De Peccato Originali (25-27)

Haec cum ita sint cumque iam constet dogma
extitisse pestiferum et haereticum errorem, quem domino [*] [*]
adiuuante apertius iam deuitat ecclesia duobus istis, Pelagio
scilicet et Caelestio, aut in locum paenitentiae redactis aut, si
id recusauerint, omnino damnatis, qui huius peruersitatis auctores
uel perhibentur uel etiam probantur uel certe, si auctores
non sunt, sed hoc ab aliis didicerunt, assertores tamen atque
doctores, per quos id latius reptaret et cresceret, et uerbis et
litteris suis At competentibus indiciis et fama ex his omnibus
surgente et crebrescente iactantur: quid restat, nisi ut quisque
catholicus pro uiribus, quas sumit a domino, redarguat istam
pestem eique uigilanter obsistat, ut, cum respondendi necessitate
sine studio contentionis pro ueritate certatur, instruantur
indocti atque ita in ecclesiae conuertatur utilitatem, quod
est inimicus in perniciem machinatus iuxta illud apostoli:
oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant
inter uos?

Quapropter post multa, quae aduersus istum
errorem inimicum gratiae dei, quam per Iesum Christum dominum
nostrum pusillis magnisque largitur, scribendo disputare potuimus,
nunc illud oportet excutere, quod uolentes haereseos
astute inuidiam declinare asserunt istam praeter fidei periculum
esse quaestionem\': ut uidelicet. si in ea fuerint exorbitasse
conuicti, non criminaliter, sed quasi ciuiliter errasse uideantur.
sic enim Caelestius apud Carthaginem gestis ecclesiasticis est
locutus: \'iam\', inquit, \'de traduce peccati dixi, quia intra catholicam
constitutos plures audiui destruere necnon et alios
astruere, licet quaestionis res sit ista, non haeresis. infantes
semper dixi egere baptismo ac debere baptizari. quid quaerit [*] [*]
aliud? ita hoc dixit, tamquam significare uoluerit tunc fuisse
haeresim iudicandam, si baptizari debere negaret infantes:
nunc uero quoniam baptizandos fatetur, etiamsi causam baptismatis
eorum non eam dicat. quam ueritas habet, sed quae
ad fidem non pertinet, non se arbitratur errare et ideo non
esse haereticum iudicandum. item in libello, quem Romae
dedit, cum fidem suam a trinitate unius deitatis usque ad
resurrectionem qualis futura est mortuorum, de quibus eum
nullus interrogauerat et unde nulla illi quaestio mouebatur,
quantum dicere libuit, explicasset, ubi ad id quod agebatur
eius sermo peruenit, \'si quae uero\', inquit, \'praeter fidem quaestiones
natae sunt, de quibus esset inter plerosque contentio,
non ego quasi auctor alicuius dogmatis definita hoc auctoritate
statui, sed ea, quae de prophetarum et apostolorum fonte suscepi,
uestri apostolatus offerimus probanda [esse] iudicio, ut,
si forte ut hominibus quispiam ignorantiae error obrepsit, uestra
sententia corrigatur\\ nempe perspicitis id eum egisse hac praelocutione
praemissa, ut, si quid in illo apparuisset erroris, non
in fide, sed in quaestionibus quae sunt praeter fidem uideretur
errasse, ubi, etsi corrigendus est error, non tamen tamquam
haeresis corrigatur et qui correctus non fuerit, ita dicatur
errare, ut non tamen haereticus iudicetur.

Sed multum eum ista fallit opinio. longe aliter se habent
quaestiones istae, quas esse praeter fidem arbitratur, quam
sunt illae, in quibus salua fide, qua christiani sumus, aut
ignoratur quid uerum sit et sententia definitiua suspenditur
aut aliter quam est humana et infirma suspicione conicitur,
ueluti cum quaeritur, qualis uel ubi sit paradisus ubi [*]

constituit deus hominem quem formauit ex puluere, cum tamen
esse illum paradisum fides christiana non dubitet; uel cum
quaeritur, utrum ibi sit nunc Helias uel Enoch an alicubi
alibi, quos tamen non dubitamus in quibus nati sunt corporibus
uiuere; uel cum quaeritur, utrum in corpore an extra
corpus in tertium caelum sit raptus apostolus, quamquam
sit ista inpudens inquisitio id scire uolentium, quod se ille
cui hoc praestitum est salua utique fide nescire testatur; uel
quot sint caeli, in quorum tertium se raptum esse commemorat;
uel utrum elementa mundi huius conspicabilis quattuor an
plura sint; quid faciat solem lunamue deficere his defectibus,
quos praedicere astrologi certa temporum dinumeratione consuerunt;
cur antiqui homines tam diu uixerint quam sancta
scriptura testatur et utrum proportione longioris aetatis filios
sera pubertate gignere coeperint; ubi potuerit Mathusalem
uiuere, qui in arca non fuit, qui, sicut in plerisque codicibus
et graecis et latinis numerantur anni, reperitur superuixisse
diluuio; uel utrum paucioribus, qui rarissimi inueniuntur,
potius credendum sit, in quibus ita est numerus conscriptus
annorum, ut ante diluuium defunctus fuisse monstretur. quis
enim non sentiat in his atque huius modi uariis et innumera
bilibus quaestionibus siue ad obscurissima opera dei siue ad
scripturarum abditissimas latebras pertinentibus, quas certo
aliquo genere complecti ac definire difficile est, et multa
ignorari salua christiana fide et alicubi errari sine aliquo haeretici
dogmatis crimine?.