<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa080a.opp-lat1"><div n="11" subtype="chapter" type="textpart"><ab><title>XI.  BENE FACIENDVM PAVPERIBVS ET NON PIGNERANDVM. </title></ab><p>In deuteronomio: Si tibi debitum fuerit a proximo tuo <lb/>
            quodcumque, non intrabis in domum eius pignerare pignus: <lb/>
            foris stabis, et homo debitum suum, quod est aput ipsum, <lb/>
            proferet tibi pignus tuum foras. si autem homo pauper erit, non <lb n="10"/>
            dormies in pignere eius: reddens reddes ei pignus eius circa <lb/>
            solis occasum, et dormiet in uestimento suo et benedicet te, et <lb/>
            erit in te misericordia domini in conspectu dei tui. Item <lb/>
            illic: Non accipies pignus uestimentum uiduae, quia famulus
</p><note n="alpha" type="alttext"><p>oculus caeco et pes claudo. Iohannes <sic>cap</sic>. : Nolite iudicare  <lb n="15"/>
            secundum faciem, sed iustum iudicium iudicate. 
</p><p>XI. BENE FACIENDVM 〈FACIENDO〉 PAVPEKIBVS ET NON PIGNE- <lb/>
            RANDVM. In deuteronomio (<sic>deut</sic>) <sic>cap</sic>. <sic>LXXXVn</sic>: Cum repetis <lb/>
            a proximo tuo rem aliquam usque quoram domino. Item <sic>cap</sic>. XCI: <lb/>
            Non peruertas iudicium aduenae et pupilli nec auferes pignoris loco <lb n="20"/>
            
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p>usque auferebam praedam. Iohannes apostolus <sic>cap</sic>. :  <lb/>
            Nolite iudicare secundum faciem, sed iustum iudicium iudicate. 
</p><p>• XI. BENE FACIENDVM PAVPEBIBVS ET NON PIGNERANDVM. In <lb/>
            deuteronomio (deuter) <sic>cap</sic>. XIII: Cum repetis a proximo tuo <lb/>
            rem aliquam usque coram domino deo tuo. Item <sic>cap</sic>. XIH: Non <lb n="25"/>
            peruertas iudicium aduenae et pupilli nec auferes pignoris loco

</p></note><p><note type="footnote"> 8 Ioh. 7, 24 7 Dent. 24, 10—13 14 ib. 24, 17 et 18 </note><note type="footnote"> 1 confringes S moles <hi rend="italic">L</hi> affereba<foreign xml:lang="grc">̃</foreign> F1 rapinas <hi rend="italic">MVL <lb/>
            C</hi> 2 eorS dentibus <hi rend="italic">C</hi> item iohannes (iohannis <hi rend="italic">L)</hi> apostolus <lb/>
            nolite <hi rend="italic">MVLC euuang<foreign xml:lang="grc">̃</foreign> S</hi> 6 pauperi <hi rend="italic">SC</hi> 7 deutero nomio <lb/>
            <hi rend="italic">S,</hi> deuteronomium <hi rend="italic">M,</hi> dentero nomiQ <hi rend="italic">V om</hi>. in deut. <hi rend="italic">C</hi> <lb/>
            8 pignorare <hi rend="italic">Y</hi> 10 eiit] est <hi rend="italic">MVLC</hi> 11 pignore <hi rend="italic">MVLC</hi> <lb/>
            om. reddes <hi rend="italic">MVLC</hi> 12 benedicet te et] omnesdicet <hi rend="italic">S</hi> 14 illic] in <lb/>
            deuteronomio <hi rend="italic">L,</hi> in deuteronomiQ (deutero nomium <hi rend="italic">V) MVC</hi> uestimenti <lb/>
            <hi rend="italic">S uerba</hi> uiduae — aegypti et <hi rend="italic">om. S</hi> </note><pb n="366"/></p><p>eras in terra, aegypti et liberauit te dominus deus <sic>tunsinde</sic>. <lb/>
            propter hoc ego mando tibi facere uerbum hoc. Item, is <lb/>
            exodo: Si autem pecuniam faeneraueris pauperi de <sic>too</sic> <lb/>
            populo, non eris illi instans nec exiges ab eo usuram. quod <lb/>
            si pignus tuleris uestimentum proximi tui, ante occasum solis<lb n="5"/>
            reddes ei: est enim ei hoc solum opertorium paupertatis <lb/>
            eius: ubi dormit? quod si proclamauerit ad me, exaudiam <lb/>
            illum: sum enim misericors ad uos. Item in prouerbiis: <lb/>
            Noli abstinere bene facere pauperi, cum quando habeat manus <lb/>
            tua adiuuare. ne dicas: uade et redi, cras dabo, cum possis <lb n="10"/>
            statim bene facere. non enim scis quid contingat sequenti <lb/>
            die. Item illic: Qui contumeliam facit pauperibus, peccat: \' <lb/>
            qui autem miseretur pauperem, beatus est. Item illic: Qui <lb/>
            calumniam facit pauperi, inritat eum qui fecit illum: nam qui
</p><note n="alpha" type="alttext"><p> uiduae uestimentum. In exodo cap. LXXV: Si pecuniam mutuam<lb n="15"/>
            dederis populo <note><hi rend="italic">in <sic n="poss">ras</sic></hi>.</note> meo pauperi usque exaudiam eum, <lb/>
            quia misericors sum. In prouerbio cap. IIII: Noli prohibere <lb/>
            bene facere. Item cap. XV: Qui despicit proximum suum peccat, <lb/>
            qui autem miseretur. Item cap. XV: Qui calumnietur egentem
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p> uiduae uestimentum usque ut facias <sic>hancrem</sic>. In exodo cap. XII:<lb n="20"/>
            Si pecuniam mutuam dederis populo meo pauperi usque exaudiam <lb/>
            eum, quia misericors sum. In prouerbiis cap. IIII: Noli prohibere <lb/>
            bene facere. Item cap. XV: Qui dispicit proximum suum <lb/>
            peccat usque beatus erit. In cap. XV: Qui calumniatur egentem

