De bono coniugali (25)

Continentia quippe non corporis, sed animi uirtus [*] [*]
est. uirtutes autem animi aliquando in opere manifestantur,
aliquando in habitu latent, sicut martyrii uirtus eminuit
apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt in
eadem uirtute animi, quibus temptatio deest, qua id, quod
intus est in conspectu dei, etiam in hominum procedat nec
tunc esse incipiat, sed tunc innotescat! iam enim erat in
Iob patientia, quam nouerat deus et cui testimonium perhibebat,
sed hominibus innotuit temptationis examine; et
quod latebat intrinsecus, per ea, quae forinsecus inlata
sunt, non natum, sed manifestatum est. habebat utique et
Timotheus uirtutem continendi a uino, quam non ei abstulit
Paulus monendo, ut uino modico uteretur propter stomachum
et frequentes suas infirmitates — alioquin
perniciose docebat, ut propter salutem corporis fieret in animo
damnum uirtutis — sed quia poterat ea uirtute salua fieri quod
monebat, ita relaxata est corpori utilitas bibendi, ut maneret
in animo habitus continendi. ipse est enim habitus, quo aliquid
agitur, cum opus est; cum autem non agitur, potest agi, sed
non opus est. hunc habitum circa continentiam quae fit a
concubitu non habent illi, quibus dicitur: si se non continent,
nubant ant. hunc uero habent, quibus dicitur: qui
potest capere, capiat. sic usi sunt perfecti animi bonis
terrenis ad aliud necessariis per hunc habitum continentiae,
quo eis non obligarentur et quo possent eis etiam non uti,
si non opus esset. nec quisquam eis bene utitur, nisi qui et [*] [*]
non uti potest. multi quidem facilius se abstinent, ut non
utantur, quam temperant, ut bene utantur; nemo tamen potest
sapienter uti, nisi qui potest et continenter non uti. ex hoc
habitu et Paulus dicebat: scio et abundare et penuriam
pati. penuriam quippe pati quorumcumque hominum est; sed
scire penuriam pati magnorum est. sic et abundare quis non
potest? scire autem abundare nonnisi eorum est, quos abundantia
non corrumpit.