De Utilitate Credendi (31)

Quid? quod omnes haeretici Christo nos credere hortantur.
possuntne magis sibi aduersari? in quo dupliciter
urgendi sunt. primum quaerendum ab his, ubi sit ratio quam
pollicebantur, ubi obiurgatio temeritatis, ubi praesumptio
scientiae. si enim turpe est sine ratione cuiquam credere,
quid expectas, quid satagis, ut alicui sine ratione credam,
quo facilius tua ratione duci possim? an firmum aliquid superaedificabit
ratio tua fundamento temeritatis ? secundum illos
loquor, quibus credendo displicemus. nam ego credere ante
rationem, cum percipiendae rationi non sis idoneus, et ipsa
fide animum excolere excipiendis seminibus ueritatis non solum
saluberrimum iudico, sed tale omnino, sine quo aegris animis
salus redire non possit. quod illis cum deridendum et plenum
temeritatis uidetur, profecto ut Christo credamus, agunt inpudenter.
deinde fateor me iam Christo credidisse et in animum
induxisse id esse uerum, quod ille dixerit, etiamsi nulla ratione
fulciatur . hoc, haeretice, principio me ducturus es? sine
paululum mecum ipse considerem — quoniam Christum ipsum,
quomodo adparere hominibus uoluit, qui istis etiam uulgaribus
oculis uisus esse praedicatur, ego non uidi — quibus de illo
crediderim, ut ad te iam tali fide praestructus accedam. nullis
me uideo credidisse nisi populorum atque gentium confirmatae
opinioni ac famae admodum celeberrimae, hos autem populos
ecclesiae catholicae mysteria usquequaque occupasse. cur non [*]

igitur apud eos potissimum diligentissime requiram, quid Christus
praeceperit, quorum auctoritate commotus Christum aliquid
utile praecepisse iam credidi ? tunc mihi melius expositurus es,
quid ille dixerit, quem fuisse aut esse non putarem, si abs te
mihi hoc commendaretur esse credendum ? hoc ergo credidi,
ut dixi, famae celebritate, consensione, uetustate roboratae.
uos autem et tam pauci et tam turbulenti et tam noui, nemini
dubium est, quin nihil dignum auctoritate praeferatis. quae
igitur ista tanta dementia est? illis crede Christo esse credendum
et a nobis disce, quid dixerit. cur? obsecro te. nam si
illi deficerent nec me quidquam docere possent, multo facilius
mihi persuaderem Christo non esse credendum quam de illo
quicquam nisi ab iis, per quos ei credidissem, discendum.
o ingentem confidentiam uel potius ineptiam! ego te doceo,
quid Christus praeceperit. cui credis. quid ? si non ei crederem,
num aliquid de illo me docere posses ? sed oportet, inquit, ut
credas. num uobis eum commendantibus ? non, inquit; nam
nos illos, qui ei credunt, ratione ducimus. cur igitur illi credam?
quia fama fundata est. utrum per uos, an per alios ? per alios,
inquit. illis ergo credam, ut tu me doceas ? deberem fortasse,
nisi me hoc illi praecipue monerent, ut omnino ad te non
accederem; dicunt enim perniciosas uos habere doctrinas.
respondebis: mentiuntur. quomodo igitur eis de Christo credam,
quem non uiderunt, de te non credam, quem nolunt uidere?
scriptis, ait, crede. at scriptura omnis, si noua et inaudita
proferatur uel commendetur a paucis nulla confirmante ratione [*]
non ei, sed illis, qui eam proferunt, creditur. quamobrem
scripturas istas si uos profertis, tam pauci et incogniti, non
libet credere. simul etiam contra promissum facitis fidem
potius imperando quam reddendo rationem. rursus me ad
multitudinem famamque reuocabis. cohibe tandem pertinaciam
et nescio quam indomitam propagandi nominis libidinem et
mone potius, ut huius multitudinis primates quaeram et quaeram
diligentissime ac laboriosissime, ut ab his potius de his litteris
aliquid discam, qui si non essent, discendum omnino esse
nescirem. tu uero in latebras tuas redi nec quicquam insidiare
sub nomine ueritatis, quam conaris eis adimere, quibus auctoritatem
ipse concedis.