De Gratia Christi (31-35)

Emendet haec omnia, ne, si in rerum magnarum
profunditate humana errauit infirmitas, etiam diabolica huic
accedat errori uel fallacia uel animositas siue negando quod
sensit siue defendendo quod perperam sensit, cum id se non
debuisse sentire commemorata perspicua ueritate cognouerit.
istam quippe gratiam, qua iustificamur, id est qua caritas
dei diffunditur in cordibus nostris per spiritum sanctum
qui datus est nobis, in Pelagii et Caelestii scriptis,
quaecumque legere potui, nusquam eos inueni quemadmodum
confitenda est confiteri, prorsus numquam eos aduerti, sicut
agnoscendi sunt, agnoscere filios promissionis, de quibus dicit
apostolus: non hi qui filii carnis. hi filii dei, sed filii
promissionis deputantur in semen. quod enim promittit
deus, non facimus nos per arbitrium seu naturam, sed facit
ipse per gratiam.

Nam ut de Caelestii opusculis interim taceam uel
libellis eius, quos iudiciis ecclesiasticis allegauit, quae uobis [*] [*]

omnia cum aliis quas necessarias existimauimus litteris mittenda
curauimus, quibus omnibus diligenter inspectis possitis
aduertere non eum ponere dei gratiam, qua iuuamur uel ad
declinandum a malo uel ad faciendum bonum praeter naturale
arbitrium uoluntatis nisi in lege atque doctrina, ita ut ipsas
quoque orationes ad hoc asserat necessarias, ut ostendatur
homini quid concupiscat et diligat — ut ergo haec interim
omittam, nempe ipse Pelagius et litteras nuper et libellum
Romam fidei suae misit scribens ad beatae memoriae papam
Innocentium, quem defunctum esse nesciebat. in his ergo litteris
\'duo\' dicit \'esse de quibus eum homines infamare conantur:
unum, quod neget paruulis baptismi sacramentum et absque
redemptione Christi aliquibus caelorum regna promittat, aliud,
quod ita dicat posse hominem uitare peccatum, ut dei excludat
auxilium et in tantum libero confidat arbitrio. ut gratiae repudiet
adiutorium\'. sed de baptismo paruulorum, quamuis eis
dandum esse concedat, quam peruerse contra fidem christianum
et catholicam sentiat ueritatem, non hic locus est ut diligentius
disseramus; nunc enim de adiutorio gratiae quod instituimus
peragendum est. unde ad id quod proposuit quid etiam hinc
respondeat uideamus. ut enim omittamus eius inuidiosas de
suis inimicis querelas, ubi ad rem uentum est, ita locutus est.

Ecce, inquit, apud beatitudinem tuam epistula ista
me purget, in qua pure atque simpliciter ad peccandum et
non peccandum integrum liberum arbitrium habere nos dicimus,
quod in omnibus bonis operibus diuino adiuuatur semper
auxilio\'. cernitis utique pro intellectu, quem uobis dominus dedit,
haec eius uerba soluendae non sufficere quaestioni. quaerimus
enim adhuc, quo auxilio liberum adiuuari dicat arbitrium, ne [*] [*]
forte, sicut solet, uelit intellegi legem atque doctrinam. si .
enim quaeras cur dixerit \'semper\', poterit respondere, quia
dictum est: et in lege eius meditabitur die ac nocte.
deinde cum de hominis conditione et ad peccandum atque non
peccandum naturali eius possibilitate quaedam interposuisset,
adiunxit dicens: \'quam liberi arbitrii potestatem dicimus in
omnibus esse generaliter, in christianis, Iudaeis atque gentilibus.
in omnibus est liberum arbitrium aequaliter per naturam,
sed in solis christianis iuuatur a gratia\'. iterum quaerimus:
qua gratia? et adhuc poterit respondere: lege atque doctrina
christiana.

Deinde quamlibet sentiat gratiam, ipsis gratiam
secundum merita dari dicit, cum eos qui hoc dicunt iam in
Palaestina, sicut supra commemoraui, sua illa praeclara purgatione
damnauerit. nam uerba eius ista sunt: in illis\', inquit,
\'nudum et inerme est conditionis bonum\' — in eis dicit, qui
christiani non sunt — deinde cetera contexens \'in his uero\', inquit,
\'qui ad Christum pertinent, Christi munitur auxilio\'. uidetis
adhuc incertum esse quo auxilio secundum ea quae supra
diximus. sed adhuc sequitur de his qui christiani non sunt et
dicit: \'illi ideo iudicandi atque damnandi sunt, quia cum
habeant liberum arbitrium, per quod ad fidem uenire possent
et dei gratiam promereri, male utuntur libertate concessa. hi
uero remunerandi sunt qui bene libero utentes arbitrio merentur
domini gratiam et eius mandata custodiunt\'. nempe manifestum
est eum gratiam dicere secundum merita dari, quamlibet eam
uel qualemlibet significet, quam tamen aperte non exprimit.
nam cum eos remunerandos dicit, qui bene utuntur libero
arbitrio, et ideo mereri domini gratiam, debitum eis reddi [*] [*]

fatetur. ubi est ergo illud apostoli: iustificati gratis per
gratiam ipsius? ubi est et illud: gratia salui facti estis?
et ne putarent per opera\', addidit: per fidem. rursus ne ipsam
fidem sine dei gratia sibi putarent esse tribuendam, et hoc,
inquit, non ex uobis, sed dei donum est. nempe ergo
illud, unde incipit omne quod merito accipere dicimur, sine
merito accipimus, id est ipsam fidem. aut si negatur dari,
quid est quod dictum est: sicut unicuique deus partitus
est mensuram fidei? si autem sic dicitur dari, ut reddatur
meritis, non donetur, quid est quod iterum dicit: uobis donatum
est pro Christo non solum ut credatis in eum,
uerum etiam patiamini pro eo? utrumque enim donatum
esse testatus est, et quod credit in Christum et quod patitur
quisque pro Christo. isti autem libero arbitrio sic applicant
fidem, ut fidei uidelicet reddi uideatur non gratuita, sed
debita gratia, ac per hoc iam nec gratia, quia nisi gratuita
non est gratia.

Sed ab his litteris Pelagius ad fidei suae librum
uult transire lectorem, cuius uobis commemorationem fecit, in
quo ea de quibus non interrogabatur multa disseruit. sed nos
de quibus cum illis agimus, ipsa uideamus. cum enim ab
unitate trinitatis usque ad resurrectionem carnis, quod ab illo
nemo quaerebat, disputationem quantam uoluit terminasset,
\'et baptisma\', inquit, unum tenemus, quod isdem sacramenti
uerbis in infantibus quibus etiam in maioribus dicimus esse
celebrandum\'. hoc certe uos et a praesente audisse dixistis;
sed quid prodest, quod eisdem uerbis in paruulis quibus et [*] [*]
in maioribus celebrari dicit baptismi sacramentum, cum res a
nobis, non sola uerba quaerantur? plus est quod uobis ore
proprio interrogantibus respondit, uti scribitis, infantes in
remissionem peccatorum accipere baptismum\\ non enim et
hic dixit \'in uerbis remissionis peccatorum\\ sed eos baptizari
in ipsam remissionem confessus est; et tamen si ab eo quaereretis,
quid peccati eis credatur remitti, non eos aliquid habere
contenderet.