</p></note><p><note type="footnote"> 8 Exod. 22, 25—27 9 Prou. 8, 27 et 28 12 Prou. 14, <lb/>
            21 18 ib. 81 </note><note type="footnote"> 1 egypti <hi rend="italic">V</hi> taus] tnos <hi rend="italic">S, om. MVLC</hi> 2 mando tibl] mandati <lb/>
            <hi rend="italic">S,</hi> mandabo tibi <hi rend="italic">C</hi> S pecunia <hi rend="italic">S</hi> faenera I et <hi rend="italic">S,</hi> fenerabene <lb/>
            <hi rend="italic">M,</hi> feneraueris <hi rend="italic">LVC</hi> 3 pauperi de tno populo <hi rend="italic">MVLC:</hi> populo <lb/>
            pauperi de tuo <hi rend="italic">S</hi> 4 eiigis <hi rend="italic">MV1</hi> ab eo] habeo <hi rend="italic">S</hi> 6 est enim <lb/>
            ei om. <hi rend="italic">Mai</hi> 8 misericors ad nos <hi rend="italic">MVLC,</hi> misericordia duos <hi rend="italic">S</hi> <lb/>
            9 paapibus <hi rend="italic">C</hi> habeat mecS <hi rend="italic">C</hi> - 10 adinbaret <hi rend="italic">S,</hi> adinbare et <lb/>
            <hi rend="italic">Mai</hi> ne dicas <hi rend="italic">om. M1</hi> 11 statim <hi rend="italic">Sv:</hi> continuo <hi rend="italic">MVLC </hi>. <lb/>
            scis enim. <hi rend="italic">C</hi> quod <hi rend="italic">S</hi> sequenti] frequenti <hi rend="italic">S</hi> 12 et <hi rend="italic">wfra</hi> <lb/>
            illie] in prouerbiip <hi rend="italic">MVLC</hi> 18 miseretur paapeti <hi rend="italic">MLC</hi> 14: cum] <lb/>
            cum S </note><pb n="367"/></p><p>honorat eum, miseretur pauperis. Item illic: Faenerat <lb/>
            domino qui miseretur pauperem: secundum autem datum eius <lb/>
            retribuetur ei. Item illic: Qui miseretur pauperi, ipse <lb/>
            enutrietur: de suis enim panibus dedit pauperi. Item illic: <lb/>
            Qui dat pauperibus, non egebit: qui autem auertit <sic>coulam</sic> <lb n="5"/>
            suum, in magna inopia erit. Item in esaia propheta: <lb/>
            Vos autem qui succenditis uineam meam, et rapina pauperum <lb/>
            in domibus uestris est, ut quid uos iniuriam facitis populo <lb/>
            meo et personam inopum confunditis? Item in ezechiel <lb/>
            propheta: Egenum et pauperem non depressit et rapinam <lb n="10"/>
            non rapuit et pignus restituit et in simulacra non posuit <lb/>
            oculos suos et iniquitatem non fecit et pecuniam suam non
</p><note n="alpha" type="alttext"><p>usque miseretur pauperis. Item <sic>cap</sic>. XX: Feneratur <note>feneratur</note>  <lb/>
            domino qui miseretur pauperis. Item <sic>cap</sic>. XXII: Qui pronus est <lb/>
            ad misericordiam benedicetur, Item <sic>cap</sic>. : Qui dat pauperibus <lb n="15"/>
            non egebit. Inesaiacap. : Vos autem qui succendetis uineam. <lb/>
            In ezechiel. (<sic>ezechl</sic>) <sic>cap</sic>. : Egenum et pauperem non (s. <lb/>
            <hi rend="italic">lin. add.&gt;</hi> depraessit usque iustus est (us est <hi rend="italic">in rasura),</hi> uita
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p><sic>nsque</sic> miseretur pauperis. Item <sic>cap</sic>. XX: Feneratur domino  <lb/>
            qui miseretur pauperis. Item <sic>cap</sic>. XXH: Qui pronus est ad <lb n="20"/>
            misericordiam benedicetur. Item <sic>cap</sic>. XXVIDI: Qui dat pauperibus <lb/>
            non egebit. In isaia <sic>cap</sic>. : Vos enim depasti estis uineam <lb/>
            rapina pauperis usque et facies pauperum confunditis. In <lb/>
            ezechiel (ezechil) <sic>cap</sic>. : Quod si genuerit filium qui uidens <lb/>
            omnia peccata patris sui <sic>nsque</sic> hic non morietur in iniquitate

</p></note><p><note type="footnote"> 1 Prou. 19, 17 8 Prou. 32, 9 .5 Prou. 28, 27 <lb/>
            7 Es. 3, 14 et 15 10 Ezech. 18, 7—9 et 14—17 </note><note type="footnote"> 1 pauperis (a <hi rend="italic">postea add. uidetur a m. 1) S,</hi> pauperibus <hi rend="italic">MV<lb/>
             LC</hi> fenerat dno S: demn fenerat <hi rend="italic">MVLC</hi> 2 pauperibus <lb/>
            <hi rend="italic">MYLC 4 enutrieretur S,</hi> nutrietur <hi rend="italic">V 5 dat pauperi L <lb/>
            C</hi> aegebit <hi rend="italic">S</hi> 6 esaia <hi rend="italic">MY:</hi> ęsais <hi rend="italic">S,</hi> Maia <hi rend="italic">L,</hi> ysaia <hi rend="italic">C</hi> <lb/>
            7 quij <hi rend="italic">fortasse</hi> quid succendetis <hi rend="italic">МV1L</hi> rapini SV1 9 <hi rend="italic">om</hi>. <lb/>
            meo <hi rend="italic">C</hi> confudistis <hi rend="italic">MYL</hi> hiezechiel <hi rend="italic">L,</hi> ezechia <hi rend="italic">C</hi> <lb/>
            10 aegenQ <hi rend="italic">S</hi> depraessit <hi rend="italic">M</hi> rapinam <hi rend="italic">(om</hi>. et) <hi rend="italic">S</hi> 12 ini- <lb/>
            <hi rend="italic">quitate S</hi> </note><lb n="25"/><pb n="368"/></p><p>dedit ad usuram: iustus est, uita uiuet domino. Item tobi: <lb/>
            <sic>Dirigens</sic> autem ad iustitiam in omnibus diebus uitae tuae <lb/>
            bene facito coram ipso et noli ambulare in piis iniquitatis, <lb/>
            nec auertas faciem tuam ab aliquo egeno et paupere, quoniam <lb/>
            elemosyna liberabit a morte. <lb n="5"/>
            
