Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (46-50)

XLVI. DE NEGLEGENTIA SACERDOTVM.

In hieremia propheta: Et sacerdotes non dixerunt:
ubi est deus? et cultores legis meae nescierunt me, et
pastores impie egerunt in me. Item illic: Horribilia facta
sunt super terram: prophetae prophetant inique, et sacerdotes
plauserunt manibus suis, et populus meus dilexerunt eos.

[*][*]

[*][*]

quid facietis in futurum? Item illic: A sacerdote usque
ad pseudoprophetam omnes fecerunt mendacium, dicentes:
pax, pax. et ubi est pax? Item illic: Quomodo dicitis:
sapientes sumus nos, et lex domini nobiscum? in uanum
facta est metatura uestra. scribae confusi sunt, sapientes
territi sunt, quia uerbum domini reprobauerunt: sapientia
quae est in illis? Item illic: Tabernaculum tuum miserum
factum est, periit, et omnes pelles eius disruptae sunt: quia
pastores insipienter gesserunt, et dominum non inquisiuerunt:
ideo non intellexerunt. Item illic: Propterea haec dicit
dominus ia pastores, qui regunt populum meum: uos dispersistis
oues meas, et expulistis eas, et non uisitastis eas. ecce
ego uindico in uos secundum mala studia uestra. et suscitabo
illis pastores, qui pascant eas: et ultra non timebunt neque

[*][*]

[*][*][*]

terrebuntur, dicit dominus. Item in osee propheta: Absconderunt
sacerdotes uiam domini et ignis comedit indices
eorum, et non fuit in eis qui inuocaret me. Item in
michaea propheta: Et sacerdotes cum muneribus respondebant,
et in dominum requiescebant dicentes: nonne dominus.
est in nobis? Item in hieremia propheta:s o mali
pastores ! conrupistis oues meas, docentes eas secundum
uoluntates uestras, et quae uera sunt non docuistis eas.
Item in sophonia propheta: Sacerdotes eius contaminant
sancta et reprobant legem. Item in malachiel propheta:
Vos sacerdotes, qui fallitis nomen meum, et dixistis:
in qua re fefellimus nomen tuum ? offerentes ad altarium
meum panes pollutos. non est mihi uoluntas, dicit dominus

[*][*]

[*][*]

omnipotens, et sacrificium non accipiam de manibus uestris.
Item in ezechiel propheta: Et ideo, pastores, audite
uerbum domini: ecce lac deuoratis, et lanis eorum cooperitis
uos, et quod crassum est iugulastis, et oues meas disper*
sistis: quod infirmum erat non confortastis, et quod male
habebat non curastis, et contritum non alligastis, et quod
errabat non conuertistis, et quod periebat non requisistis, et
fortem oppressistis labore. et dispersae sunt oues meae, eo
quod non sint pastores, et factae sunt in deuorationem
omnibus bestiis agri. et dispersae sunt oues meae super
omnem montem et in omnem collem altum, et super faciem
totius terrae dispersae sunt, nec erat qui requireret neque
qui reuocaret. Item in malachiel propheta: Qui inritastis
dominum in uerbis uestris, et dixistis: in quo inritauimus
eum? in eo quod dicatis: omnis qui facit malum bonum
est coram domino, et ipsi in eis placuit. et ubi est deus

[*][*]

[*][*]

iustitiae? Item in osee propheta: Sacrificia eorum tamquam
panis luctus: omnes qui manducant ea contaminabuntur.
Item in numeris: Separamini a tabernaculis hominum
istorum durissimorum, et nolite tangere ab omnibus quae
sunt eis, ne simul pereatis in peccato eorum.

