De Fide et Operibus (18-21)

Si ergo ita quisque ueniat ad sancti lauacri petitionem,
ut profiteatur se ab idolorum sacrificiis non recessurum
nisi forte postea, quando placuerit, baptismum tamen
iam iamque deposcat templumque dei uiui se fieri flagitet
non solum cultor idolorum, uerum etiam in aliquo tam nefario
sacerdotio perseuerans, quaero ab istis, utrum eum faciendum
uel catechumenum censeant: quod procul dubio fieri non
debere clamabunt; neque enim aliud de illorum corde sentiendum
est. reddant itaque rationem secundum testimonia
scripturarum, quae sic intellegenda putant, quo modo huic
audeant contradicere nec admittendum esse confirment reclamantem
atque dicentem: didici et ueneror Christum crucifixum,
credo filium dei esse Christum Iesum; non me ultra
differas, nihil amplius iam requiras. quos per euangelium
generabat apostolus, nihil eos nosse tunc amplius quam
Christum crucifixum uolebat; post uocem spadonis, qua se
credere Iesum Christum filium dei esse respondit, continuo
Philippus eum baptizare non distulit. quid me ab idolorum
cultu prohibes nec ad sacramentum Christi admittis, priusquam
inde discessero? illud a pueritia didici, consuetudine
ibi grauissima premor: faciam, cum potuero, cum commodum
fuerit; quod etsi non faciam, non tamen sine Christi sacramento
hanc uitam finiam, ne deus exigat animam meam de
manibus tuis. quid huic respondendum existimant? an placet,
ut admittatur? absit; nullo modo crediderim in tantum eos [*]
progredi. quid ergo respondebunt haec dicenti et addenti, quod
nihil sibi de idololatria relinquenda saltem dici debuit ante
baptismum, sicut inde nihil ante mare rubrum populus ille
primus audiuit, quoniam lex haec habet, quam ex Aegypto
iam liberatus accepit. profecto dicturi sunt homini: templum
dei futurus es, cum baptismum acceperis; dicit autem apostolus:
quae conpositio templo dei cum idolis?
quare ergo non uident similiter esse dicendum: membrum
Christi futurus es, cum acceperis baptismum; non possunt
membra Christi esse membra meretricis? quia et hoc apostolus
dicit, qui et alio loco, nolite, inquit, errare; neque
fornicatores neque idolis seruientes et cetera, quae
illic enumerat, regnum dei possidebunt. cur ergo ad
baptismum idolis seruientes non admittimus et fornicatores
admittendos putamus, cum et his et ceteris malis dicat: et
haec quidam fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati
estis, sed iustificati estis in nomine domini
Iesu Christi et in spiritu dei nostri? quid igitur
causae est, ut, cum potestas patet utrumque prohibendi,
uenientem ad baptismum permittam fornicarium permanere
et non permittam idolis seruientem, cum et illis et illis dici
audiam: et haec quidam fuistis, sed abluti estis?
sed eo mouentur isti, quia putant in tuto esse salutem eorum,
quamuis per ignem qui in Christum crediderint [*] [*]
sacramentumque eius acceperint, id est baptizati fuerint, etiamsi morum
corrigendorum ita neglegentes sint, ut nequiter uiuant. unde
mox uidebo, si deus iuuerit, quid secundum scripturas sentiendum
sit.

Nunc in hac quaestione adhuc uersor, in qua eis
uidetur baptizatos admonendos esse de moribus ad christianam
uitam pertinentibus, baptizandis autem solam insinuandam
fidem. quod si ita esset, praeter tam multa, quae diximus,
non Iohannes Baptista uenientibus ad baptismum suum diceret:
generatio uiperarum, quis ostendit uobis fugere
ab ira uentura? facite ergo fructum dignum paenitentiae
et cetera, quae utique non de fide, sed de bonis
operibus admonet. unde et militibus dicentibus: quid faciemus?
non dixit: interim credite et baptizamini, post audietis
quid facere debeatis, sed ante dixit, ante praemonuit, ut uenturo
domino in cor eorum tamquam praecursor mundaret
uiam: neminem concusseritis, nulli calumniam
feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum.
similiter publicanis quaerentibus, quid facere deberent, nihil
amplius, inquit, exigatis praeter quam constitutum
est uobis. his breuiter commemoratis euangelista — non
enim totos catechismos inserere debuit — satis significauit
pertinere ad eum, a quo baptizandus catechizatur, docere et
monere de moribus. quodsi respondissent Iohanni: prorsus
non faciemus fructus dignos paenitentiae, calumniaturi sumus,
concussuri sumus, ea quae nobis non debentur exacturi sumus, [*] [*]
et nihilominus eos post hanc professionem baptizaret, nec sic
tamen dici posset, unde modo quaestio est, non esse temporis,
cum quisque baptizandus est, ut prius illi sermo fiat, quemadmodum
uitam bonam agere debeat.