</p></div><div n="12" subtype="chapter" type="textpart"><ab><title>XII.  BENE FACIENDVM VIDVAE ET ORFANO BT ADVENAE. </title></ab><p>In exodo: Aduenam non nocebitis, nec tribulabitis: fuistis <lb/>
            enim et uos aduenae in aegypto. omnem uiduam et orfanum <lb/>
            non nocebitis. si autem malitia nocebitis eos, et cruciantes<lb n="10"/>
            exclamauerint ad me, auditione audiam clamorem illorum, et <lb/>
            irascar animo et occidam uos gladio, et erunt uxores uestrae <lb/>
            uiduae et filii uestri orfani. Item illic: Et aduenam non <lb/>
            tribulabitis: uos enim scitis animas aduenarum: ipsi enim
</p><note n="alpha" type="alttext"><p> uiuet domino. In tobi <sic>cap</sic>. : <sic>Dirigens</sic> autem ad iustitiam<lb n="15"/>
            usque elemosina a morte liberat. 
</p><p>XII. BENE FACIENDVM VIDVE, ORFANO ET ADVENE. In <lb/>
            exodo <sic>cap</sic>. LXX*IH: Aduenam non nocebitis usque et <lb/>
            filii uestri orfani. Item <sic>cap</sic>. : Aduenam non tribu-
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p> patris sui, sed uita uiuet, In tobi <sic>cap</sic>. : Et caue, ne aliquando<lb n="20"/>
            peccato consentias usque elemosyna ab omni peccato et a <lb/>
            morte liberat. 
</p><p>XII. BENE FACIENDVM VIDVAE, ORFANO ET ADVENAE. In exodo <lb/>
            <sic>cap</sic>. XII: Aduenam non contristabis usque et filii uestri pupilli. <lb/>
            Item <sic>cap</sic>. XII: Peregrino molestus non eris usque peregrini

</p></note><p><note type="footnote"> 2 Tob. 4, 5. 7. 10 (6-11) 8 Exod. 22, 21-24 13 Exod. <lb/>
            23, 9 </note><note type="footnote"> 1 thobi <hi rend="italic">C</hi> 2 diriges <hi rend="italic">L</hi> in om. <hi rend="italic">C</hi> in dieb; omnib; dieb; <lb/>
            <hi rend="italic">uitę S</hi> S <hi rend="italic">om</hi>. et <hi rend="italic">MLC</hi> 4 ęgeno <hi rend="italic">C</hi> 5 ęlymosyna <hi rend="italic">S,</hi> aelemosina <lb/>
            <hi rend="italic">M C,</hi> elemosina <hi rend="italic">LV\'</hi> a morte liberat <hi rend="italic">MLC</hi> 7 <hi rend="italic">post</hi> <lb/>
            uiduae <hi rend="italic">om</hi>. et <hi rend="italic">MVL C</hi> et <hi rend="italic">ante</hi> aduenae <hi rend="italic">om. C</hi> orphano <hi rend="italic">VC <lb/>
            9 om</hi>. enim <hi rend="italic">C</hi> ęgipto <hi rend="italic">C,</hi> egypto <hi rend="italic">V</hi> orphanum <hi rend="italic">C</hi> 10 uerba <lb/>
            ei a. m. nocebitis <hi rend="italic">om. M</hi> malitiA <hi rend="italic">S,</hi> malitia∗∗∗ <hi rend="italic">L</hi> cruciati <hi rend="italic">MVL,</hi> <lb/>
            excraciati <hi rend="italic">C</hi> 11 auditione audiam] exaudiam <hi rend="italic">MVL C</hi> et irascar] <lb/>
            etrascar <hi rend="italic">S</hi> 18 orphani <hi rend="italic">VC</hi> illic] in exodo <hi rend="italic">MVLC</hi> et <hi rend="italic">ante</hi> <lb/>
            aduenam <hi rend="italic">om. MVLC</hi> </note><lb n="25"/><pb n="369"/></p><p>aduenae <sic>foistis</sic> in terra aegypti. Item in leuitico: Si quis <lb/>
            autem ad uos accesserit aduena in terra uestra, <sic>nOli</sic> tribulabitis <lb/>
            eum: sicut conterraneus inter uos erit aduena, qui <lb/>
            accesserit ad uos: diligetis eum tamquam uos, quia et uos <lb/>
            aduenae fuistis in terra aegypti. ego\' sum dominus deus <lb n="5"/>
            uester. Item illic: Et metentibus uobis messem terrae <lb/>
            uestrae, non consummabitis messem agri tui permetere: et <lb/>
            quae cadent ex messe tua, non colliges. et uineam tuam non <lb/>
            racemabis, nec acinam uineae tuae colliges: pauperi et aduenae <lb/>
            relinques ea. ego sum dominus deus uester. non declinabis <lb n="10"/>
            iudicium aduenae et orfani <sic>etuiduae</sic>. Item iob: Saluabam <lb/>
            enim pauperem de manu potentis, et adiuuabam pupillum, cui <lb/>
            non erat adiutorium. os uiduae benedixit me. et indutus <lb/>
            eram iudicio, et circumdatus aequitate. ego eram oculus <lb/>
            caecorum, ego pes claudorum, ego inpotentium pater. examinabam <lb n="15"/>
            causas sine exceptione, et confringens iniustorum <lb/>
            molas auferebam rapinam de mediis dentibus eorum. Item
</p><note n="alpha" type="alttext"><p>labitis. In leuitico cap. XCV: Si habitauerit aduenam in  <lb/>
            terra uestra usque ego dominus. deus uester. Item cap. : <lb/>
            Et metentibus uobis messem usque non declinabis iudicium aduene <lb n="20"/>
            et orfani et uiduae. In iob . <note><hi rend="italic">sequitur lacuna uiginti litteraru〉</hi>.</note> 
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p rend="script">fuistis in terra aegypti. In leuitico cap. XI: Si habitauerit  <lb/>
            <sic>adnena</sic> in terra uestra usque ego dominus deus uester. Item <lb/>
            cap. X: Quum messueris segetes terrae tuae usque ego dominus <lb/>
            deus uester. In iob cap. : Auris audiens beatificabat me <lb n="25"/>
            usque et de dentibus illius auferebam praedam.

