De Baptismo (4.32-5.1)

Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum
baptismi, aliud conuersionem cordis, sed salutem
hominis ex utroque conpleri. nec, si unum horum defuerit, ideo
putare debemus consequens esse ut et alterum desit, quia et
illud sine isto potest esse in infante et hoc sine illo potuit
esse in latrone, conplente deo siue in illo siue in isto quod
non ex uoluntate defuisset, cum uero ex uoluntate alterum
horum defuerit, reatu hominem inuolui. et baptismus quidem
potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem
cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto
baptismo non potest. neque enim ullo modo dicenda
est conuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemnitur.
iuste igitur reprehendimus anathemamus detestamur
abominamur peruersitatem cordis haereticorum, sacramentum
tamen euangelicum non ideo non habent, quia per quod utile
est non habent. quapropter, cum ad fidem et ueritatem ueniunt
et agentes paenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, non [*] [*]
eos decipimus neque fallimus, cum correctos a nobis ac reformatos
in eo quo deprauati adque peruersi sunt ad regnum
caelorum sic disciplinis caelestibus erudimus, ut, quod in eis
integrum est, nullo modo uiolemus nec propter hominis uitium,
si quid in homine dei est, uel nullum uel uitiosum esse
dicamus.

Iam pauca restant ex epistula ad Iubaianum. sed
quia in eis et de praeterita ecclesiae consuetudine dicitur et
de baptismo Iohannis, quod solet non paruam mouere quaestionem
hominibus rem manifestam parum adtendentibus, quia
iussi sunt ab apostolo in Christo baptizari qui baptismum
Iohannis acceperant, non neglegenter tractanda sunt et in uolumen
aliud differenda, ne huius modus inmoderatus sit.

Ecclesiae catholicae consuetudinem pristinam nunc teneri,
cum ab haereticis uel schismaticis uenientes, si euangelicis
uerbis consecratum baptismum perceperunt, denuo non baptizantur,
beato Cypriano teste utimur. ipse quippe sibi quaestionem
proposuit ex ore utique fratrum siue quaerentium ueritatem
siue pro ueritate certantium. inter disputationes enim
suas, quibus uolebat ostendere denuo baptizandos haereticos,
de quibus satis pro tempore libris superioribus disseruimus,
ait: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in
praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes
sine baptismo admissi sunt? hic tota causa [*] [*]
Donatistarum, cum quibus nobis de hac quaestione conflictus est, penitus
naufragauit. si enim uere baptismum non habebant, qui uenientes
ab haereticis ita suscipiebantur, et super eos erant peccata
eorum, cum communicatum est talibus siue ab eis qui erant
ante Cyprianum siue ab ipso Cypriano, necesse est ut unum
dicatur ex duobus, aut perisse iam tunc ecclesiam talium communione
maculatam aut non obesse cuiquam in unitate permanenti
aliena etiam nota peccata. illud autem quia dicere
non possunt, perisse tunc ecclesiam contagione communionis
eorum qui sine baptismo ad eam, sicut Cyprianus dicit, admissi
sunt — alioquin nec originem suam poterunt adserere, si tunc
periit ecclesia, quoniam plus quadraginta anni sunt inter Cypriani
passionem et diuinorum codicum exustionem, unde isti calumniarum
suarum fumos iactantes occasionem faciendi schismatis
inuenerunt, sicut consulum ordo declarat —,*restat ut fateantur
nulla malorum etiam cognitorum tali communione contaminari
unitatem Christi. quod cum fassi fuerint, non inuenient causam,
cur se ab ecclesiis orbis terrarum, quas per apostolos institutas
pariter legimus. separare debuisse contendant, quia neque illae
quorumlibet malorum commixtione perire potuerunt et isti, qui
non perirent si cum illis in unitate mansissent, separando se ab
eis et rumpendo uinculum pacis utique in schismate perierunt.
apertissimum enim sacrilegium eminet schismatis, si nulla
fuit causa separationis. nullam uero fuisse causam separationis
apparet, si mali etiam cogniti bonos in unitate non maculant.non autem maculari in unitate bonos etiam a cognitis malis
docemus teste Cypriano, qui dicit in praeteritum de haeresi
ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissos; quorum tamen
nefaria sacrilegia quae super eos erant, quia baptismo dimissa. [*] [*]
non erant, si polluere et perdere non potuerunt ecclesiae sanctitatem,
nulla malorum contagione potest perire. quapropter si
Cyprianum uerum dixisse consentiunt, eo teste conuincuntur
in crimine schismatis, si Cyprianum falsum dixisse contendunt,
eo teste non utantur in quaestione baptismatis.