De Mendacio (5)

Sed utrum sit utile aliquando mendacium, multo maior
magisque necessaria quaestio est. utrum ergo mentiatur quisquis
fallendi non habet uoluntatem uel etiam id agit, ne
fallatur, cui aliquid enuntiat, quamuis enuntiationem ipsam
falsam habere uoluerit, quia ideo uoluit, ut uerum persuaderet;
et utrum mentiatur quisquis etiam uerum uolens enuntiat
causa fallendi, dubitari potest. nemo autem dubitat mentiri
eum, qui uolens falsum enuntiat causa fallendi. quapropter
enuntiationem falsam cum uoluntate ad fallendum prolatam
manifestum est esse mendacium. sed utrum hoc solum sit
mendacium, alia quaestio est.

Interim de hoc genere, in quod omnes consentiunt, inquiramus:
utrum aliquando sit utile falsum aliquid enuntiare
cum uoluntate fallendi. nam qui hoc sentiunt, adhibent testimonia
sententiae suae, commemorantes Sarram, cum risisset,
angelis negasse quod riserit; Iacob a patre interrogatum [*] [*] [*]
respondisse, quod ipse esset Esau maior filius eius; Aegyptias,
quoque obstetrices, ne infantes Hebraei nascentes interficerentur,
etiam deo adprobante et remunerante mentitas et multa
eius modi exempla eligentes eorum hominum mendacia commemorant,
quos culpare non audeas atque ita fatearis aliquando
esse posse non solum reprehensione non dignum, sed
etiam dignum laude mendacium. addunt etiam, quo non solos
premant diuinis libris deditos, sed etiam omnes homines
sensumque communem dicentes: si quis ad te confugiat, qui
mendacio tuo possit a morte liberari, non es mentiturus? si
aliquid aegrotus interroget, quod ei scire non expedit, qui
etiam possit te non respondente grauius adfligi, audebisne aut
uerum dicere in perniciem hominis aut silere potius quam
honesto et misericordi mendacio ualitudini eius opitulari? his
atque talibus copiosissime se arbitrantur urgere, ut, si consulendi
causa exigit, aliquando mentiamur.