</p></note><p><note type="footnote"> 1 Leu. 19, 83 et 34 6 Leu. 19, 9 et 10 ,11 Iob. 29, <lb/>
            12-17 </note><note rend="script" type="footnote"> 1 foistis aduenę <hi rend="italic">C</hi> 1 <hi rend="italic">et</hi> 5 egypti <hi rend="italic">V</hi> lenuitico <hi rend="italic">S</hi> 4 diligitis <lb/>
            <hi rend="italic">MV1</hi> 6 illic] in leuitico <hi rend="italic">MVLC</hi> 7 ttri 8: uestri <hi rend="italic">MVLC</hi> <lb/>
            9 racimabis S, rachemabis <hi rend="italic">MYO</hi> (mach- C1) accina MC, <hi rend="italic">acina LV</hi> <lb/>
            tuae <hi rend="italic">om. C</hi> colligis <hi rend="italic">M</hi> 10 relinquens <hi rend="italic">8,</hi> relinquis V1 : 11 orphani <lb/>
            <hi rend="italic">C</hi> item m iob <hi rend="italic">MVLC</hi> H iudicium (iuditiu<foreign xml:lang="grc">̄</foreign> <hi rend="italic">M) MVLC</hi> <lb/>
            aequitatem (eqn. F) <hi rend="italic">MVLC</hi> 15 cecorum <hi rend="italic">VC</hi> - 16 confringes (n <lb/>
            <hi rend="italic">s. l. m. 1) S</hi> 17 <hi rend="italic">uerba</hi> Item in numeris: Scitote — <hi rend="italic">usque</hi> p. 970, 6 in* <lb/>
            ipsa erit <hi rend="italic">om. MVLC</hi> 3-</note><note type="footnote"> XII, Aug. 3, i. </note><note type="footnote"> 24 </note><pb n="370"/></p><p>in numeris: Scitote autem quia omnis anima, quae superbiens <lb/>
            despexerit mandata domini, siue ab indigenis seu de <lb/>
            proselytis sit in ciuitate, periet de populo suo, quoniam uerbum <lb/>
            domini contempsit et praecepta eius neglexit, et ideo in <lb/>
            tribulatione contribulabitur anima ipsa, et peccatum eius in <lb n="5"/>
            ipsa erit. 
</p></div><div n="13" subtype="chapter" type="textpart"><ab><title>XIII.  NON RETINENDAM MERCEDEM MERCENNARII. </title></ab><p>In leuitico: Non nocebis proximum tuum et non facies <lb/>
            rapinam et non manebit merces mercennarii aput te usque<lb n="10"/>
            in mane. Item in deuteronomio: Non fraudabis mercedem <lb/>
            pauperis et egentis ex fratribus tuis aut ex aduenis qui sunt <lb/>
            hoc ciuitatis: cottidianam mercedem eius reddes: non occidet <lb/>
            sol super eum, quia pauper est, et in ea habet spem, et non <lb/>
            proclamabit aduersus te ad dominum, et erit in te peccatum. <lb n="15"/>
            Item in prouerbiis: Noli uiolentus esse pauperi: inops est
</p><note n="alpha" type="alttext"><p><sic>xm</sic>. NON BETINENDAM MEBCEDEM MERCENNAJUI. In leui <sic>tico</sic><lb/><sic>cap</sic>. LXXV: Non morabitur merces mercennarii aput te usque <lb/>
            mane. In deuteronomio (dent) <sic>cap</sic>. LXXXVIII: Non negabis <lb/>
            mercedem indigentis usque nec reputetur tibi in peccatum. In <lb n="20"/>
            prouerbiis: Noli uiolentus esse pauperi, inops est enim. In
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p rend="script"> XIII. NON RETENENDAM MERCEDEM MERCENNARII. In <sic>leuiticO</sic> <lb/>
            <sic>cap</sic>. XI: Non facies calumniam proximo tuo usque apud te usque <lb/>
            mane. In deuteronomio (deut) <sic>cap</sic>. XIII: Non negabis <lb/>
            mercedem indigentis usque et reputetur tibi in peccatum. In<lb n="25"/>
            prouerbiis <sic>cap</sic>. XXII: Non facias <note><hi rend="italic">a <sic>alt</sic>. in rasura</hi></note> uiolentiam

