Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (11-15)

In deuteronomio: Si tibi debitum fuerit a proximo tuo
quodcumque, non intrabis in domum eius pignerare pignus:
foris stabis, et homo debitum suum, quod est aput ipsum,
proferet tibi pignus tuum foras. si autem homo pauper erit, non
dormies in pignere eius: reddens reddes ei pignus eius circa
solis occasum, et dormiet in uestimento suo et benedicet te, et
erit in te misericordia domini in conspectu dei tui. Item
illic: Non accipies pignus uestimentum uiduae, quia famulus

[*][*]

eras in terra, aegypti et liberauit te dominus deus tunsinde.
propter hoc ego mando tibi facere uerbum hoc. Item, is
exodo: Si autem pecuniam faeneraueris pauperi de too
populo, non eris illi instans nec exiges ab eo usuram. quod
si pignus tuleris uestimentum proximi tui, ante occasum solis
reddes ei: est enim ei hoc solum opertorium paupertatis
eius: ubi dormit? quod si proclamauerit ad me, exaudiam
illum: sum enim misericors ad uos. Item in prouerbiis:
Noli abstinere bene facere pauperi, cum quando habeat manus
tua adiuuare. ne dicas: uade et redi, cras dabo, cum possis
statim bene facere. non enim scis quid contingat sequenti
die. Item illic: Qui contumeliam facit pauperibus, peccat: \'
qui autem miseretur pauperem, beatus est. Item illic: Qui
calumniam facit pauperi, inritat eum qui fecit illum: nam qui

[*][*]

honorat eum, miseretur pauperis. Item illic: Faenerat
domino qui miseretur pauperem: secundum autem datum eius
retribuetur ei. Item illic: Qui miseretur pauperi, ipse
enutrietur: de suis enim panibus dedit pauperi. Item illic:
Qui dat pauperibus, non egebit: qui autem auertit coulam
suum, in magna inopia erit. Item in esaia propheta:
Vos autem qui succenditis uineam meam, et rapina pauperum
in domibus uestris est, ut quid uos iniuriam facitis populo
meo et personam inopum confunditis? Item in ezechiel
propheta: Egenum et pauperem non depressit et rapinam
non rapuit et pignus restituit et in simulacra non posuit
oculos suos et iniquitatem non fecit et pecuniam suam non

[*][*]

dedit ad usuram: iustus est, uita uiuet domino. Item tobi:
Dirigens autem ad iustitiam in omnibus diebus uitae tuae
bene facito coram ipso et noli ambulare in piis iniquitatis,
nec auertas faciem tuam ab aliquo egeno et paupere, quoniam
elemosyna liberabit a morte.

In exodo: Aduenam non nocebitis, nec tribulabitis: fuistis
enim et uos aduenae in aegypto. omnem uiduam et orfanum
non nocebitis. si autem malitia nocebitis eos, et cruciantes
exclamauerint ad me, auditione audiam clamorem illorum, et
irascar animo et occidam uos gladio, et erunt uxores uestrae
uiduae et filii uestri orfani. Item illic: Et aduenam non
tribulabitis: uos enim scitis animas aduenarum: ipsi enim

[*][*]

aduenae foistis in terra aegypti. Item in leuitico: Si quis
autem ad uos accesserit aduena in terra uestra, nOli tribulabitis
eum: sicut conterraneus inter uos erit aduena, qui
accesserit ad uos: diligetis eum tamquam uos, quia et uos
aduenae fuistis in terra aegypti. ego\' sum dominus deus
uester. Item illic: Et metentibus uobis messem terrae
uestrae, non consummabitis messem agri tui permetere: et
quae cadent ex messe tua, non colliges. et uineam tuam non
racemabis, nec acinam uineae tuae colliges: pauperi et aduenae
relinques ea. ego sum dominus deus uester. non declinabis
iudicium aduenae et orfani etuiduae. Item iob: Saluabam
enim pauperem de manu potentis, et adiuuabam pupillum, cui
non erat adiutorium. os uiduae benedixit me. et indutus
eram iudicio, et circumdatus aequitate. ego eram oculus
caecorum, ego pes claudorum, ego inpotentium pater. examinabam
causas sine exceptione, et confringens iniustorum
molas auferebam rapinam de mediis dentibus eorum. Item

[*][*][*][*]

in numeris: Scitote autem quia omnis anima, quae superbiens
despexerit mandata domini, siue ab indigenis seu de
proselytis sit in ciuitate, periet de populo suo, quoniam uerbum
domini contempsit et praecepta eius neglexit, et ideo in
tribulatione contribulabitur anima ipsa, et peccatum eius in
ipsa erit.

