De Natura Boni (46-48)

Nam et a quibusdam principibus gentis tenebrarum
sic dicunt Adam primum hominem creatum, ut lumen ab eis
ne fugeret teneretur. in epistula enim, quam Fundamenti appellant,
quomodo princeps tenebrarum, quem patrem primi
hominis inducunt, ad ceteros socios suos tenebrarum principes
locutus fuerit et egerit, ita scripsit Manichaeus: iniquis [*]

igitur commentis ad eos, qui aderant, ait: quid uobis.
uidetur maximum hoc lumen, quod oritur? intuemini,
quemadmodum polum mouet, concutit plurimas potestates.
quapropter mihi uos potius aequum est id,
quod in uestris uiribus habetis, luminis praerogare:
sic quippe illius magni, qui gloriosus adparuit, imaginem
fingam, per quam regnare poterimus, tenebrarum
aliquando conuersatione liberati. haec audientes
ac diu secum deliberantes iustissimum putauerunt
id quod postulabantur praebere. nec enim fidebant
se idem lumen iugiter retenturos: unde melius rati
sunt principi suo offerre, nequaquam desperantes
eodem se pacto regnaturos. quo igitur modo lumen
idem, quod habebant, praebuerint, considerandum est.
nam hoc etiam omnibus diuinis scripturis arcanisque
caelestibus aspersum est; sapientibus uero quomodo
sit datum scire minime est difficile; nam coram
aperteque cognoscitur ab eo, qui uere ac fideliter
intueri uoluerit. quoniam eorum, qui conuenerant,
frequentia promiscua erat, feminarum scilicet ac
. masculorum, inpulit eos, ut inter se coirent. in quo
coitu alii seminarunt, aliae grauidae effectae sunt.
erant autem partus his, qui genuerant, similes uires
plurimas parentum uti primi obtinentes. haec sumens
eorum princeps uti praecipuum donum gauisus est.
et sicuti etiam nunc fieri uidemus corporum formatricem
naturam mali inde uires sumentem figurare, [*]
ita etiam ante dictus princeps sodalium prolem accipiens
habentem parentum sensus, prudentiam, lucem
simul secum in generatione procreatam comedit; ac
plerisque uiribus sumptis ex istius modi esca, in qua
non modo inerat fortitudo, sed multo magis astutiae
et praui sensus ex fera genitorum mente, propriam
ad se coniugem euocauit ex ea, qua ipse erat, stirpe
manantem; et facto cum ea coitu seminauit ut ceteri
abundantiam malorum, quae deuorauerat, nonnihil
etiam ipse adiciens ex sua cogitatione ac uirtute, ut
esset sensus eius omnium eorum, quae profuderat
formator atque descriptor; cuius compar excipiebat
haec, ut semen consueuit culta optime terra percipere.
in eadem enim construebantur et contexebantur
omnium imagines caelestium ac terrenarum uirtutum,
ut pleni uidelicet orbis, id quod formabatur, similitudinem
obtineret.

scelestum monstrum t o execranda perditio et labes
deceptarum animarum! omitto, quid sit de natura dei, quod
sic ligetur, haec dicere. hoc saltem adtendant miseri decepti
et errore mortifero uenenati, quia, si per coitum masculorum
et feminarum ligatur pars dei, quam se manducando soluere
et purgare profitentur, cogit eos huius tam nefandi erroris
necessitas, ut non solum de pane et holeribus et pomis, quae
sola uidentur in manifesto accipere, sed inde etiam soluant
et purgent partem dei, unde per concubitum potest, si feminae [*]

utero concepta fuerit, conligari. hoc se facere quidam confessi
esse in publico iudicio perhibentur non tantum in Paphlagonia,
sed etiam in Gallia, sicut a quodam Romae christiano catholico
audiui; et cum interrogarentur, cuius auctoritate scripturae
ista facerent, hoc de Thesauro suo prodidisse, quod
paulo ante commemoraui. isti autem cum hoc eis obicitur,
, solent respondere nescio quem inimicum suum de numero
suo, hoc est electorum suorum desciuisse et schisma fecisse.
atque huiusmodi spurcissimam haeresim condidisse. unde
manifestum est, quia hoc etiam si isti non faciunt, de ipsorum
libris hoc faciunt, quicumque faciunt. abiciant ergo libros, si
crimen exhorrent, quod committere coguntur, si libros tenent;
aut si non committunt, mundius uiuere contra suos libros
conantur. sed quid agunt, cum eis dicitur: aut purgate lumen
de quibus potueritis seminibus, ut nec illud recusetis, quod
uos non facere adseritis, aut Manichaeum anathemate, qui,
cum dicit in omnibus seminibus esse partem dei et concumbendo
ligari, quicquid autem luminis. hoc est eiusdem partis
dei ad escas electorum peruenerit, manducando purgari, quid
uobis suadeat uidetis et eum adhuc anathemare dubitatis:
quid agunt, inquam, cum hoc eis dicitur? ad quas tergiuersationes
se conuertunt, cum aut tam nefaria doctrina sit
anathemanda aut tam nefaria turpitudo facienda, in cuius
comparatione iam illa omnia mala, quae intolerabilia paulo
ante commemorabam, eos de natura dei dicere, quod necessitate
obpressa sit, ut bellum gereret, quod aut sempiterna [*]
ignorantia secura erat aut sempiterno dolore et timore sollicita,
quando sibi ueniret corruptio commixtionis et uinculum
aeternae damnationis, quod denique gesto bello sic fuerit
captiuata, obpressa, polluta, quod post falsam uictoriam sic
futura sit in horribili globo in aeternum confixa et ab originis
suae felicitate separata, tolerabilia uideantur, cum per se ipsa,
si considerentur. sustineri non possint?

O magna patientia tua, domine misericors et miserator,
longanimis et multum misericors et uerax, qui facis oriri
solem tuum super bonos et malos, pluis super iustos et iniustos;
qui non uis mortem peccatoris, quantum ut reuertatur
et uiuat; qui partibus corripiens das locum paenitentiae, ut
relicta malitia credant in te, domine; qui patientia tua ad
paenitentiam adducis, quamuis multi secundum duritiam cordis
sui et inpaenitens cor thesaurizent sibi iram in die irae et
reuelationis iusti iudicii tui; qui reddis unicuique secundum
opera sua; qui in qua die conuersus fuerit homo a nequitia
sua ad misericordiam et ueritatem tuam, omnes iniquitates
eius obliuisceris: praesta nobis, da nobis, ut per nostrum
ministerium, quo execrabilem et nimis horribilem hunc errorem
redargui uoluisti, sicut iam multi liberati sunt, et alii
liberentur et siue per sacramentum sancti baptismi tui siue
per sacrificium contribulati spiritus et cordis contriti et humiliati
in dolore paenitentiae remissionem peccatorum et [*] [*]

phemiarum suarum, quibus per ignorantiam te offenderunt,
accipere mereantur. tantum enim ualet praepollens misericordia
et potestas tua et ueritas baptismi tui clauesque regni
caelorum in sancta ecclesia tua, ut nec de illis desperandum
sit, quamdiu in hac terra per tuam patientiam uiuunt, qui
etiam scientes, quantum malum sit talia de te sentire uel
dicere, propter aliquam temporalis et terrenae commoditatis
consuetudinem uel adeptionem in illa maligna professione detinentur,
ei ad tuam ineffabilem bonitatem saltem increpati tuis
correptionibus fugiant et omnibus carnalis uitae inlecebris
caelestem uitam aeternamque praeponant. [*]