De Consensu Evangelistarum (2.12-2.16)

Quapropter in generationibus Matthei significatur nostrorum
susceptio peccatorum a domino Christo, in generationibus
autem Lucae significatur abolitio nostrorum peccatorum a
domino Christo. ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens.
quod enim dicit apostolus: misit deus filium suum
in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio
peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret
peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde
Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius
matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan
ascendit, per quem prophetam deus peccatum illius expiauit.
ipse quoque numerus, quem Lucas exsequitur, certissime
prorsus abolitionem indicat peccatorum. quia enim Christi
aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique coniuncta
iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit, ideo
numerus penes Mattheum excepto Christo est quadragenarius. [*]

quia uero iustitiae suae patrisque nos expiatos ab omni peccato
purgatosque coniungit, ut fiat quod ait apostolus: qui
autem adhaeret domino unus spiritus est, ideo in
eo numero, qui est penes Lucam, et ipse Christus, a quo
incipit enumeratio, et deus, ad quem peruenit, connumerantur
et fit numerus septuaginta septem, quo significatur omnium
prorsus remissio et abolitio peccatorum. quam etiam ipse
dominus per huius numeri mysterium euidenter expressit dicens
remittendum esse peccanti non solum septiens, sed etiam
septuagiens septiens.

Nec frustra iste numerus ad peccatorum omnium pertinet
mundationem, si diligentius inquiratur. denarius quippe tamquam
iustitiae numerus in decem praeceptis legis ostenditur.
porro peccatum est legis transgressio et utique transgressio
denarii numeri congruenter undenario figuratur, unde et uela
cilicina iubentur in tabernaculo undecim fieri. quis autem
dubitet ad peccati significationem cilicium pertinere? ac per
hoc quia uniuersum tempus septenario dierum numero uoluitur,
conuenienter undenario septiens multiplicato ad numerum
septuagensimum et septimum cuncta peccata perueniunt. in
quo numero etiam fit plenaria remissio peccatorum expiante
nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit,
et reconciliante nos deo, ad quem nunc iste numerus peruenit
per spiritum sanctum, qui columbae specie in hoc baptismo,
ubi numerus iste commemoratur, apparuit. [*] [*]

Post enumeratas generationes Mattheus ita sequitur:
[*] Christi autem generatio sicerat. cum esset desponsata
mater eius Maria Ioseph, antequam conuenirent,
inuenta est in utero habens de spiritu sancto.
hoc quemadmodum factum sit, quod hic praetermisit, Lucas
exposuit post commemoratum conceptum Iohannis ita narrans:
[*] in mense autem sexto missus est angelus Gabrihel
a domino in ciuitatem Galilaeae, cui nomen
Nazareth, [*] ad uirginem desponsatam uiro, cui
nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen
uirginis Maria. [*] et ingressus angelus ad eam dixit:
haue, gratia plena, dominus tecum, benedicta tu
in mulieribus. quae cum uidisset, turbata est in
sermone eius et cogitabat qualis esset ista salutatio.
[*] et ait angelus ei: ne timeas, Maria, inuenisti
enim gratiam aput deum. [*] ecce concipies in
utero et paries filium et uocabis nomen eius
Iesum: [*] hic erit magnus et filius altissimi uocabitur,
et dabit illi dominus deus sedem Dauid
patris eius, [*] et regnabit in domo Iacob in aeternum
et regni eius non erit finis. [*] dixit autem
Maria ad angelum: quomodo fiet istud, quoniam
uirum non cognosco? [*] et respondens angelus dixit
ei: spiritus sanctus superueniet in te et uirtus [*] [*]
altissimi obumbrabit tibi, ideoque et quod nascetur
sanctum uocabitur filius dei, et cetera quae ad
id quod nunc agitur non pertinent. hoc ergo Mattheus commemorauit
de Maria: inuenta est in utero habens
de spiritu sancto, nec contrarium est quia Lucas exposuit
id quod Mattheus praetermisit, cum de spiritu sancto Mariam
concepisse uterque testetur, sicut non est contrarium quia
Mattheus deinceps conectit quod Lucas praetermittit. sequitur
enim et dicit Mattheus: [*] Ioseph autem uir eius cum
esset iustus et nollet eam traducere, uoluit occulte
dimittere eam. [*] haec autem eo cogitante
ecce angelus domini in somnis apparuit ei dicens:
Ioseph, fili Dauid, noli timere accipere Mariam
coniugem tuam; quod enim in ea natum est, de
spiritu sancto est. [*] pariet autem filium et uocabis
nomen eius Iesum; ipse enim. saluum faciet
populum suum a peccatis eorum. [*] hoc autem
totum factum est, ut adimpleretur quod dictum
est a domino per prophetam dicentem: [*] ecce uirgo
in utero habebit et pariet filium, et uocabunt
nomen eius Emmanuhel, quod est interpretatum
\'nobiscum deus.\' [*] exsurgens autem Ioseph a somno
fecit sicut praecepit ei angelus domini et accepit
coniugem suam: [*] et non cognoscebat eam,
donec peperit filium suum primogenitum, et uocauit
nomen eius Iesum. [*] cum ergo natus esset Iesus [*] [*]
in Bethleem Iudaeae in diebus Herodis regis,
et cetera.