XLVII. DE SANCTIFICATIONE SACERDOTVM VEL MINISTRANTIVM DEO ET OMNI ORDINATIONE ECCLESIASTICAE DISCIPLINAE.

In exodo: Et sacerdotes, qui accedunt ad dominum,
sanctificentur, ne forte derelinquat eos dominus. Item
illic: Et facies illis bracas lineas, ut tegant inuerecundiam

[*][*]

[*][*]

corporis, a lumbis usque ad genicula. Item illic: Omnis
qui tetigerit altare sanctificetur. Item in leuitico: Sancti
erunt domino suo, et non coinquinabunt nomen domini dei
sui, et dona ipsi offerent, et erunt sancti. mulierem meretricem
et coinquinatam non accipient, mulierem eiectam a
uiro non accipient, quia sancti sunt domino deo suo. et
sanctificabis eos. dona enim domini dei uestri hi offerunt:
sancti erunt, quia sanctus sum ego dominus qui sanctifico
eos. Item illic: Et locutus est dominus ad aaron, dicens:
uinum et sicera non bibetis, tu et filii tui tecum, quando
introibitis in tabernabulo testimonii, uel cum accedetis ad
altare, ne moriamini. estote sancti, quia sanctus sum ego
dominus deus uester. Item in paralipomenon I: Et
uocauit dauid sadoc et abiathar sacerdotes, et leuitas arihel,
asea, iohel, aminadab. et dixit illis: uos principes familiarum

[*][*]

[*][*]

leuitarum, purificamini uos et fratres uestri, et reportate
arcam domini dei israhel ubi paraui ei. et purificati sunt
sacerdotes et leuitae, ut portarent aream domini israheL
Item paulus apostolus ad titum: Huius rei gratia reliqui
te cretae, ut quae deerant corrigas et constituas per
ciuitates presbiterium, sicut ego tibi disposui. si quis est
sine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in
accusatione Iuxoriae, aut non subditos. oportet enim episcopum
sine crimine esse, tamquam dei dispensatorem, non superbum,
non iracundum, non uinolentum, non turpis lucri adpetitorem:
sed hospitalem, benignum, prudentem, iustum, sanctum, continentem,
obtinentem secundum doctrinam fidele uerbum, ut
potens sit exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere.
sunt enim multi etiam non oboedientes, uaniloqui et
seductores. Item adtimotheum I: Humanus sermo: si
quis episcopatum cupit, bonum opus desiderat. oportet enim
episcopum inreprehensibilem esse, unius uxoris uirum, sobrium,
prudentem, ordinatum, hospitalem, docibilem, non uinolentum,

[*][*]

[*][*]

non percussorem, sed modestum, non litigiosum, non cupidum,
domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum
omni castitate — si quis autem suae domui praeesse nescit,
quomodo ecclesiae dei diligentiam habebit? —, non neophytum,
ne in superbiam elatus in iudicium incidat diaboli. oportet
autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris
sunt, ut non in obprobrium incidat et laqueum diaboli. diaconos
similiter castos et pudicos, non bilingues, non multo
uino deditos, non turpis lucri adpetitores, non cupidos, habentes
sacramentum fidei in conscientia pura. et hi quoque
probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes.
Item illic: Diacones sint unius uxoris uiri, qui filiis bene
praesunt et suis domesticis. qui enim bene ministrauerint,
gradum bonum sibi adquirunt, et multam fiduciam in fide
quae est in christo iesu. Item petrus apostolus in
epistula I: Seniores autem qui in uobis sunt obsecro ego
testis iesu christi passionum, similiter maior natu et futurae
declarationis laudis socius, ut regatis plebem domini, curae

[*][*]

[*][*]

habentes non in auaritia neque in dominatione fratrum, sed
uoluntarie ex animo libenter. et sine reprehensione, ut forma
sitis ouibus, in operibus bonis, in omni conuersatione quae
secundum deum est: ut cum apparuerit princeps pastorum,
rationem reddatis de ouibus, et percipiatis illam floridam et
inmarcescibilem gloriae coronam. similiter et iuniores subiecti
estote senioribus. omnes autem quietem et humilitatem
animi induite: quia deus superbis resistit, humilibus autem
dat gratiam. humiliate ergo uos sub potente dextera dei, ut
uos exaltet in tempore uisitationis suae: omnem sollicitudinem
uestram proicientes in eum, quoniam ipsi cura est de omnibus.
Item in euangelio secundum matthaeum: Quisnam
est fidelis seruus et prudens, quem constituit dominus
super familiam suam, ut det illis cibaria in tempore? beatus
seruus ille, quem ueniens dominus eius inueniat sic facientem.
amen dico uobis, quia super omnia quae possidet constituet
illum. quod si dixerit malus ille seruus: tardat dominus
meus uenire, et coeperit percutere conseruos suos, sedens et

