De Perfectione Iustitiae Hominis (31-35)

Sic aliam quae sequitur quaestionem proposuit
nec soluit; immo uero auxit et difficiliorem reddidit proponendo
aduersum se probatum testimonium: non est qui faciat
bonum, non est usque ad unum, et quasi contraria testimonia
referendo, quibus ostenderet esse homines qui faciunt [*] [*]
bonum. quod quidem ostendit, sed aliud est non facere bonum,
aliud non esse sine peccato, etiamsi homo faciat multa bona.
quapropter ea testimonia quae posuit non sunt contra illud
quod dicitur non esse in hac uita hominem sine peccato. ipse
autem non ostendit quemadmodum dictum sit: non est qui
faciat bonum, non est usque ad unum. ait enim\\ inquit,
sanctus Dauid: spera in domino et fac bonitatem\'. hoc praeceptum
est, non factum. quod praeceptum non utique faciebant,
\'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, non est
usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli
tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa
bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus
ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt
homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim
ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere: libera nos
a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione
proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior,
quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior,
quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne
nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen
non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni
peccato, quod nunc in opere est, aliud recessisse ab omni
peccato, quod in illa perfectione tunc erit. sed tamen et qui
iam recessit et qui adhuc recedit, non est negandus facere
bonum. quomodo ergo dictum est: non est qui faciat
bonum, non est usque ad unum, quod ille proposuit et
non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus [*] [*]
ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum
uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius
gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de illo enim bono
dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: deus de caelo
respexit super filios hominum. ut uideat si est intellegens
aut requirens deum. hoc ergo bonum, quod est
requirere deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum,
sed in eo genere hominum, quod praedestinatum est ad
interitum. super hos enim respexit dei praescientia protulitque
sententiam.

\'Item dicunt\', inquit, \'illud quod saluator ait: quid
me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus\'. hanc
item propositionem omnino non soluit, sed opposuit uelut ex
aduerso alia testimonia, quibus probaret esse et hominem
bonum. dixit enim esse respondendum quod idem dominus alibi
ait: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert
bona, et iterum: qui solem suum oriri facit super bonos
et malos. et alibi scriptum est\', inquit, bona bonis creata
sunt ab initio, et iterum: qui sunt boni, erunt habitatores
terrae\'. cui sic respondendum est, ut et illud inteliegatur
quomodo dictum sit: nemo bonus nisi unus deus.
siue quia omnia quae creata sunt, quamuis ea deus fecerit
bona ualde, creatori tamen comparata nec bona sunt, cui
comparata nec sunt — altissime quippe et proprio modo quodam [*] [*]
de se ipso dixit: ego sum qui sum. sic dictum est: nemo
bonus nisi unus deus, quemadmodum de Iohanne dictum
est: non erat ille lumen, cum dominus eum dicat esse
lucernam sicut discipulos, quibus dixit: uos estis lumen
mundi; nemo accendit lucernam et ponit eam sub
modio; sed in comparatione luminis illius, quod est lumen
uerum inluminans omnem hominem uenientem in
hunc mundum, non erat ille lumen — siue quia ipsi etiam filii
dei comparati sibi ipsis quales in illa perfectione aeterna futuri
sunt ita boni sunt, ut adhuc et mali sint. quod de illis dicere
non auderem — quis enim audeat dicere malos esse, quorum
pater est deus? — nisi ipse dominus diceret: si ergo uos,
cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris,
quanto magis pater uester qui in caelis est dabit
bona petentibus se! cum ait utique pater uester, filios
dei iam esse monstrauit, quos tamen adhuc malos esse non
tacuit. ille tamen non soluit, quomodo et isti boni sint et
nemo sit bonus nisi unus deus. unde est ille ammonitus,
qui interrogauerat quid boni faceret, ut illum quaereret, cuius
gratia bonus esset, cui bonum esse hoc est ipsum esse, quia
incommutabiliter bonus non potest omnino malus esse.