</p></note><p><note type="footnote"> 1 Num. 15, 80 et 81 9 Leu. 19, 18 11 Deut. 24, 14 <lb/>
            et 15 16 Prou. 22, 22 </note><note rend="script" type="footnote"> 2 dispexerit S 8 prosilitis S 8 retmendQ <hi rend="italic">VL,</hi> retenenda <hi rend="italic">M</hi> <lb/>
            9 leuuitico S 10 mercis S mercennarii m <hi rend="italic">Ov</hi> om. apnt te <hi rend="italic">MV1<lb/>
             LC,</hi> apud te supra lin. <hi rend="italic">add. V</hi> usque (om. in) Cv 11 denteM <lb/>
            nomium Vt deutero Nomiu<foreign xml:lang="grc">̃</foreign> M 12 egentis <hi rend="italic">(om</hi>. et) <hi rend="italic">MVLC</hi> 18 hoc <lb/>
            <lb/>
            doitatis <hi rend="italic">S:</hi> in ciuitatibus <hi rend="italic">MLC,</hi> in ciuitatib; (tuis <hi rend="italic">B</hi>. I. <hi rend="italic">a ». 2) V</hi> <lb/>
            cot|tidianam ∙ S, cotidiana <hi rend="italic">MV1L</hi> mercede <hi rend="italic">MV1</hi> eius] eis C,<lb/>
             ei* (q <hi rend="italic">i</hi>. e. 08 ras.) <hi rend="italic">V</hi> re∗des S occidit <hi rend="italic">L</hi> 15 proclunabit <lb/>
            <hi rend="italic">LC:</hi> proclamauit <hi rend="italic">SMV</hi> dm<foreign xml:lang="grc">̃</foreign> <hi rend="italic">MVLC</hi> 16 esse pauperi inope est]<lb/>
             sepaoperi inupt est <hi rend="italic">S</hi> inoba <hi rend="italic">0</hi> </note><pb n="371"/></p><p>enim. Item in ecclesiastico: Non laedas seruum operantem <lb/>
            in ueritate, neque mercennarium dantem animam suam. <lb/>
            Item illic: Qui profert sacrificium ex substantia pauperis, <lb/>
            quasi qui percutit filium in conspectu patris sui. panis egentium <lb/>
            uita pauperum: qui defraudat illum, homo est sanguinum. <lb n="5"/>
            qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum suum, <lb/>
            et qui fraudem facit mercedem mercennario. Item tobi: <lb/>
            Propter quod et tu, fili, dilige fratres tuos, et noli superbo <lb/>
            corde agere cum filiabus filiarum populi tui: nec accipias <lb/>
            quemquam ex his in subiectione causa inopiae et necessitatis: <lb n="10"/>
            quoniam in superbia abundat perditio et infidelitas, nec consistit <lb/>
            fortiter cui gradus in tabulis figitur: quia fructus stellionatus <lb/>
            decoloratio et deminoratio uitae est: et in tempore <lb/>
            angustiae captatio exiguitatis mater est totius nequitiae: et <lb/>
            emolumentum turpis lucri in fame adquisitio aeterni ignis est. <lb n="15"/>
            et haec deuitans, redde mercedem omni homini in die operationis <lb/>
            laboranti aput te. 
</p><note n="alpha" type="alttext"><p>ecclesiastico <sic>cap</sic>. V: Non ledas <sic>seraom</sic> operantem. Item  <lb/>
            <sic>cap</sic>. XX: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis usque <lb/>
            mercedem mercennario. *** I In tobi <sic>cap</sic>. : Propter quod et <lb n="20"/>
            tu, fili, dilige fratres tuos usque laboranti apud te. 
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p>pauperi, quia pauper est. In ecclesiastico <sic>cap</sic>. V : Non ledas  <lb/>
            seruum operantem. Item <sic>cap</sic>. XX: <sic>Qm</sic> offert sacrificium ex substantia <lb/>
            pauperis usque mercedem mercennario. In tobi <sic>cap</sic>. : <lb/>
            Quicumque aliquid tibi operatus fuerit usque apud te omnino non <lb n="25"/>
            maneat.

</p></note><p><note type="footnote"> 1 Eccli. 7, 20 (22) 8 Eccli. 81 (84), 24-27 8 Tob. 4,18 </note><note type="footnote"> 1 ledas <hi rend="italic">SMYLC</hi> 8 illic] in ecclesiastico <hi rend="italic">MYLC</hi> 4 percutit] <lb/>
            <hi rend="italic">add</hi>. uictimam <hi rend="italic">MVLC</hi> sui <hi rend="italic">om. MYLC</hi> aegentium <hi rend="italic">S 5 om</hi>. <lb/>
            est <hi rend="italic">V</hi> 6 in tobi <hi rend="italic">YL,</hi> in thobi <hi rend="italic">C</hi> 9 filiorQ <hi rend="italic">C</hi> accipies <lb/>
            <hi rend="italic">M</hi> 10 om. cansa <hi rend="italic">C</hi> 12 tabnlie <hi rend="italic">S:</hi> talibus <hi rend="italic">MVLC</hi> <lb/>
            stillionatus <hi rend="italic">S,</hi> stelionatus <hi rend="italic">MVL,</hi> stilio natos <hi rend="italic">C</hi> 18 et deminoratio <lb/>
            <hi rend="italic">MVLCi om. S</hi> et <hi rend="italic">ante</hi> in <hi rend="italic">om. MVLC</hi> 14 angnstiae et enguitatis<lb/>
             (om. captatio) <hi rend="italic">MVLC</hi> 15 aemolnmentam <hi rend="italic">SL</hi> tnrpi <lb/>
            <hi rend="italic">MV1L</hi> famę <hi rend="italic">S</hi> aeterni. (s ras.) <hi rend="italic">S,</hi> aeternae <hi rend="italic">L</hi> 16 dię <lb/>
            <hi rend="italic">S</hi> 17 <hi rend="italic">om</hi>. laboranti <hi rend="italic">L</hi> opanti apud te <foreign xml:lang="grc">ι̎</foreign>n die opationis <hi rend="italic">C</hi> </note><note type="footnote"> 24* </note></p><pb n="372"/></div><div n="14" subtype="chapter" type="textpart"><ab><title>XIIII.  NON LAEDENDVM INFIRMVM</title></ab><p>In leuitico: Non maledices surdum. et ante caecum <sic>nn</sic> <lb/>
            pones offendiculum. et timebis dominum deum tuum. ego <lb/>
            sam dominus deus uester. Item in deuteronomio: <lb n="5"/>
            Maledictus qui seduxerit caecum in uia, et dicit omnis <lb/>
            populus: fiat, fiat. maledictus qui percusserit proximum in <lb/>
            dolo. et dicit omnis populus: fiat, fiat. maledictus qui acceperit <lb/>
            munera, at percutiat animam sanguinis innocentis. et <lb/>
            dicit omnis populus: fiat. fiat. Item in prouerbiis: Qui <lb n="10"/>
            obdurat aures suas, ut non audiat infirmum. ipse inuocabit <lb/>
            dominum, et non erit qui exaudiat eum. Item illic: Noli <lb/>
            uiolentus esse pauperi: inops est enim. nec contumeliam
</p><note n="alpha" type="alttext"><p> XIIII. NON(NON in <hi rend="italic">rasura atram. <sic>ser</sic>.)</hi> LEDENDVM INFIR- <lb/>
            MVM. In leuiticum cap. LXXVI: Non maledices (male M <lb n="15"/>
            <hi rend="italic">rasura)</hi> surdum. In deuteronomio cap. CV: Maledictus qui <lb/>
            seduxerit caecum in uia usque dicit omnis populus: fiat, fiat. <lb/>
            In prouerbiis cap. XXI: Qui obdurat aures suas, ut non audiat. <lb/>
            Item cap. : Noli uiolentus esse pauperi: inops e In
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p rend="script"><sic>IIllI</sic>. NON LEDENDVM INFIRMVM. In leuitico cap. XI: Non <lb n="20"/>
            maledices surdo usque ego sum dominus. In <sic n="poss">denteronomi0</sic> <lb/>
            cap. XV: Maledictus qui errare faciet caecum in itinere et dicet <lb/>
            omnis populus: amen. Item cap. XV: Maledictus qui clam percusserit <lb/>
            proximum suum. Item cap. XV: Maledictus qui accipit <lb/>
            munera. In prouerbiis cap. XXII: Qui obturat aures suas, ut <lb n="25"/>
            non audiat. Item cap. XXII: Non facias uiolentiam pauperi, quia