[*][*]

[*][*]

bibens cum luxoriosis, ueniet autem dominus serui illius in
die qua non sperat et hora qua non sentiet, et diuidet eum
partemque eius cum infidelibus ponet: illic erit fletus et stridor
dentium. Item paulus apostolus ad colossenses:
Dicite archippo: uide ministerium quod accepisti, ut illud
inpleas. Item in leuitico: Ab ostio tabernaculi testimonii
non exies septem diebus, donec inpleatur dies consummationis
uestrae. Item illic: Ad ostium tabernaculi testimonii sedebitis
septem diebus die et nocte. custodite obseruationes
domini, ne moriamini.

XLVIII. DE SANCTIFICATIONE POPVLI.

In exodo: Descendit autem moyses de monte ad populum,
et dixit illis, et sanctificauit eos: et lauerunt uestimenta sua.
et dixit ad eos: estote parati tribus diebus, et ne accesseritis
ad mulierem. Item in deuteronomio: Ecce ostendi uobis
iudicia et iustitias, sicut mandauit mihi dominus, facere sic
in terra, in qua uos introibitis ibi possidere eam. et seruate
et facite, quia haec est prudentia uestra et intellectus coram

[*][*]

[*][*]

omnibus gentibus, quaecumque audiermtiastitias istas, et dicent:
ecce populus prudens et sciens quae gens tam magna haec.
quia quae est tam magna gens, cui sit deus adpropinquans,
sicut dominus deus noster in omnibus in quibuscumque inuocauerimus
eum? et quae alia gens tam magna, quae habeat
iustitiam et iudicia iusta secundum omnem legem istam,
quam ego trado uobis coram uos hodie? adtende tibi et
serua animam tuam, ne obliuiscaris omnia uerba, quae uiderunt
oculi tui, et ne recedant de corde tuo omnibus diebus
uitae tuae. et instrues filios tuos et filios filiorum tuorum.
Item in libro paralipomenon II ioadas sacerdos:
Et statuit ostiarios super portas domus domini, et non intrabit
inmundus in omni re. Item petrus apostolus I: Et
uos sancti in omni conuersatione estote, quia scriptum est:
sancti estote, quia et ego sanctus sum.

[*][*]

[*][*]

XLVIIII. DE CONTENTIONE VITANDA.

In prouerbiis: Odium suscitat contentio, omnes autem
non contendentes protegit amicitia. Item illic: Contradictiones
sedat tacitus, inter potentes autem definit. Item
illic: Noli procedere in rixam cito, ne postmodum paeniteat
te. cum tibi maledixerit amicus tuus, recede retro. noli
contendere, cum te exprobrabit amicus. gratia et amicitia
liberant, quam serua tibi, ne in obprobriis sis, sed custodi
uias tuas bene conseruando. Item illic: Vir animosus fodit
contentionem, uir autem iracundus exobruet peccata. Item
apostolus ad corinthios I: Cum enim sit inter uos
aemulatio et contentiones, nonne carnales estis et secundum

[*][*]

[*][*]

hominem ambulatis? Item ad philippenses: Si qua ergo
consolatio in christo, si qua adlocutio caritatis, si qua societas
spiritus, si qua uiscera miserationis: inplete gaudium meum,
ut id ipsum dicatis omnes, eandem caritatem habentes, unianimes,
unum sentientes, nihil per contentionem neque per
inanem gloriam, sed humilitate mentis inuicem existimantes
sibimet ipsos superiores, non sua singuli respicientes, sed
aliorum.

