acceptiones uiuit. Item illic:
Accipientis munera in sinum inique non prosperabuntur uiae.
Item illic: Mirari faciem impii non est bonum, nec sanctum
est declinare iustum in iudicio. Item illic: Facere iusta
et ueracem esse placet deo magis quam hostiarum sanguis.
Item illic: Haec autem uobis dico sapientibus cognoscere:

[*][*]

reuereri personam in iudicio non est bonum. Item illic:
Qui dicit iustum impium esse, maledictus erit populis et
odibilis gentibus. nam qui arguunt, meliora sperabunt. Item
illic: Aperi os tuum uerbo dei et iudica omnibus integre.
aperi os trium et iudica iuste: discerne autem pauperem et
infirmum. Item illic: Nouit iustus iudicare pauperibus:
nam impius non intellegit scientiam, et inopi sensus non est
intellector. Item illic: Regis in ueritate iudicantis pauperibus,
sedis eius in testimonium resurget. Item in ecclesiastico:
Noli quaerere eligi iudex nisi uirtute inrumpere iniquitates:
ne forte extimescas faciem potentis, et ponas scandalum in
astutia tua. Item illic: Est qui perdat animam suam prae
confusione, et prae personae acceptione perdet se. Item illic:

[*][*]

Sehia et dona excaecant oculos iudicum, et quasi mutus in
ore multorum auertit correptionem. Item in esaia propheta:
Vae his qui iustificant impium propter munera, et
quod iustum estiniuste auferunt! Item illic: Vae scribentibus
nequitiam, declinantes iudicium inopum, et rapientes
iudicium pauperum plebis meae ! ita ut sit illis uidua in
rapinam, et pupillus in depraedationem. et quid facient in
die uisitationis? Item illic: Qui ingreditur in aequitate,
loquitur rectam uiam, qui odit iniquitatem et iniustitiam, et
manus abstinet a muneribus, grauat aures, ut non audiat
iudicium sanguinis, eludit oculos, ut non uideat iniquitatem:
hic habitabit in alta spelunca petrae firmae, fortis panis illi
dabitur et aqua eius fidelis. Item illic: Haec dicit dominus:
custodite iudicium, facite iustitiam, adpropriauit enim salutare

[*][*]

meum aduenire, et misericordia mea reuelari. beatus uir qui
facit haec, et homo qui amplectitur ea, et custodit, ne sabbata
mea uiolet, et seruat manus suas, ne faciat iniqua. Item
illic: Ego sum dominus qui diligo iustitiam et odiui rapinam
et iniquitates. Item in iob: Testimonium enim impii mors:
et ignis conburet domos eorum qui munera accipiunt. concipiet
in uentre gemitus, et uenient ei uana, et uenter eius portabit
dolum. Item in hieremia: Iudicate mane iudicium, et
recte agite, et liberate direptum de manu laedentis eum, ut
non succendatur ut ignis ira mea et ardeat, nec erit qui
extinguat. et eripite direptum de manu iniuriantis eum, et
aduenam et pupillum et uiduam nolite obprimere: et nolite
impie agere, et sanguinem innocentem ne effunderitis in loco
isto. Item in michaea propheta: Audite itaque haec,
duces domus iacob et reliqui domus israhel, qui abominatis

[*][*]

aequitatem et omnia recta euertentes, qui aedificatis sion in
sanguinibus et hierusalem in iniquitatibus. duces eorum cum
muneribus iudicabant, et sacerdotes eorum cum mercedibus
respondebant, et prophetae eorum cum pecuniis diuinabant,
et in dominum requiescebant dicentes: nonne dominus est in
nobis? non uenient super nos mala. Item in ambacum
propheta: Vt quid mihi ostendisti labores et dolores, ut
uiderem miseriam et impietatem? aduersus me ortum est
iudicium, et iudex accepit. propter hoc disiecta est lex, et
non perducitur in finem iudicium: quia impius per potentiam
deprimit iustum, ideoque exiet iudicium peruersum. Item
in zacharia propheta: Haec dicit dominus omnipotens:
iudicium iustum iudicate, et misericordiam et pietatem facite
unusquisque ad fratrem suum: et uiduam et orfanum et proselytum
et pauperem per potentiam nolite obprimere, et
malitiam unusquisque fratris sui ne rememoremini in cordibus
uestris. Item iob: Ego eram oculus caecorum, ego pes
claudorum, ego inpotentium pater. examinabam causas sine

[*][*]

eiceptione et confringens iniustorum molas auferebam rapinam
de mediis dentibus eorum. Item in euangelio secundum
iohannem: Nolite iudicare secundum faciem, sed iustum
iudicium iudicate.