De Continentia (25-26)

Sed, inquiunt, quomodo caro per quandam similitudinem
comparatur ecclesiae? numquid ecclesia concupiscit
aduersus Christum, cum idem apostolus dixerit: ecclesia
subdita est Christo? plane subdita est Christo ecclesia,
quia ideo spiritus concupiscit aduersus carnem, ut ex omni
parte Christo subdatur ecclesia; caro autem concupiscit aduersus
spiritum, quia nondum pacem, quae perfecta promissa
est, accepit ecclesia. ac per hoc ecclesia subdita est Christo
ex pignore salutis et caro concupiscit aduersus spiritum ex
infirmitate languoris. neque enim non ecclesiae membra erant
idem, quibus ista dicebat: spiritu ambulate et desideria
carnis ne perfeceritis. caro enim concupiscit aduersus
spiritum et spiritus aduersus carnem; haec enim sibi [*] [*]
inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis.
haec utique ecclesiae dicebantur, quae si Christo subdita non
esset, non in ea spiritus aduersus carnem per continentiam concupisceret.
propter quod poterant concupiscentias carnis non perficere,
sed carne concupiscente aduersus spiritum non poterant
ea facere, quae uolebant, id est etiam ipsas carnis concupiscentias
non habere. deinde cur non confiteamur in hominibus spiritalibus
ecclesiam Christo subditam, in carnalibus autem adhuc
concupiscere aduersus Christum? an aduersus Christum non concupiscebant,
quibus dicebatur: diuisus est Christus? et: non
potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus,
tamquam paruulis in Christo. lac uobis potum
dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed ne nunc
quidem potestis; adhuc enim estis carnales. cum
enim sint in uobis aemulatio et contentio, nonne
carnales estis? aduersus quem concupiscit aemulatio et
contentio nisi aduersus Christum? has enim carnis concupiscentias
Christus in suis sanat, sed in nullis amat. unde
sancta ecclesia quamdiu habet etiam membra talia, nondum
est sine macula et ruga. huc accedunt et illa peccata, pro
quibus cotidiana uox totius ecclesiae est: dimitte nobis
debita nostra. a quibus ne spiritales putaremus alienos,
non quicumque carnalium nec ipsorum quicumque spiritalium,
sed qui super pectus domini discumbebat et quem prae ceteris
diligebat, si dixerimus, inquit, quia peccatum non [*] [*]
habemus, nos ipsos decipimus, et ueritas in nobis non
est. in omni autem peccato, plus in maiore, minus in minore.
tamen contra iustitiam concupiscitur. et de Christo scriptum
est: qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia
et sanctificatio et redemptio. in omni igitur peccato
contra Christum sine dubio concupiscitur; sed qui sanat
omnes languores nostros, cum perduxerit ecclesiam ad
promissam languoris sanitatem, tunc in nullo membrorum
eius quamlibet minima erit ulla macula aut ruga; tunc nullo
modo caro aduersus spiritum concupiscet, et ideo nulla erit
causa, cur aduersus carnem etiam spiritus concupiscat; tunc
finem accipiet omnis haec pugna, tunc ambarum substantiarum
erit summa concordia, tunc usque adeo ibi nullus erit carnalis,
ut etiam ipsa caro sit spiritalis. quod ergo nunc agit
cum carne sua quisque secundum Christum uiuens, cum et
concupiscit aduersus eius malam concupiscentiam, quoniam
sanandam continet, quam nondum sanatam tenet, et tamen
eius bonam nutrit fouetque naturam, quoniam nemo umquam
carnem suam odio habet: hoc etiam Christus agit cum
ecclesia, quantum fas est comparare minora maioribus. nam
et correptionibus eam reprimit, ne inpunitate inflata dissiliat,
et consolationibus erigit, ne grauata infirmitate succumbat.
hinc est illud apostoli: si enim nos ipsos iudicaremus, [*] [*]
non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino
corripimur, ne cum hoc mundo damnemur, et illud in
psalmo: secundum multitudinem dolorum meorum in
corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam
meam. tunc ergo speranda est carnis nostrae sine ulla repugnatione
perfecta sanitas, quando erit ecclesiae Christi sine
ullo timore certa securitas.

Haec aduersus Manichaeos fallaciter continentes
pro ueraci continentia disputare suffecerit, ne continentiae
fructuosus et gloriosus labor partem infirmam nostram, id
est corpus, quando ab inmoderatis uel inlicitis uoluptatibus
cohibet et refrenat, non salubriter castigare, sed insectari
credatur hostiliter. corpus quippe ab anima est quidem natura
diuersum, sed non est a natura hominis alienum. non enim
animus constat ex corpore; sed tamen homo ex animo constat
et corpore: et utique deus quem liberat, totum hominem
liberat. unde totum hominem etiam ipse saluator suscepit,
dignatus in nobis totum liberare quod fecit. qui contra istam
sentiunt ueritatem, quid eis prodest libidines continere? si
tamen aliquas continent. quid in eis per continentiam potest
fieri mundum, quorum continentia talis inmunda est? quae
nec continentia nominanda est. sentire quippe quod sentiunt,
uirus est diaboli; continentia uero munus est dei. sicut autem
non omnis, qui aliquid patitur aut quoslibet dolores tolerantissime
patitur, habet eam uirtutem, quae similiter dei munus [*] [*]
est et patientia nuncupatur — multi enim tolerant multa
tormenta, ne in suis criminibus prodant aut male sibi conscios
aut se ipsos; multi pro explendis ardentissimis libidinibus
et obtinendis uel non relinquendis eis rebus, quibus uinculo
praui amoris obstricti sunt; multi pro diuersis et perniciosis,
quibus uehementer tenentur, erroribus: quos omnes
absit ut dicamus ueram habere patientiam — ita non omnis,
qui aliquid continet uel ipsas etiam carnis aut animi libidines
mirabiliter continet, istam continentiam, de cuius utilitate et
decore disserimus, habere dicendus est. quidam enim, quod
mirum dictu uideri potest, per incontinentiam continent —
uelut si se mulier contineat a marito, quia hoc iurauit adultero
— quidam per iniustitiam — uelut si miscendi sexus
non reddat coniux coniugi debitum, quia ipse uel ipsa iam
potest uincere talem corporis adpetitum — item quidam continent
decepti fide falsa et uana sperantes, uana sectantes: in
quibus sunt omnes haeretici et quicumque sub nomine religionis
aliquo errore falluntur. quorum continentia uera esset,
si esset et fides uera; cum uero illa propterea nec fides sit
appellanda, quia falsa est, sine dubio et ista continentiae
nomine indigna est. numquid enim continentiam, quam munus
dei uerissime dicimus, dicturi sumus esse peccatum? absit
a cordibus nostris tam detestanda dementia. beatus autem
apostolus ait: omne, quod non est ex fide, peccatum
est. quae igitur non habet fidem, nec continentia nominanda
est. [*] [*]