L. DE HAERETICIS ET PSEVDOPROPHETIS VITANDIS SEV CONTENTIONIBVS LEGIS.

In hieremia: Et dixit dominus ad me: falsa prophetant prophetae
in nomine meo: non misi illos, et non mandaui illis,
neque locutus sum ad eos: quia uisiones falsas et diuinationes

[*][*]

[*][*]

et praesumptiones cordis sui ipsi prophetant uobis. Item
illic: Nolite audire sermones prophetarum, quia uani sunt
et uisiones cordis sui loquuntur, et non ab ore domini. dicunt
his qui repellunt uerbum domini: pax erit uobis. Item in
esaia propheta: Populus hic labiis me diligit, cor autem
eorum longe est a me: sine causa enim colunt me, docentes
doctrinas mandata hominum. Item in ezechiel: Et extendam
manum meam super prophetas, qui uident mendacia
et loquuntur uana: in disciplina populi mei non erunt, neque
in scriptura domus israhel scribentur, et in terram israhel
non intrabunt. eo quod populum meum seduxerunt dicentes:
pax pax, et non erat pax. Item illic: Vae qui adsumunt
ceruicalia sub omnem cubitum manus et faciunt uelamina
super omne caput uniuersae aetatis ad subuertendas animas.

[*][*]

[*][*]

et contaminabant me et populum meum seducebant ad occidendas
animas, quas non oportebat mori, et ad liberandum
animas, quas non oportebat uiuere, dum loquimini populo
exaudienti eloquia uana. eo quod euertebatis cor iusti et
confirmabatis manus iniqui, ne omnino se auerteret a uia sua
mala et uiueret. Item paulus apostolus ad romanos:
Obsecro uos, fratres, diligenter obseruate tumultuosos et
scandala praeter doctrinam, quam uos didicistis, dicentes aut
facientes. declinate ab ipsis. nam huiusmodi domino nostro
christo non seruiunt, sed ipsorum uentri, et suauitudine uerborum
et benedictione seducuntur corda innocentiam. obauditio
autem uestra in omnes transeat. gaudeo autem super
uos, et uolo uos prudentes esse ad bonum, simplices autem
ad malum. deus autem pacis conterat alienum sub pedes
uestros quo celerius. Item ad corinthios II: Quod autem
facio et faciam, ut amputem occasionem eorum qui uolunt

[*][*]

[*][*]

occasionem, ut in quo gloriantur inueniantur sicut et nos.
nam huiusmodi pseudoapostoli, operarii nequitiae. dolosi,
transfigurantes se in apostolos christi. sed non mirum, cum
ipse satanas transfiguret se uelut angelum lucis, non est
magnum, si ministri eius transfigurantur uelut ministri iustitiae,
quorum finis est secundum opera eorum. Item ad
philippenses: Videte canes, uidete malos operarios, uidete
concisionem. nos enim sumus circumcisio, qui spiritu deo
seruimus et gloriamur in christo et non in carne confidimus.
Item illic: Nam multi ambulant quos saepe dicebam uobis,
nunc autem flens dico, inimicos crucis christi, quorum finis
est interitus, quorum deus uenter est et gloria in confusione
ipsorum, qui terrena sapiunt: nostra autem conuersatio in
caelis est. Item ad colossenses: Nemo ergo uos iudicet
in cibo aut in potu aut in partem diei festi aut initiis men-

[*][*]

[*][*][*][*]