</p></note><p><note type="footnote"> 8 Leu. 19, 14 6 Dent. 27, 18 .24. 25 10 Prou. 21, 13 <lb/>
            12 Prou. 22, 22 et 28 </note><note rend="script" type="footnote"> 2 ledendum <hi rend="italic">SMVLC</hi> infirmo <hi rend="italic">C</hi> 8 leuuitico S, leuiticum <lb/>
            <hi rend="italic">M om</hi>. in leu. <hi rend="italic">C</hi> surdo <hi rend="italic">C</hi> 5 deuteronomiQ <hi rend="italic">C,</hi> dentero <lb/>
            nomiù <hi rend="italic">MY 6 et 8 et 10 dicet LC 9 om. animam C</hi> <lb/>
            innocentd <hi rend="italic">MVLC</hi> 11 obdurat <hi rend="italic">SMY,</hi> obturat <hi rend="italic">Cv,</hi> optarat : <hi rend="italic">L</hi> <lb/>
            suas <hi rend="italic">om. C</hi> inuocabit <hi rend="italic">LC:</hi> inuocauit <hi rend="italic">SMV</hi> 12 qui] ut <hi rend="italic">V</hi> <lb/>
            cat\' <lb/>
            illic] in prouerbiis <hi rend="italic">MVLC</hi> 18 inobs <hi rend="italic">VC</hi> inops\' enim S nec <lb/>
            <hi rend="italic">om. V</hi>\' </note><pb n="373"/></p><p>feceris infirmo in portis: dominus enim iudicat iudicium eius, <lb/>
            et tu liberabis animam tuam innocentem. Item in iob: <lb/>
            Non te auertat uoluntas animi a precibus infirmorum, cum in <lb/>
            necessitate fuerint. 
</p></div><div n="15" subtype="chapter" type="textpart"><ab><title>XV.  NON AMBVLANDVM IN DOLO VEL HVPOCRISI. </title></ab><p>In leuitico: Non ambulabis subdole in gente tua, non <lb/>
            facies aggressuram in sanguinem proximi tui: ego sum dominus <lb/>
            deus uester. non loqueris cum fratre tuo aut sorore tua ficte, <lb/>
            sed <sic>ez</sic> corde loqueris, et non erit in te peccatum: ego enim <lb n="10"/>
            sum dominus deus uester. non habebis odio fratrem tuum <lb/>
            in animo tuo: arguendo argues proximum tuum, et non accipies <lb/>
            pro illo peccatum: et non uindicabit manus tua, et non irasceris <lb/>
            filiis populi tui et diliges proximum tuum tamquam <lb/>
            te. ego sum dominus deus uester. legem meam custodite. <lb n="15"/>
            
</p><note n="alpha" type="alttext"><p>iob cap. : <hi rend="italic">(usque ad finem lineae <sic>lacvma</sic> est triginta fere  <lb/>
            <sic>litteraum</sic>) </hi>. 
</p><p>XV. NON AMBVLANDVM IN DOLO VEL HIPOCHRISIN. In <sic>leuitiCO</sic> <lb/>
            cap. LXXX: Non stabis contra sanguinem usque non accipies
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p><sic>panper</sic> est. In iob cap. : Non te auertat uoluntas animi  <lb n="20"/>
            usque quum in necessitate fuerint. 
</p><p rend="script">XV. NON AMBVLANDVM IN DOLO VEL HIPOCBVSI. In leuitico <lb/>
            cap. XI: Non stabis contra sanguinem proximi tui usque ne