Quid ipse dominus, ut alia omittam, cum ab eo diues
ille quaereret, quid boni faceret, ut uitam aeternam consequeretur,
recolant quid responderit. si uis uenire, inquit,
ad uitam, serua mandata. ait ille: quae? tunc dominus
commemorauit praecepta legis: non occides, non moechaberis
et cetera. ubi cum ille respondisset haec se fecisse
a iuuentute sua, addidit etiam perfectionis praeceptum, ut
uenditis suis omnibus et in pauperum elemosynas erogatis
haberet thesaurum in caelo et eundem dominum sequeretur.
uideant igitur non ei dictum esse, ut crederet et baptizaretur
— quo solo adiutorio putant isti uenire hominem ad uitam —
sed morum praecepta homini data, quae utique sine fide
custodiri obseruarique non possunt. nec tamen quia hic de
insinuanda fide dominus uidetur tacuisse, praescribimus nos
atque contendimus morum tantummodo praecepta dicenda esse
hominibus ad uitam peruenire cupientibus. utraque enim
mutuo conexa sunt, sicut ante dixi, quia neque dilectio dei
potest esse in homine, qui non diligit proximum, nec dilectio
proximi, qui non diligit deum. et ideo aliquando alterum sine
altero, siue illud siue illud, pro plena doctrina inuenitur [*] [*]

scriptura commemorare, ut etiam hoc modo intellegatur alterum
sine altero esse non posse: quia et qui credit deo, debet
facere quod praecipit deus, et qui propterea facit, quia praecepit
deus, necesse est, ut credat deo.

Quamobrem iam illud uideamus, quod excutiendum
est a cordibus religiosis, ne mala securitate salutem
suam perdant, si ad eam obtinendam sufficere fidem putauerint,
bene autem uiuere et bonis operibus uiam dei tenere
neglexerint. nam etiam temporibus apostolorum non intellectis
quibusdam subobscuris sententiis apostoli Pauli hoc eum
quidam arbitrati sunt dicere: faciamus mala, ut ueniant
bona, quia dixerat: lex subintrauit, ut abundaret
delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit
gratia. quod ideo uerum est, quia legem
accipientes homines, qui do suis uiribus superbissime praesumebant,
nec diuinum adiutorium uincendarum malarum
concupiscentiarum recta fide inpetrantes pluribus grauioribusque
delictis etiam lege praeuaricata onerati sunt: ac sic magno
reatu conpellente confugerunt ad fidem, qua misericordiam indulgentiae
mererentur et auxilium a domino, qui fecit caelum
et terram, ut diffusa per spiritum sanctum caritate in cordibus
suis cum dilectione agerent, quae contra saeculi huius
concupiscentias iuberentur secundum id, quod praedictum
fuerat in psalmo: multiplicatae sunt infirmitates
eorum; postea adcelerauerunt. cum ergo dicit apostolus
arbitrari se iustificari hominem per fidem sine operibus [*] [*]
legis, non hoc agit, ut percepta ac professa fide opera iustitiae
contemnantur, sed ut sciat se quisque per fidem posse iustificari,
etiamsi legis opera non praecesserint. sequuntur enim
iustificatum, non praecedunt iustificandum. unde in praesenti
opere non opus est latius disputare, praesertim quia ex hac
quaestione prolixum librum edidi, qui inscribitur "De littera
et spiritu". quoniam ergo haec opinio tunc fuerat exorta, aliae
apostolicae epistulae, Petri, Iohannis, Iacobi, Iudae, contra
eam dirigunt intentionem, ut uehementer astruant fidem sine
operibus non prodesse: sicut etiam ipse Paulus non qualemlibet
fidem, qua in deum creditur, sed eam salubrem planeque
euangelicam definiuit, cuius opera ex dilectione procedunt.
et fides, inquit, quae per dilectionem operatur.
unde illam fidem, quae sufficere ad salutem quibusdam uidetur,
ita nihil prodesse adseuerat, ut dicat: si habeam omnem
fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem
non habeam, nihil sum. ubi autem fidelis caritas operatur,
sine dubio bene uiuitur; plenitudo enim legis caritas.