In leuitico: Non nocebis proximum tuum et non facies
rapinam et non manebit merces mercennarii aput te usque
in mane. Item in deuteronomio: Non fraudabis mercedem
pauperis et egentis ex fratribus tuis aut ex aduenis qui sunt
hoc ciuitatis: cottidianam mercedem eius reddes: non occidet
sol super eum, quia pauper est, et in ea habet spem, et non
proclamabit aduersus te ad dominum, et erit in te peccatum.
Item in prouerbiis: Noli uiolentus esse pauperi: inops est

[*][*]

enim. Item in ecclesiastico: Non laedas seruum operantem
in ueritate, neque mercennarium dantem animam suam.
Item illic: Qui profert sacrificium ex substantia pauperis,
quasi qui percutit filium in conspectu patris sui. panis egentium
uita pauperum: qui defraudat illum, homo est sanguinum.
qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum suum,
et qui fraudem facit mercedem mercennario. Item tobi:
Propter quod et tu, fili, dilige fratres tuos, et noli superbo
corde agere cum filiabus filiarum populi tui: nec accipias
quemquam ex his in subiectione causa inopiae et necessitatis:
quoniam in superbia abundat perditio et infidelitas, nec consistit
fortiter cui gradus in tabulis figitur: quia fructus stellionatus
decoloratio et deminoratio uitae est: et in tempore
angustiae captatio exiguitatis mater est totius nequitiae: et
emolumentum turpis lucri in fame adquisitio aeterni ignis est.
et haec deuitans, redde mercedem omni homini in die operationis
laboranti aput te.

[*][*][*]

In leuitico: Non maledices surdum. et ante caecum nn
pones offendiculum. et timebis dominum deum tuum. ego
sam dominus deus uester. Item in deuteronomio:
Maledictus qui seduxerit caecum in uia, et dicit omnis
populus: fiat, fiat. maledictus qui percusserit proximum in
dolo. et dicit omnis populus: fiat, fiat. maledictus qui acceperit
munera, at percutiat animam sanguinis innocentis. et
dicit omnis populus: fiat. fiat. Item in prouerbiis: Qui
obdurat aures suas, ut non audiat infirmum. ipse inuocabit
dominum, et non erit qui exaudiat eum. Item illic: Noli
uiolentus esse pauperi: inops est enim. nec contumeliam

[*][*]

feceris infirmo in portis: dominus enim iudicat iudicium eius,
et tu liberabis animam tuam innocentem. Item in iob:
Non te auertat uoluntas animi a precibus infirmorum, cum in
necessitate fuerint.

In leuitico: Non ambulabis subdole in gente tua, non
facies aggressuram in sanguinem proximi tui: ego sum dominus
deus uester. non loqueris cum fratre tuo aut sorore tua ficte,
sed ez corde loqueris, et non erit in te peccatum: ego enim
sum dominus deus uester. non habebis odio fratrem tuum
in animo tuo: arguendo argues proximum tuum, et non accipies
pro illo peccatum: et non uindicabit manus tua, et non irasceris
filiis populi tui et diliges proximum tuum tamquam
te. ego sum dominus deus uester. legem meam custodite.

[*][*]

non eris consentaneus cum derogantibus aduersus proximum
tuum, et non accipies per eos peccatum. pecoribus tuis non
facies admissuram aduerso genere, et in uinea tua non seminabis
ob duplicem fructum et uestimentum ex duplici textura
exsecrabile non cooperiea te. Item in ecclesiastico:
Non sis incredibilis timori domini et ne accesseris ad illum
duplici corde. ne fueris hypocrita in conspectu hominum et
non scandalizeris labiis tuis. adtende in illis, ne forte cadas
et adducas animae tuae confusionem, et denudet deus absconsa
tua, et in medio synagogae elidat te: quoniam accessisti
maligne ad dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia.
Item illic: Vae duplici corde et labiis scelestis, etpeccatori
ingredienti duas uias! Item illic: Cor ingrediens duas
uias non habebit successus: et prauicordius in illis scandalizabitur.
Item illic: Qui in altum mittit lapidem, in ipsum-

[*][*]

eadet: et plaga dolosi diuidet uulnera: et qui fodit foueam,
ia illam eadet: et qui statuet laqueum proximo suo, periet
in illo: facienti nequissimum super ipsum deuoluetur, et non
agnoscet unde ueniat illi. Item in iob: Simulatores et
callidi prouocant iram dei. Item in hieremia propheta:
Ferrum uulnerans lingua eorum, dolosa uerba oris eorum:
proximo suo loquuntur pacifica et inter semet ipsos habent
inimicitiam. in his ergo non uisitabo, dicit dominus, aut in
populum talemnon uindicabit anima mea? Item in Bolomone:
Verba callidorum mollia sunt, feriunt autem interiora uiscerum.

Item apostolus ad corinthios II: Nos uero reuelata
facie gloriam domini speculantes in eadem imagine transformamur
a gloria in gloriam, tamquam a domini spiritu. et ideo
habentes hanc ministrationem, prout misericordiam consecuti
sumus, non deficimus, sed abnegamus occulta dedecoris, non

[*][*]

ambulantes in astutia, neque adulterantes uerbum dei, sed in
manifestatione ueritatis commendantes nosmet ipsos ad omnem
conscientiam hominum coram deo. Item illic: Prouidemus
enim bona non tantum coram deo, sed etiam coram hominibus.
Item illic: Quae secundum faciem sunt, uidete. Item in
euangelio secundum matthaeum: Cauete a pseudoprophetis,
qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, abintus autem
sunt lupi rapaces: ex fructibus ergo eorum cognoscetis eos.