</p></note><p><note type="footnote"> 2 Tob. 4, 7 (cf. cap. XXIIII ) 7 Leu. 19, 16--19. </note><note rend="script" type="footnote"><hi rend="intraline">ne </hi><lb/>
            1 infirmo feceris <hi rend="italic">MLC,</hi> inflrmo feeeris (ne <hi rend="italic">a m. 2) V om</hi>. enim <lb/>
            <hi rend="italic">V</hi> iudicabit <hi rend="italic">MLfJ,</hi> iudicauit <hi rend="italic">VC</hi> 2 tuam]|uia<foreign xml:lang="grc">̃</foreign> <hi rend="italic">(exp. a m. 2)<lb/>
             V</hi> 8 a <hi rend="italic">om. V</hi> praecibus <hi rend="italic">SMVLC</hi> 6 <hi rend="italic">om</hi>. uel <hi rend="italic">V</hi> hipoerisi <lb/>
            <hi rend="italic">S,</hi> hypocrisen <hi rend="italic">MV,</hi> hypochrisin <hi rend="italic">L,</hi> ypocrisi <hi rend="italic">C</hi> 7 leuuitico <lb/>
            8 non facies aggressuram S: et non eris consentaneus (consentanem <lb/>
            F1) <hi rend="italic">MV1LC</hi> 9 loquaeris <hi rend="italic">M (bis)</hi> aut cum sor. <hi rend="italic">MVLC</hi> actae 8, <lb/>
            fincte <hi rend="italic">L</hi> 10 et <hi rend="italic">om. V</hi> 12 tuo &amp; (sa <hi rend="italic">V2)</hi> argues <hi rend="italic">(om</hi>. arguendo) <lb/>
            <hi rend="italic">MVLC</hi> 18 non ante uindicabit <hi rend="italic">om. V</hi> uindicauit <hi rend="italic">MVL</hi> <lb/>
            14 et <hi rend="italic">ante</hi> diliges <hi rend="italic">om. MVLC</hi> diligis <hi rend="italic">M</hi> tamquam] sicut <hi rend="italic">Vv</hi> <lb/>
            15 te ipsum <hi rend="italic">MVLCv om</hi>. sum <hi rend="italic">Lv</hi> </note><pb n="374"/></p><p>non eris consentaneus cum derogantibus aduersus proximum <lb/>
            tuum, et non accipies per eos peccatum. pecoribus tuis non <lb/>
            facies admissuram aduerso genere, et in uinea tua non seminabis <lb/>
            ob duplicem fructum et uestimentum ex duplici textura <lb/>
            exsecrabile non <sic>cooperiea</sic> te. Item in ecclesiastico: <lb n="5"/>
            Non sis incredibilis timori domini et ne accesseris ad illum <lb/>
            duplici corde. ne fueris hypocrita in conspectu hominum et <lb/>
            non scandalizeris labiis tuis. adtende in illis, ne forte cadas <lb/>
            et adducas animae tuae confusionem, et denudet deus absconsa <lb/>
            tua, et in medio synagogae elidat te: quoniam accessisti <lb n="10"/>
            maligne ad dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia. <lb/>
            Item illic: Vae duplici corde et labiis scelestis, <sic>etpeccatori</sic> <lb/>
            ingredienti duas uias! Item illic: Cor ingrediens duas <lb/>
            uias non habebit successus: et prauicordius in illis scandalizabitur. <lb/>
            Item illic: Qui in altum mittit lapidem, in ipsum- <lb n="15"/>
            
</p><note n="alpha" type="alttext"><p> per eos peccatum. In ecclesiastico cap. II: Non sis in <lb/>
            credibilis timoris domini usque plenum est dolo et fallacia. Item <lb/>
            ibi: Vae dupli corde et labiis scelestis usque cor ingrediens <lb/>
            duabus uiis. Item cap. XV: Qui in altum mittit lapidem super
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p rend="script"> habeas super illo peccatum. In ecclesiastico cap. n: Non <lb n="20"/>
            sis incredibilis timoris domini usque plenum est dolo et fallacia. <lb/>
            Item cap. II: Vae duplici corde et labiis scelestis <lb/>
            usque cor ingrediens duabus uiis. Item cap. III: Cor ingrediens <lb/>
            duabus uiis usque scandaligabitur. Item cap. XV: Qui in altum

</p></note><p><note type="footnote"> 6 Eccli. 1, 28-80 (86-88) 12 Eecli. 2, 12 (14) 18 Eecli. <lb/>
            3, 28 15 Eccli. 27, 25—27 (28-80) </note><note rend="script" type="footnote"> 2 per] pro <hi rend="italic">S uerba</hi> pecoribuB-cooperies te <hi rend="italic">om. MVLC</hi> <lb/>
            4 duplici (p <hi rend="italic">8. I. add. m. 1) S,</hi> duplici <hi rend="italic">MVLC</hi> 5 eccl; <hi rend="italic">SV</hi> <lb/>
            6 timoris <hi rend="italic">MV1</hi> 7 dupplici <hi rend="italic">SMC</hi> dnpplicieordine fueris S <lb/>
            hypochrita <hi rend="italic">L,</hi> ypocrita <hi rend="italic">C</hi> calas <hi rend="italic">S,</hi> cadas (a <hi rend="italic">alt. in ras. m. 2) <lb/>
            V</hi> 9 animi tui <hi rend="italic">L</hi> et ∗∗ denudet (ne <hi rend="italic">absters.) S</hi> denudat <lb/>
            <hi rend="italic">L</hi> 10 sinagogQ <hi rend="italic">V</hi> accesisti <hi rend="italic">S</hi> 11 malignae <hi rend="italic">M</hi> 12 illic] <lb/>
            in ecclesiastico <hi rend="italic">MVLC</hi> *uae <hi rend="italic">M,</hi> ne <hi rend="italic">VLC</hi> dupplici <hi rend="italic">SMC</hi> <lb/>
            scelestibus <hi rend="italic">LC,</hi> scele || ratibus <hi rend="italic">M,</hi> soele*stis (et <hi rend="italic">et</hi> s <hi rend="italic">ult</hi>. in ras.) <hi rend="italic">V</hi> <lb/>
            13 ingredientibus <hi rend="italic">M</hi> duabus uiis <hi rend="italic">MVLCv</hi> duabus uiia <hi rend="italic">MV <lb/>
            LC</hi> 14 prauicordis (is <hi rend="italic">ex</hi> uos <hi rend="italic">m</hi>. 2) <hi rend="italic">V</hi> 15 altum <hi rend="italic">SV2C:</hi> <lb/>
            alium <hi rend="italic">MV1 L</hi> </note><pb n="375"/></p><p><sic>eadet</sic>: et plaga dolosi diuidet uulnera: et qui fodit foueam, <lb/>
            ia illam <sic>eadet</sic>: et qui statuet laqueum proximo suo, periet <lb/>
            in illo: facienti nequissimum super ipsum deuoluetur, et non <lb/>
            agnoscet unde ueniat illi. Item in iob: Simulatores et<lb/>
            callidi prouocant iram dei. Item in hieremia propheta:<lb n="5"/>
             Ferrum uulnerans lingua eorum, dolosa uerba oris eorum: <lb/>
            proximo suo loquuntur pacifica et inter semet ipsos habent <lb/>
            inimicitiam. in his ergo non uisitabo, dicit dominus, aut in <lb/>
            populum talemnon uindicabit anima mea? Item in <sic>Bolomone</sic>: <lb/>
            Verba callidorum mollia sunt, feriunt autem interiora uiscerum. <lb n="10"/>
            
