De Gestis Pelagii (56-60)

Quomodo igitur credi potest Pelagium — si
tamen haec epistola eius est - et dei gratiam, quae neque natura
est cum libero arbitrio neque legis scientia neque tantum
remissio peccatorum, sed ea quae in singulis nostris est
actibus necessaria, ueraciter fuisse confessum et ueraciter [*] [*]
anathematizasse quisquis contra ista sentiret, quando in epistola
sua et facilitatem posuit non peccandi, de qua nulla in
hoc iudicio quaestio fuit, quasi iudicibus etiam de hoc uerbo
placuerit, et gratiam dei non posuit, quam confitendo et
addendo poenam ecclesiasticae damnationis euasit?

Est et aliud quod silere non debeo. in chartula
defensionis suae, quam mihi per quendam Charum nostrum
Hipponensem ciuem, orientalem autem diaconum misit, fecit
aliquid, quod aliter se habeat, quam gestis episcopalibus continetur.
quod autem habent gesta, longe melius est ac firmius
et omnino enodatius pro catholica ueritate contra illius haeresis
pestem. nam cum eandem chartulam legerem, priusquam ad
nos gesta uenissent, nesciebam eum ea ipsa uerba posuisse,
quibus cum sibi adesset usus est in iudicio; pauca enim et
non multum aliter se habent, de quibus non nimis curo.

Moleste autem ferebam, quod aliquarum sententiarum
Caelestii, quas eum gestis anathematizasse perspicuum
est, seruasse sibi defensionem potest uideri. nam earum
quasdam suas negauit esse tantummodo dicens pro eis non se
debere satisfactionem, anathematizare autem in eadem chartula
noluit. quae istae sunt: Adam mortalem esse factum, qui
siue peccaret siue non peccaret, esset moriturus. quod peccatum
Adae solum ipsum nocuerit et non genus humanum. quod lex
sic mittat ad regnum caelorum quemadmodum et euangelium.
quod infantes nuper nati in illo statu sint, in quo fuit Adam [*] [*]
ante praeuaricationem. quod neque per mortem uel praeuaricationem
Adae omne genus humanum moriatur neque per
resurrectionem Christi omne genus humanum resurgat. infantes,
etiamsi non baptizentur, habere uitam aeternam.
diuites baptizatos, nisi omnibus abrenuntiauerint, si quid boni
uidentur facere, non illis reputari neque habituros illos regnum
caelorum\'. ad ista quippe in chartula illa ita respondit: \'haec
omnia secundum ipsorum testimonium a me dicta non sunt
nec pro eis debeo satisfactionem. in gestis autem ad eadem
ipsa ita locutus est: \'secundum ipsorum testimonium a me
dicta non sunt. pro quibus ego satisfacere non debeo; sed
tamen ad satisfactionem sanctae synodi anathematizo eos qui
sic tenent aut aliquando tenuerunt\'. cur ergo non ita et in
illa chartula scriptum est? non multum, ut opinor. atramenti
nec litterarum nec morae nec ipsius chartulae, si ita fieret,
impenderetur. sed quis non credat id fuisse procuratum, ut
tamquam pro gestorum illorum breuiatione ista charta usquequaque
discurreret? ubi putaretur non esse ablatam quamlibet
earum sententiarum defendendi licentiam, quod ei tantummodo
obiectae nec eius probatae fuissent, non tamen anathematizatae
atque damnatae.

Postea etiam de libro Caelestii capitula sibi obiecta in
eadem chartula multa congessit neque his interuallis, quae
continent gesta, duas responsiones, quibus eadem capitula
anathematizauit, sed unam simul omnibus subdidit. quod
studio breuitatis factum putarem, nisi plurimum ad id quod
nos mouet interesse perspicerem. ita enim clausit: \'iterum dico [*]

