De Natura et Gratia (56-60)

Sicut ergo istae similitudines falsae sunt, ita et
illud propter quod est uoluit adhibere. sequitur enim et dicit: si-
mili ergo modo de non peccandi possibilitate intellegendum est, quod
non peccare nostrum sit, posse uero non peccare non nostrum. si de
integra et sana hominis natura loqueretur— quam modo non habemus;
spe enim salui facti sumus; spes autem quae
uidetur non est spes. si autem quod non uidemus
speramus, per patientiam expectamus —,
nec sic recte diceret, quod non peccare nostrum tantummodo
sit, quamuis peccare nostrum esset; nam et tunc esset adiutorium
dei et tamquam lumen sanis oculis, quo adiuti uideant, se praebere
uolentibus. quia uero de hac uita disputat, ubi corpus quod
corrumpitur adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio
sensum multa cogitantem, miror quo corde
etiam sine adiutorio medicinae saluatoris nostri nostrum putet esse
non peccare, posse uero non peccare naturae esse contendat, quam
sic apparet esse uitiatam, ut hoc maioris uitii sit non uidere.

Quia non peccare, inquit, nostrum est, possumus
peccare et non peccare. quid, si alius dicat: \'quia nolle infelicitatem
nostrum est, possumus eam et uelle et nolle\'? et tamen eam uelle
omnino non possumus. quis enim ullo modo uelle esse possit
infelix, etiamsi aliud uult ubi cum et nolentem infelicitas consequatur?
deinde quia dei multo magis est non peccare, num
audebimus cum dicere et peccare posse et non peccare ? absit a nobis
ut deum posse peccare dicamus! non enim, ut stulti putant, ideo [*] [*]
non erit omnipotens, quia nec mori potest et negare se
ipsum non potest. quid est ergo quod loquitur et quibus
loeutionuni regulis conatur persuadere, quod non uult considerare?
adhuc addit et dicit: quia uero posse non peccare nostrum non est,
et, si noluerimus non posse non peccare. non possumus non posse non
peccare. intorte hoc dixit et ideo subobscure. sed ita posset dici
planius: quia posse non peccare nostrum non est, seu uelimus seu
nolimus, possumus non peccare. non enim ait: seu uelimus
seu nolimus, non possumus; sine dubio enim possumus, si uolumus;
sed tamen uelimus nolimus habere nos asserit non peccare possibilitatem,
quam naturae insitam dicit. sed de homine sanis pedibus
tolerabiliter dici potest: uelit nolit habetis ambulandi possibilitatem;
confractis uero, et si uelit, non habet. uitiata est natura de qua
loquitur — quid superbit terra et cinis?—, uitiata est,
medicum implorat: saluum me fac, domine, clamat;
sana animam meam clamat. quid intercludit has uoces,
ut defendendo quasi praesentem possibilitatem futuram inpediat
sanitatem ?

Kt uidete quid adiungat, unde illud confirmare existimat:
quia nulla, inquit. adimere uoluntas potest, quod inseparabiliter
insitum probatur esse naturae. unde ergo illa uox: u t non quae
uultis faciatis? unde etiam illa: non enim quod
uolo facio bonum, sed quod odi malum, hoc
ago? ubi est possibilitas, quae inseparabiliter insita probatur
esse naturae? ecce homines non ea quae uolunt faciunt. et de
non peccando utique agebat, non de uolando. quia homines non
alites erant. ecce homo quod uult bonum non agit, sed quod non
uult malum. hoc agit; uello illi adiacet. perficere autem bonum non [*] [*] [*]
adiacet. ubi est possibilitas, quae inseparabiliter insita probatur
esse naturae? quemlibet enim in se transfiguret, si de se ipso ista
non dicit apostolus, hominem certe in se transfigurat. ab isto autem
ipsa humana natura inseparabilem nihil peccandi possibilitatem
habere defenditur. sed his uerbis id agitur etiam a nesciente qui
loquitur, non autem nesciente illo qui haec loquenda incautis
etiam deum timentibus suggeret, ut euacuetur Christi gratia humana
sibi ad iustitiam suam quasi sufficiente natura.

Vt autem declinetur inuidia, qua (\'christianis pro salute
sua clamant et dicunt: \'quare sine adiutorio gratiaedei dicishominem
posse non peccare ?\' ipsa, inquit, non peccandi possibilitas non tam
in arbitrii potestate quam in naturae necessitate est. quicquid in naturae
necessitate positum est, ad naturae pertinere non dubitatur auctorem,
utique deum. quomodo ergo, inquit, absque dei gratia dici existimatur,
quod ad deum proprie pertinere monstratur ? expressa est sententia
quae latebat, non est quemadmodum possit abscondi. ideo dei
gratiae tribuit non peccandi possibilitatem, quia eius naturae
deus auctor est, cui possibilitatem non peccandi inseparabiliter
insitam dicit. cum uult ergo, faciat; quia non uult, non
facit. ubi enim est inseparabilis possibilitas, ei accidere non
potes uoluntatis infirmitas uel potius uoluntatis adiacentia
et perfectionis indigentia. si ergo ita est, unde uenit:
uelle adiacet, perficere autem bonum non
adiacet ? si enim iste qui hunc librum scripsit de illa hominis
natura loqueretur, quae primo inculpata et salua condita est, utcumque
acceptaretur hoc dictum; quamquam inseparabilem habere
possibilitatem, id est, ut ita dicam, inamissibilem, non debuit illa [*] [*]
natura dici, quae uitiari posset, et medicum quaerere, qui caeci oculos
sanaret et uidendi possibilitatem restitueret, quae fuerat amissa
per quaestionem, quoniam caecus puto quod uelit uidere. sed non
potest; si autem uult et non potes, inest uoluntas, sed amissa est
possibilitas.

Adhuc uidete quas moles conetur, qua suam sententiam
ducat, inrumpere, si ualeret. obicit enim sibi quaestionem
dicens: sed caro nobis secundum apostolum contraria est, inquies.
deinde respondet: qui fieri potest, ut contraria baptizato sit caro
contraria, cum secundum eundem apostolum in carne non esse inteltellegatur?
ita enim ait: uos autem carne non estis.
bene, quod baptizatis dicit carnem contrariam esse non posse;
quod utrum uerum sit post uidebimus. nunc uero quia non potuit
penitus se obliuisci esse Christianum, sed id licet tenuiter recordatus
est, recessit a defensione naturae. ubi est ergo inseparabilitas possibilitatis?
an forte nondum baptizati in natura hominum non sunt?
hic prorsus, hic posset uigilare et, si aduertat, potest. qui fieri potest,
inquit, ut cuicumque baptizato sit caro contraria? ergo non baptizatis
potest caro esse contraria. exponat quemadmodum, cum sit etiam
in ipsis illa ah co multum defensa natura. certe uel in eis
concedit esse uitiatam. si iam in baptizatis ille saucius sanus
de stabulo egressus est, aut sanus in stabulo est, quo cum
curandum misericors Samaritanus aduexit. porro si uel istis
concedit carnem esse contrariam, dicat quid contigerit, cum
sit utrumque, hoc est et caro et spiritus, creatura unius eiusdemque
creatoris procul dubio bona, quia boni, nisi quia hoc est uitium, quod
propria inflictum est uoluntate; et hoc ut in natura sanetur, co ipso
opus est saluatore, quo instituta est natura creatore. hoc saluatore
eaque illius medicina, qua uerbum caro factum est, ut habitaret
in nobis, si opus esse fateamur paruis et magnis, id est a uagitibus [*] [*]
infantum usque canos senum, tota quae inter nos est huius
quaestionis controuersia dissoluta est.