De Baptismo (5.2-5.4)

Sed nunc quod cum beato Cypriano homine pacifico
sermocinari instituimus peragamus. qui cum sibi opposuisset
quod dici a fratribus nouerat: quid ergo fiet de his qui
in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes
sine baptismo admissi sunt?, potens est, inquit, dominus
misericordia sua indulgentiam dare et eos
qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia
dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare.
bene quidem praesumpsit, quod caritas unitatis cooperire
posset multitudinem peccatorum. quodsi habebant baptismum
et ab his non recte sentiebatur qui eos denuo baptizandos
esse censebant, id erratum cooperiebat caritas unitatis, quamdiu
inerat ista non diabolica discessio, sed humana temptatio,
donec eis, sicut apostolus dicit, si quid aliter sapiebant dominus
reuelaret. et ideo uae istis, qui per sacrilegam praecisionem
ab unitate dirrupti, si et aput nos et aput illos est baptismus,
rebaptizant, si autem in catholica sola est, nec baptizant. siue
ergo rebaptizent sine non baptizent, non sunt in uinculo pacis,
unde cuilibet istorum uulneri adhibeant medicinam. nos autem
si ad ecclesiam sine baptismo admittimus; in eo numero sumus
quibus Cyprianus propter unitatis custodiam ignosci posse
praesumpsit. si autem — sicut iam, ut arbitror, ex his quae [*] [*]
in superioribus libris diximus manifestum est — etiam in
haereticorum peruersitate potest esse christiani baptismi integritas,
si qui temporibus illis rebaptzauerunt nec tamen ab
unitatis conpagine recesserunt, eadem dilectione pacis potuerunt
ad ueniam pertinere, qua Cyprianus etiam sine baptismo admissos
ab ecclesiae muneribus non separari potuisse testatur.
porro si uerum est aput haereticos et schismaticos non esse
baptismum Christi, quanto minus obessent in unitate positis
aliena peccata, si ad unitatem uenientibus et sine baptismo
admissis soluerentur et propria! nam si teste Cypriano unitatis
uinculum tantum ualet, quomodo possent laedi peccatis alienis
qui nollent ab unitate recedere, si etiam non baptizati peccatis
propriis non perirent, qui ad eam uellent ex haeresi accedere?

Quod autem adiungit Cyprianus et dicit: non tamen
quia aliquando erratum est, ideo semper errandum
est, cum magis sapientibus et deum timentibus
congruat patefactae et perspectae ueritati libenter
adque incunctanter obsequi quam pertinaciter
adque obstinate contra fratres et consacerdotes\'
pro haereticis reluctari, uerissime dicit, nec alteri potius
quam sibi aduersatur qui resistit apertissimae ueritati.
sed per illa quae tam multa iam diximus, quantum arbitror,
liquido apparet et certum est baptismum Christi nec haereticorum
peruersitate, cum aput eos datur et sumitur, posse
uiolari. sed ut certum nondum sit, saltem adhuc esse dubium
quisquis ea quae dicta sunt etiam retinens cogitauerit confitetur.
non ergo apertissimae resistimus ueritati, sed aut pro
manifesta ueritate certamus, sicut ego existimo, aut certe, [*] [*]
sicut possunt putare qui nondum istam quaestionem solutam
esse arbitrantur, adhuc quaerimus ueritatem. et ideo, si aliter
se res habet quam nos dicimus, eadem simplicitate suscipimus
ab haereticis baptizatos, qua suscipiebant illi quos propter
unitatem Cyprianus ad ueniam pertinere praesumpsit. si autem
baptismus Christi, sicut ea quae iam multa dicta sunt indicant,
et in non integra uel uita uel fide, siue eorum qui
uidentur esse intus nec tamen ad unicae illius columbae membra
pertinent, siue eorum qui sic ad eam non pertinent, ut etiam
aperte foris sint, potest esse integer, qui eum illis temporibus
repetebant eandem ueniam propter unitatis caritatem merebantur,
quam meruisse propter eiusmodi caritatem credidit Cyprianus
eos, quos sine baptismo admissos esse arbitratus est. isti
ergo, qui nulla existente -causa — quandoquidem, sicut idem
Cyprianus ostendit, mali bonis in unitate obesse non possunt —
se ab eiusdem unitatis caritate praeciderunt, locum omnis
ueniae perdiderunt, et qui ipso scelere schismatis interirent,
etiam si post catholicam non rebaptizarent, quanto supplicio
digni sunt, qui uel quod eos non habere Cyprianus adfirmat
habentibus catholicis dare conantur uel, sicut res ipsa manifestat,
quod et ipsi habent non habere catholicam criminantur!

Sed quia nunc, ut dicere coeperam, cum Cypriani
litteris sermocinari instituimus, non, ut arbitror, etiam illi,
si adesset, uiderer pertinaciter adque obstinate contra
fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari,
cum acciperet tanta ista quae nos mouent, cur etiam aput
haereticos in suo maligno errore peruersos baptismum tamen
Christi per se ipsum reuerentissimum adque sanctissimum esse [*] [*]
posse credamus. cumque et ipse testetur, cuius nobis testimonium
ponderis magni est, sic eos admitti in praeteritum
solitos, quisquis eius sermone commotus haereticos denuo
baptizandos esse non dubitat, eos, quibus hoc propter tanta
quae contradicuntur nondum persuasum est, tales esse deputet,
quales in praeteritum fuerunt qui baptizatos in haeresi solo
proprio errore correcto simpliciter admiserunt et cum eis per
unitatis uinculum salui esse potuerunt. quisquis autem et
praeterita ecclesiae consuetudine et posteriore robore plenarii
concilii et tot tantisque sanctarum scripturarum testimoniis
et ipsius Cypriani multis docamentis et perspicuis rationibus
ueritatis intellegit Christi baptismum uerbis euangelicis consecratum
non fieri cuiuslibet hominis peruersitate peruersum,
eodem unitatis uinculo intellegat saluos esse potuisse quibus
aliud salua caritate tunc uisum est. ac per hoc simul oportet
intellegatur eos, quos nulla zizania, nulla palea, si ipsi frumenta
esse uoluissent, in societate ecclesiae toto orbe diffusae
poterant maculare et ideo nulla existente causa se ab eodem
unitatis uinculo dirruperunt, quodlibet illorum duorum uerum
sit, siue quod Cyprianus tunc sensit siue quod catholicae uniuersitas
unde ille non recessit optinuit, foris apertissime constitutos
in manifesto sacrilegio schismatis saluos esse non
posse et omnia, quae habent de diuinis sacramentis et liberalitate
unius legitimi uiri, quamdiu\' tales sunt, ad eorum confusionem
potius quam ad salutem ualere.