De ciuitate Bethleem Mattheus Lucasque consentiunt; sed
quomodo et qua causa ad eam uenerint Ioseph et Maria,
Lucas exponit, Mattheus praetermittit. contra de magis ab
oriente uenientibus Lucas tacet, Mattheus dicit ita contexens:
[*] ecce magi ab oriente uenerunt Hierosolymam [*] dicentes:
ubi est qui natus est rex Iudaeorum? uidimus
enim stellam eius in oriente et uenimus
adorare eum. [*] audiens autem Herodes rex turbatus
est, et cetera usque ad eum locum, ubi scriptum est de ipsis
magis quod responso accepto in somnis, ne redirent per
Herodem, per aliam uiam regressi sunt in regionem suam.
hoc totum Lucas praetermisit, sicut Mattheus non narrauit,
quod Lucas narrat, in praesepi positum dominum et quod
pastoribus eum natum angelus nuntiauerit et quod multitudo
militiae caeli facta est cum angelo laudantium deum et quod
uenerunt pastores et uiderunt uerum esse quod eis angelus
nuntiauerit et quod die circumcisionis suae nomen acceperit,
et quae post impletos dies purgationis Mariae idem Lucas [*] [*] [*] [*]

narrat, quod attulerit eum ad Hierusalem, et de Symeone uel
Anna, quae dixerint de illo in templo, posteaquam cognouerunt
eum impleti spiritu sancto. omnia haec tacet Mattheus.

Unde merito quaeritur, quando facta sint siue quae Mattheus
praetermittit et Lucas dicit siue quae Lucas praetermittit et
Mattheus dicit. quando quidem Mattheus regressis in regionem
suam magis, qui uenerant ab oriente, sequitur et narrat Ioseph
ab angelo admonitum, ut cum infante in Aegyptum fugeret,
ne ab Herode necaretur, deinde Herodem illo non inuento a
bimatu et infra pueros occidisse, defuncto autem Herode
redisse ab Aegypto et audito quod Archelaus in Iudaea regnaret
pro Herode patre suo habitasse cum puero in regione Galilaeae
ciuitate Nazareth, quae omnia Lucas tacet. nec ideo contrarium
uideri potest, quod uel hic dicit, quae ille praetermittit uel
ille commemorat quae iste non dicit. sed quaeritur: quando
potuerunt fieri quae contexit Mattheus de profectione in
Aegyptum adque inde regressione post Herodis mortem, ut
iam in ciuitate Nazareth habitarent, quo eos Lucas, posteaquam
perfecerunt in templo circa puerum omnia secundum legem
domini, reuersos esse commemorat? hic proinde cognoscendum
est quod deinceps ad cetera talia ualeat, ne similiter moueant
animumque conturbent, sic unumquemque euangelistam [*] [*]

contexere narrationem suam, ut tamquam nihil praetermittentis
series digesta uideatur; tacitis enim quae non uult dicere sic
ea quae uult dicere illis quae dicebat adiungit, ut ipsa continuo
sequi uideantur. sed cum alter dicit quae alter tacuit,
diligenter ordo consideratus indicat locum, ubi ea potuerit, a
quo praetermissa sunt, transilire, ut ea quae dicere intenderat
ita superioribus copularet, tamquam ipsa nullis interpositis
sequerentur. ac per hoc intellegitur Mattheus, ubi ait somnio
admonitos magos, ne redirent per Herodem, et per aliam uiam
regressos in regionem suam, illic praetermisisse quae Lucas
narrauit gesta circa dominum in templo et dicta a Symeone
et Anna, ubi rursus Lucas praetermittens profectionem in
Aegyptum, quam narrat Mattheus, tamquam continuam contexuit
regressionem ad ciuitatem Nazareth.