De Peccato Originali (31-35)

Haec disputantes a gratia mediatoris iustos excludere
conantur antiquos, tamquam dei et illorum hominum non
fuerit mediator homo Christus Iesus, quia nondum ex
utero uirginis carne suscepta homo nondum fuit, quando illi
iusti fuerunt. quod si ita esset, nequaquam apostolus diceret:
per hominem mors et per hominem resurrectio
mortuorum. sicut enim in Adam omnes moriuntur,
sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quandoquidem
illi antiqui iusti secundum istorum uaniloquia sibi sufficiente
natura nec mediatore homine Christo indiguerunt, per quem
reconciliarentur deo, nec in eo uiuificabuntur, ad cuius corpus
et membra secundum id quod propter homines homo factus [*] [*]

est non pertinere monstrantur. si autem. quemadmodum per
apostolos suos ueritas loquitur, sicut in Adam omnes
moriuntur, sic e.t in Christo omnes uiuificabuntur,
qui per r illum hominem mors et per istum 11 omin em
resurrectio mortuorum, quis audeat dubitare christianus
etiam illos iustos, qui recentioribus generis humani temporibus
deo placuerunt, ideo in resurrectionem uitae aeternae, non
mortis aeternae esse uenturos, quia in Christo uiuificabuntur;
ideo autem uiuificari in Christo, quoniam ad corpus pertinent
Christi; et ideo pertinere ad corpus Christi, quia et ipsis caput
est Christus; ideo et ipsis caput esse Christum, quia unus
mediator est dei et hominum homo Christus Iesus?
quod eis non fuisset, nisi in eius resurrectionem per eius gratiam
credidissent. et hoc quomodo fieret, si eum in carne uenturum
esse nescissent neque ex hac fide iuste pieque uixissent? nam
si propterea illis non profuit incarnatio Christi, quia nondum
facta erat, nec nobis prodest iudicium Christi de uiuis et mortuis,
quia nondum factum est; si autem nos per huius nondum
facti, sed futuri iudicii fidem stabimus ad dexteram Christi,
profecto illi per incarnationis eius tunc nondum factae, sed
futurae fidem membra sunt Christi.

Neque enim putandum est, quod antiquis iustis
sola quae semper erat diuinitas Christi, non etiam quae nondum
erat eius humanitas reuelata profuerit. illud enim, quod ait
dominus Iesus: Abraham concupiuit diem meum uidere
et uidit et gauisus est, si diem suum uoluit suum
tempus intellegi, testimonium profecto perhibuit Abrahae, quod
fide fuerit incarnationis eius inbutus. secundum hanc enim [*] [*] habet tempus; diuinitas uero eius omne tempus excedit, quia per
illam uniuersa facta sunt tempora. quod etsi quisquam de die
sempiterno accipiendum putauerit, qui nullo finitur crastino,
nullo praeuenitur hesterno, hoc est de ipsa aeternitate, in qua
coaeternus est patri, quomodo id uere concupisceret Abraham,
nisi eius nosset futuram mortalitatem, cuius quaesiuit aeternitatem?
aut si ad hoc aliquis horum uerborum sensum coartat,
ut dicat nihil intellegendum in eo quod ait dominus \'quaesiuit
diem meum\' nisi \'quaesiuit me, qui sum dies permanens, hoc
est lumen indeficiens\' — uelut cum dicimus uitam filii, de qua
loquitur euangelium dicens: sic dedit et filio uitam h abere
in semet ipso, non aliud ipsum, aliud eius uitam, sed
eundem ipsum filium intellegimus uitam, qui dixit: ego sum
uia, ueritas et uita, et de quo dictum est: ipse est uerus
deus et uita aeterna, ut hanc eius aequalem patri diuinitatem
uidere cupiuerit Abraham nequaquam incarnatione eius
praecognita, sicut eum nonnulli etiam philosophi quaesiuerunt,
qui nihil de eius carne didicerunt — numquid et illud, quod
iubet Abraham ponere manum seruum suum sub femore suo et
iurare per deum caeli, aliter quisquam recte intellecturus est
nisi Abraham scisse in qua uenturus esset deus caeli carnem
de illo femore propagari?

Cuius carnis et sanguinis, quando ipsum Abraham
benedixit, Melchisedech etiam testimonium christianis fidelibus
notissimum protulit, ut tanto post Christo diceretur in psalmis,
quod nondum factum, sed adhuc futurum, eadem tamen ipsa [*] [*]
et patrum quae nostra est fides una cantabat: tu es sacerdos
in aeternum secundum ordinem Melchisedech. in
Adam quippe inuenientibus mortem per hoc prodest Christus,
. quod est mediator ad uitam; non autem per hoc mediator est,
quod aequalis est patri. per hoc enim quantum pater tantum
et ipse distat a nobis. et quomodo erit medietas, ubi eadem
ipsa distantia est? ideo apostolus non ait: unus mediator
dei et hominum Christus Iesus, sed homo Christus
Iesus. per hoc ergo mediator, per quod homo; inferior patre
per quod nobis propinquior, superior nobis per quod patri
propinquior. quod apertius ita dicitur: inferior patre, quia in
forma serui, superior nobis, quia sine labe peccati.

Quapropter quisquis humanam contendit in
qualibet aetate naturam non indigere medico secundo Adam,
quia non est uitiata in primo Adam, non in aliqua quaestione,
in qua dubitari uel errari salua fide potest, sed in ipsa regula
fidei, qua christiani sumus, gratiae dei conuincitur inimicus.
quale est autem, quod ab istis illa quae ante legem fuit uelut adhuc
minus malis moribus uitiata hominum natura laudatur? neque
respiciunt tantis tamquam intolerabilibus peccatis homines tunc
fuisse submersos, ut excepto uno homine dei et eius coniuge .
\' tribusque filiis et totidem nuribus iusto iudicio dei sicut igne
postea terra exigua Sodomorum ita totus mundus diluuio deleretur.
ex quo tempore igitur perunum hominem peccatum
intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in [*] [*] [*] [*]
omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt,
profecto uniuersa massa perditionis facta est possessio
perditoris. nemo itaque, nemo prorsus inde liberatus est
aut liberatur aut liberabitur nisi gratia redemptoris.

Et ante Abraham quidem utrum aliquo corporali
et uisibili sacramento iusti uel eorum paruuli signarentur, scriptura
non exprimit. ipse tamen Abraham signum accepit
circumcisionis signaculum iustitiae fidei et sic accepit,
ut deinceps etiam omnes paruulos domus suae circumcidere
iuberetur, recentissimos a uisceribus matrum octauo die natiuitatis
eorum, ut etiam hi, qui corde ad iustitiam credere nondum
possent, tamen iustitiae fidei signaculum sumerent. quod sub
terrore tanto est imperatum, ut diceret deus animam illam de
suo populo perituram, cuius octauo die praeputii circumcisio
facta non fuisset. huius tam horribilis poenae iustitia si quaeratur,
nonne istorum omnis de libero arbitrio et laudabili sanitate
et puritate naturae quantumlibet arguta sit argumentatio
repercussa et confracta dissiliet? quid enim mali, quaeso, paruulus
propria uoluntate commisit, ut alio neglegente et eum
non circumcidente ipse damnetur damnatione tam seuera, ut
pereat anima illa de populo suo? neque enim temporalis mortis
terror incussus est, cum de iustis, quando moriebantur, tunc.
potius diceretur: et appositus est ad populum suum
uel appositus est ad patres suos, quoniam deinceps homini
nulla. temptatio formidatur, quae illum separet a populo
suo, si populus eius ipse est populus dei. [*] [*]