\'Item dicunt\', inquit, (quis gloriabitur castum
se habere co r?\' et ad hoc respondit multis testimoniis uolens
ostendere posse esse in homine castum cor nec tamen dicit
quomodo accipiendum sit, quod proposuit contra se dici: quis
gloriabitur castum se habere cor? ne scriptura diuina [*] [*] [*] [*]
in hoc testimonio et in his per quae respondit sibi ipsa aduersaria
uideatur. nos autem huic respondentes dicimus ideo
secutum esse: quis gloriabitur castum se habere cor?
quoniam praecessit: cum rex iustus sederit in throno.
quantalibet enim iustitia sit praeditus homo, cogitare debet,
ne aliquid in illo, quod ipse non uidet, inueniatur esse culpandum,
cum rex iustus sederit in throno, cuius cogitationem
fugere delicta non possunt nec illa, de quibus dictum est:
delicta quis intellegit? cum ergo rex iustus sederit in
throno, quis gloriabitur castum se habere cor, aut
quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi forte
isti, qui uolunt in sua iustitia, non in ipsius iudicis misericordia
gloriari?

Tamen etiam illa uera sunt, quae respondendo subiecit,
quod saluator ait in euangelio: beati mundicordes. quoniam
ipsi deum uidebunt, et quod Dauid dicit: quis
ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco
sancto eius? innocens manibus et mundus corde; et
alibi: benefac, domine, bonis et rectis corde; item apud
Salomonem: bona est substantia, cui non est peccatum
in conscientia; item illic: auerte te a delicto et dirige
manus et ab omni delicto munda cor tuum; item in
epistula lohannis: si cor nostrum nos non reprehendat.
fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus [*] [*]

accipiemus ab eo. hoc enim agitur uoluntate, credendo,
sperando, diligendo, corpus castigando, elemosynas faciendo,
iniurias ignoscendo, instanter orando et proficiendi uires
precando ueraciterque dicendo: dimitte nobis, sicut et nos
dimittimus, et: ne inferas nos in temptationem, sed
libera nos a malo, hoc prorsus agitur, ut cor mundetur et
peccatum omne tollatur et quod iudex iustus, cum in throno
sederit, occultum inuenerit minusque mundatum eius misericordia
remittatur, ut deo uidendo totum sanum mundumque
reddatur; iudicium enim sine misericordia, sed illi
qui non facit misericordiam; superexsultat autem
misericordia iudicio. quod si non esset, quae spes esset?
quandoquidem cum rex iustus sederit in throno, quis
gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur
mundum se esse a peccato?

Tunc ergo per eius misericordiam iusti plene perfecteque
mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol,
tunc plene atque perfecte erit ecclesia non habens maculam
aut rugam aut aliquid huius modi. quia tunc
etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait, ut exhiberet
sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam,
sed addidit gloriosam, satis significauit, quando erit sine
macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando
gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis,
in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis [*] [*] [*]

inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei
seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc
potius gloriosa erit, quando fiet quod idem ait apostolus: cum
Christus apparuerit, uita uestra, tunc et uos cum
ipso apparebitis in gloria. cum enim dominus ipse secundum
formam serui, per quam se mediator coniunxit ecclesiae,
non fuerit glorificatus nisi resurrectionis gloria — unde dictum
est: spiritus autem non erat datus, quia Iesus nondum
fuerat glorificatus — quomodo dicenda est ante resurrectionem
suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam
nunc lauacro aquae in uerbo abluens peccata.praeterita et
pellens ab ea dominationem malorum angelorum, deinde perficiens
eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam
sine macula et ruga; quos enim praedestinauit, illos et
uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos
autem iustificauit, illos et glorificauit. in hoc mysterio
dictum arbitror: ecce eicio daemonia et sanitates perficio
hodie et cras et tertia consummor, id est perficior:
dixit enim hoc ex persona corporis sui, quod est ecclesia, dies
ponens pro distinctis ordinatisque temporibus, quod et in sua
resurrectione significauit in triduo.