sum aut in numeniis aut in ieiuniis aut in sabbato, quod
est umbra futurorum, corpus autem christi. nemo uos seducat
uolens in humilitate sensus et superstitione angelorum, quae
uidit ambulans, extollens se sine causa inflatus sensu carnis
5uae, et non tenens caput, ex quo omne corpus per nexus et
coniunctiones productum et porrectum crescit in augmentum
dei, si ergo. mortui estis cum christo ab elementis huius
mundi, quare tamquam uiuentes in hoc mundo decernitis ?
ne tetigeritis neque gusaaueritis neque contrectaueritis! quae
sunt omnia in interitum ipso usu, secundum praecepta et
mandata hominum, quae sunt quidem rationem habentia sapientiae
in religione et humilitate cordis, non parcendo corpori,
non in honore aliquo ad saturitatem carnis. Item ad
timotheum I: Finis autem praecepti est caritas de corde
puro et conscientia bona et fide non ficta. a quibus quidam
excedentes conuersi sunt in uaniloquium, uolentes esse se
legis doctores, non intellegentes neque quae loquuntur neque
de quibus adfirmant. Haec doce et exhortare. si quis aliter
docet et non adquiescit sanis sermonibus domini nostri iesu

[*][*]

[*][*]

ohristi et ei quae secundum pietatem est doctrinae, inflatus
est autem nihil sciens, sed aegrotans circa quaestiones et uerborum
pugnas, ex quibus nascuntur inuidiae, contentiones,
blasphemiae, suspiciones malae, conflictationes hominum mente
corruptorum et a ueritate destitutorum, existimantium quaestum
esse culturam dei. discede ab eiusmodi. Item ad
quem supra II: Frofanas autem uocum nouitates deuita.
multum enim proficient ad impietatem, et sermo eorum ut
cancer serpit. Item illic:s o timothee, mandatum custodi,
dieuitans proianas uocum nouitates et oppositiones falsi nominis
scientiae, quam quidam promittentes circa fidem exciderunt.
Item ad timotheum II: Hoc autem scito, quoniam in
nouissimis temporibus aduenient tempora periculosa: erunt
homines se ipsos amantes, cupidi, superbi, fastidiosi, blasphemi,
parentibus non oboedientes, ingrati, scelesti, infideles,
sine affectione, pactum custodientes detractare, incontinentes,
inmites, sine benignitate, proditores, proterui, tumidi, uoluntatum
amatores magis quam dei, habentes formam pietatis,
uirtutem autem eius negantes. et hos deuita. ex his sunt

[*][*]

[*][*][*]

qui penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas oneratas
peccatis, quae ducuntur uariis desideriis, semper discentes
et numquam ad scientiam ueritatis peruenientes. quemadmodum
enim iamnes et mambres restiterunt moysi, ita et hi
resistunt ueritati: homines corrupti mente, reprobi circa fidem.
sed ultra non proficient: dementia enim eorum manifesta erit
omnibus, sicut et illorum fuit. Item illic: Sicut rogaui
te, ut remaneres ephesi, cum irem in macedoniam, ut denun- tiares
quibusdam, ne aliter doceant neque intendant fabulis
iudaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant
magis quam aedificationem dei, quae est in fide. Item ad
titum: Stultas autem quaestiones et genealogias et contentiones
et pugnas legis deuita: sunt enim inutiles et uanae.
haereticum hominem post unam correptionem deuita, sciens
quoniam peruersus est eiusmodi et peccat, cum sit suo iudicio
damnatus. Item ad laodicenses: Neque destituat uos
quorundam uaniloquentia insinuantium, ut uos auertant a
ueritate euangelii, quod a me praedicatur. Item apostolus

[*][*]

[*][*]

iohannes: Carissimi, nolite credere omni spiritui, sed
probate spiritus si ex deo sunt, quoniam multi pseudoprophetae
exierunt in hunc mundum. Item iohannes apostolus II:
Si quis uenit ad uos et hanc doctrinam non adfert, nolite
eum recipere in domum et aue ne dixeritis ei. qui enim
dicit illi- aue, communicat operibus eius malignis. ecce prae-
. dixi uobis, ne in diem domini condemnemini. Item in
euangelio secundum matthaeum: Adtendite uobis a
pseudoprophetis, qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, intus
autem sunt lupi rapaces: ex fructibus eorum cognoscetis eos.
Item ad ephesios: Probate autem quid sit quod placeat
deo: et nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum,
magis autem et redarguite: quae enim in occulto fiunt ab.
ipsis, turpe est etiam dicere.

[*][*]

[*][*]