quoniam ista et secundum eorum testimonium non sunt mea.
pro quibus, ut dixi, satisfactionem non debeo; quae autem mea
esse confessus sum, haec recte me dicere affirmo; quae autem
dixi mea non esse secundum iudicium sanctae ecclesiae reprobo
anathema dicens omni contrauenienti sanctae et catholicae
ecclesiae doctrinis, similiter et his qui falsa fingentes nobis
calumniam commouerunt\'. hunc ultimum uersum non habent
gesta; sed nihil ad rem de qua solliciti esse debemus. sint
enim prorsus anathema et hi qui falsa fingentes eis calumniam
commouerunt. sed cum primum legi: \'quae autem dixi mea
non esse secundum iudicium sanctae ecclesiae (reprobo) factum
illud esse iudicium ecclesiae nesciens, quoniam hic tacitum
est et gesta non legeram, nihil aliud existimaui quam eum
fuisse pollicitum hoc se de his sensurum esse capitulis, quod
ecclesia iam non iudicasset, sed quandoque iudicaret, et ea
se reprobaturum, quae illa non iam reprobasset, sed quandoque
reprobaret, ut ad hoc pertineret etiam quod adiunxit
\'anathema dicens omni contrauenienti uel contradicenti sanctae
catholicae ecclesiae doctrinis\'. uerum autem, ut gesta testantur,
iam de his ecclesiasticum iudicium ab episcopis quattuordecim
factum erat, secundum quod iudicium se dixit ista omnia
reprobare et anathema dicere his qui talia sentiendo contra
iudicium ueniunt, quod iam factum fuisse gesta indicant. iam
enim dixerant iudices: quid ad haec quae lecta sunt capitula
dicit praesens Pelagius monachus? haec enim reprobat sancta
synodus et sancta dei catholica ecclesia\'. sed hoc qui nesciunt
et istam chartam legunt, putant aliquid illorum licite posse [*] [*] [*]
defendi, tamquam non fuerit iudicatum catholicae contrarium
esse doctrinae paratumque se Pelagius dixerit id de his rebus
sapere, quod ecclesia non iudicauit, sed iudicauerit. non itaque
sic scripsit in ea de qua nunc agimus chartula, ut cognosceretur
quod habet gestorum fides, omnia scilicet illa dogmata, quibus
eadem haeresis proserpebat et contentiosa conualescebat audacia,
ecclesiastico iudicio praesidentibus quattuordecim episcopis
esse damnata. quam rem si, ut est, innotescere timuit, se
potius corrigat quam nostrae licet serae uigilantiae qualicumque
succenseat. si autem hoc eum timuisse falsum est et
sicut homines suspicamur, ignoscat, dum tamen ea quae gestis,
quibus auditus est, anathematizata et reprobata sunt de cetero
oppugnet, ne parcendo illis non solum haec antea credidisse,
sed credere uideatur.

Proinde istum librum in tam graui et grandi
causa non frustra fortasse prolixum ob hoc ad tuam uenerationem
scribere uolui, ut, si tuis sensibus non displicuerit,
auctoritate potius tua, quae longe maior est quam nostrae
exiguitatis industria, quibus necessarium existimauerit innotescat
ad eorum uanitates contentionesque opprimendas, qui
putant absoluto Pelagio iudicibus episcopis orientalibus illa
dogmata placuisse, quae aduersum christianam fidem et dei
gratiam, quauocamur et iustificamur, perniciosissime pullulantia
• christiana semper ueritas damnat et istorum etiam quattuordecim
episcoporum auctoritate damnauit, quae simul et Pelagium,
nisi ab illo essent anathematizata, damnasset. nunc iam,
quoniam reddidimus homini curam fraternae caritatis et de
illo ac pro illo nostram sollicitudinem fideliter prompsimus, [*]
uideamus quomodo breuiter possit aduerti etiam illo, quod
clarum, apud homines absoluto haeresim tamen ipsam diuino
iudicio semper damnabilem etiam iudicio quattuordecim episcoporum
orientalium esse damnatam.

Haec est illius iudicii postrema sententia.
synodus dixit: nunc quoniam satisfactum est nobis prosecutionibus
praesentis Pelagii monachi, qui quidem piis doctrinis
consentit, contraria uero ecclesiae fidei reprobat et anathematizat,
communionis ecclesiasticae eum esse et catholicae confitemur\'.
duo quaedam satis perspicua de Pelagio monacho sancti episcopi
iudices suae sententiae breuitate complexi sunt: unum
quidem, piis eum consentire doctrinis, alterum autem, eccle
siae fidei reprobare et anathematizare contraria. Pelagius
propter haec duo communionis ecclesiasticae et catholicae
pronuntiatus est. quibus ergo uerbis eius interim, quantum
homines in praesentia de manifestis iudicare potuerunt, utrumque
claruerit omnia breuiter recapitulando uideamus. in his
enim sibi obiectis, quae sua non esse respondit, dictus est
reprobare et anathematizare contraria. breuiter ergo totam
istam causam ita, si possumus, colligamus.