</p><p>Item apostolus ad corinthios II: Nos uero reuelata <lb/>
            facie gloriam domini speculantes in eadem imagine transformamur <lb/>
            a gloria in gloriam, tamquam a domini spiritu. et ideo<lb/>
             habentes hanc ministrationem, prout misericordiam consecuti <lb/>
            sumus, non deficimus, sed abnegamus occulta dedecoris, non <lb n="15"/>
            
</p><note n="alpha" type="alttext"><p>caput eius cadet. In iob <sic>cap</sic>. : Simulatores et callidi prouocant  <lb/>
            iram dei. In hieremia <sic>cap</sic>. : Ferrum uulnerans <lb/>
            lingua eorum usque non uindicabit anima mea. Paulus ad <lb/>
            corinthios II <sic>cap</sic>. <sic>VIm</sic>: Nos uero reuelata facie usque in
</p></note><note n="mu" type="alttext"><p>mittit lapidem, super caput eius cadet usque unde adueniat  <lb n="20"/>
            mi. In iob <sic>cap</sic>. : Simulatores et callidi prouocant iram dei. <lb/>
            In hieremia <sic>cap</sic>. : Sagitta uulnerans lingua eorum <lb/>
            usque non ulciscetur anima mea. Paulus ad corinthios II <lb/>
            <sic>cap</sic>. <sic>mI</sic>: Nos uero omnes reuelata facie gloriam dei usque coram

</p></note><p><note type="footnote"> 4 Iob. 86, 18 6 Hier. 9, 8 et 9 10 Prou. 26, 22 <lb/>
            11 n Cor. 8, 18 et II Cor. 4, 1 et 2 </note><note type="footnote"> 1 dolori <hi rend="italic">S:</hi> dolosa <hi rend="italic">L,</hi> dolosa dolosi <hi rend="italic">MVCv</hi> diuidit <hi rend="italic">8</hi> 2 cadit <lb/>
            <hi rend="italic">MV piit L 3 ipsum] illù MVLC deuoluet V</hi> 5 om- <lb/>
            <hi rend="italic">proph. V 6 ligna S</hi> oris eorom] <hi rend="italic">oris sui MVLC</hi> 7 locuntar <lb/>
            <hi rend="italic">YL</hi> inter <hi rend="italic">MVLC:</hi> in S 8 inimicitiam. in Iris <hi rend="italic">(om</hi>. in C) <lb/>
            <hi rend="italic">JlVLO:</hi> inimicoa <hi rend="italic">8</hi> 9 populo tali <hi rend="italic">MVLC</hi> uindicauit <hi rend="italic">MV <lb/>
            uerba</hi> Item in aolomone: Verba—uiscerum <hi rend="italic">om. MVLC</hi> 11 item <lb/>
            <hi rend="italic">om. V</hi> apostolus <hi rend="italic">S:</hi> paulus <hi rend="italic">MVLC</hi>c*orinthioa (h <hi rend="italic">ras.) M <lb/>
            secunda MC, ep secund L</hi> 12 facie S <hi rend="italic">eande<foreign xml:lang="grc">̃</foreign> VCv</hi> imaginem <lb/>
            <hi rend="italic">MVLCv</hi> 18 a <hi rend="italic">ante</hi> domini om. <hi rend="italic">8</hi> 14 prout] aicut <lb/>
            <hi rend="italic">MVLC</hi> mkericordia <hi rend="italic">MC</hi> 15 sumus <hi rend="italic">om. MVLC</hi> deficiamus <lb/>
            <hi rend="italic">MVLC</hi> abnegamus] abiciamus <hi rend="italic">MVLC</hi> dedecoria <hi rend="italic">Sv:</hi> <lb/>
            tenebrarum <hi rend="italic">MVLC</hi> </note><pb n="376"/></p><p>ambulantes in astutia, neque adulterantes uerbum dei, sed in <lb/>
            manifestatione ueritatis commendantes nosmet ipsos ad omnem <lb/>
            conscientiam hominum coram deo. Item illic: Prouidemus <lb/>
            enim bona non tantum coram deo, sed etiam coram hominibus. <lb/>
            Item illic: Quae secundum faciem sunt, uidete. Item in <lb n="5"/>
            euangelio secundum matthaeum: Cauete a pseudoprophetis, <lb/>
            qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, abintus autem <lb/>
            sunt lupi rapaces: ex fructibus ergo eorum cognoscetis eos. 
</p></div></div></body></text></TEI>