De Perfectione Iustitiae Hominis (29-32)

\'Iterum proponere solent\', inquit, (omnis homo
mendax\'. neque hoc contra se ipsos a se ipso propositum
soluit; sed commemorando alia uelut contraria testimonia
apud eos qui non intellegunt sanctam scripturam diuina eloquia
in lite dimisit. ait enim: \'quibus respondendum est, quod in [*] [*]
Numeri libro scriptum est: homo uerax; et de sancto lob
legitur ita: erat uir habitans in regione Ausitide nomine
Iob uerax, sine crimine, iustus, dei cultor, abstinens
se ab omni re mala. miror quod ausus est ponere hoc
testimonium, ubi dictum est: abstinens se ab omni re
mala, cum hoc ab omni peccato uellet intellegi, cum superius
dixerit peccatum actum malum esse, non rem. reminiscatur
ergo quia, etiamsi actus sit, res potest dici. abstinet se autem
ab omni re mala qui peccato, sine quo non est, uel numquam
omnino consentit uel, si aliquando premitur, non obprimitur;
sicut luctator fortior, etsi aliquando tenetur, non ideo perdit
quo superius inuenitur. legitur sane homo sine crimine, legitur
sine querella, at non legitur sine peccato nisi filius hominis,
unus idemque dei filius unicus.

\'Item\', inquit, \'apud ipsum Iob: et miraculum tenuit
ueracis hominis; item apud Salomonem de sapientia: uiri
mendaces non erunt illius memores; uiri autem ueraces
inuenientur in illa; item in Apocalypsi: et in ore ipsorum
non est inuentum mendacium; sine macula sunt\\ ad
haec et nos respondemus ammonentes, quomodo sit dicendus
homo uerax per dei gratiam atque ueritatem, qui per se ipsum
sine dubio mendax est. unde dictum est: omnis homo mendax.
hoc et testimonio sonat de sapientia, quod ipse posuit: uiri
autem ueraces inuenientur in illa, qui procul dubio [*] [*]

non in illa, sed in se ipsis inuenientur esse mendaces, sicuti
est: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in
domino. cum diceret tenebrae, non addidit "in domino";
cum autem dixit lux, addidit utique "in domino", quia in se
ipsis lux esse non possent. ut qui gloriatur, in domino
glorietur. illi uero in Apocalypsi propterea tales dicti sunt.
quod non sit inuentum in ore eorum mendacium, quia
non dixerunt se non habere peccatum. quod si dicerent, se
ipsos deciperent et ueritas in eis non esset; porro si ueritas
in eis non esset, inueniretur in eorum ore mendacium. quodsi
propter inuidiam, cum essent sine peccato, dicerent se non
esse sine peccato, hoc ipsum esset mendacium falsumque esset
quod dictum est: non est inuentum in ore eorum mendacium.
ideo ergo sine macula sunt, quia sicut ipsi dimiserunt
debitoribus suis, sic illis deo dimittente mundati sunt.
ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipienda essent
testimonia, quae pro sua causa commemorauit. ipse autem
quomodo sit accipiendum quod scriptum est: omnis homo
mendax. omnino non soluit nec soluere poterit nisi correcto
errore, quo credit hominem sine adiutorio gratiae dei per
solam propriam uoluntatem posse esse ueracem.

Sic aliam quae sequitur quaestionem proposuit
nec soluit; immo uero auxit et difficiliorem reddidit proponendo
aduersum se probatum testimonium: non est qui faciat
bonum, non est usque ad unum, et quasi contraria testimonia
referendo, quibus ostenderet esse homines qui faciunt [*] [*]
bonum. quod quidem ostendit, sed aliud est non facere bonum,
aliud non esse sine peccato, etiamsi homo faciat multa bona.
quapropter ea testimonia quae posuit non sunt contra illud
quod dicitur non esse in hac uita hominem sine peccato. ipse
autem non ostendit quemadmodum dictum sit: non est qui
faciat bonum, non est usque ad unum. ait enim\\ inquit,
sanctus Dauid: spera in domino et fac bonitatem\'. hoc praeceptum
est, non factum. quod praeceptum non utique faciebant,
\'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, non est
usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli
tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa
bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus
ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt
homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim
ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere: libera nos
a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione
proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior,
quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior,
quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne
nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen
non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni
peccato, quod nunc in opere est, aliud recessisse ab omni
peccato, quod in illa perfectione tunc erit. sed tamen et qui
iam recessit et qui adhuc recedit, non est negandus facere
bonum. quomodo ergo dictum est: non est qui faciat
bonum, non est usque ad unum, quod ille proposuit et
non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus [*] [*]
ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum
uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius
gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de illo enim bono
dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: deus de caelo
respexit super filios hominum. ut uideat si est intellegens
aut requirens deum. hoc ergo bonum, quod est
requirere deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum,
sed in eo genere hominum, quod praedestinatum est ad
interitum. super hos enim respexit dei praescientia protulitque
sententiam.

\'Item dicunt\', inquit, \'illud quod saluator ait: quid
me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus\'. hanc
item propositionem omnino non soluit, sed opposuit uelut ex
aduerso alia testimonia, quibus probaret esse et hominem
bonum. dixit enim esse respondendum quod idem dominus alibi
ait: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert
bona, et iterum: qui solem suum oriri facit super bonos
et malos. et alibi scriptum est\', inquit, bona bonis creata
sunt ab initio, et iterum: qui sunt boni, erunt habitatores
terrae\'. cui sic respondendum est, ut et illud inteliegatur
quomodo dictum sit: nemo bonus nisi unus deus.
siue quia omnia quae creata sunt, quamuis ea deus fecerit
bona ualde, creatori tamen comparata nec bona sunt, cui
comparata nec sunt — altissime quippe et proprio modo quodam [*] [*]
de se ipso dixit: ego sum qui sum. sic dictum est: nemo
bonus nisi unus deus, quemadmodum de Iohanne dictum
est: non erat ille lumen, cum dominus eum dicat esse
lucernam sicut discipulos, quibus dixit: uos estis lumen
mundi; nemo accendit lucernam et ponit eam sub
modio; sed in comparatione luminis illius, quod est lumen
uerum inluminans omnem hominem uenientem in
hunc mundum, non erat ille lumen — siue quia ipsi etiam filii
dei comparati sibi ipsis quales in illa perfectione aeterna futuri
sunt ita boni sunt, ut adhuc et mali sint. quod de illis dicere
non auderem — quis enim audeat dicere malos esse, quorum
pater est deus? — nisi ipse dominus diceret: si ergo uos,
cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris,
quanto magis pater uester qui in caelis est dabit
bona petentibus se! cum ait utique pater uester, filios
dei iam esse monstrauit, quos tamen adhuc malos esse non
tacuit. ille tamen non soluit, quomodo et isti boni sint et
nemo sit bonus nisi unus deus. unde est ille ammonitus,
qui interrogauerat quid boni faceret, ut illum quaereret, cuius
gratia bonus esset, cui bonum esse hoc est ipsum esse, quia
incommutabiliter bonus non potest omnino malus esse.