De Natura et Origine Animae (3.18-3.22)

Xoli credere nec dicere nec docere \'sacrificium Christianorum
pro eis qui non baptizati de corpore exierint offerendum\', si
uis esse catholicus, quia nec illud quod de Machabeorum libris commemorasti
sacrificium Iudaeorum pro eis qui non circumcisi de corpore
exierant ostendis oblatum. in qua tua sententia tam noua et
contra ecclesiae totius auctoritatem disciplinamque prolata uerbo
etiam insolentissimo usus es dicens: pro his sane oblationes assiduas
et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum, ut te homo
laicus sacerdotibus dei nec discendo subderes nec saltem simul
quaerendo misceres, sed censendo praeponeres. aufer tibi ista, fili;
non sic in uia, quam Christus humilis se ipsum esse docuit, ambulatur;
nullus cum hoc tumore per angustam portam eius ingreditur.

Xoli credere nec dicere nec docere \'aliquos eorum,
qui sine baptismo Christi ex hac uita migrauerint, interim non ire
in regnum caelorum, sed in paradisum, postea uero in resurrectione
mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\', si
uis esse catholicus. hoc enim eis dare nec Pelagiana heresis ausa
est, quae opinatur paruulos non trahere originale peccatum. quos
tu quamuis sicut catholicus cum peccato nasci fatearis, nescio qua
tamen peruersioris nouitate opinionis sine baptismate salutari et
ab hoc peccato cum quo nascuntur absolui et in regnum caelorum
asseris introduci neque consideras, in hac causa quam deterius sapias
quam Pelagius. ille quippe dominicam sententiam pertimescens,
qua non baptizati in regnum caelorum non permittuntur intrare,
licet eos quos ab omni peccato liberos credit non illo audet paruulos [*] [*]
mittere; tu uero sic contemnis quod dictum est: si quis non
renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest
introire in regnum dei, ut excepto errore, quo audes a
regno dei paradisum separare, quibusdam (quos reos nascisieut catholicus
credis sine baptismate mortuis et illius reatus absolutionem et
regnum caelorum non dubites insuper polliceri; quasi contra
Pelagium in originali peccato astruendo tunc esse possis catholicus
uerus, si contra dominum fueris in destruenda eius de baptismo
sententia hereticus nouus. nos te, dilectissime, non sic uolumus
hereticorum esse uictorem, ut error uincat errorem et, quod est
peius, maior minorem. dicis enim: aut si forte quisquam reluctetur
latronis animae uel Dinocratis interim temporarie conlatum esse paradisum
— nam superesse illis adhuc in resurrectione praemium regni
caelorum quamquam sententia illa principalis obsistat, quia qui ns o n
renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non
intrabit in regnum —, tamen teneat etiam meum in hac parte
non inuidentis assensum, modo misericordiae praescientiaeque diuinae
et effectum amplificet et affectum. haec uerba tua sunt. ubi te confiteris
consentire dicenti quibusdam non baptizatis sic temporarie
conlatum esse paradisum, ut supersit illis in resurrectione praemium
regni caelorum, contra sententiam principalem, qua constitutum est
non intraturum in illud regnum, qui non renatus fuerit ex aqua et
spiritu sancto. quam sententiam principalem timens uiolare Pelagius
nec illos sine baptismo in regnum caelorum credidit intraturos, quos
non credidit reos; tu autem et originalis peccati reos paruulos
confiteris et tamen eos sine lauacro regenerationis absoluis et in paradisum
mittis et postea etiam in regnum caelorum intrare permittis.

Haec atque huiusmodi, si et alia forsitan in tuis libris
adtentior et otiosior inuenire potueris, sine ulla dilatione iam [*] [*]
corrige, si animum catholicum geris, id est si ueraciter praelocutus es
dicens, \'quod tibi ipse credulus non sis ca probari posse quae dixeris
et quod semper studeas etiam propriam sententiam non tueri, si
inprobabilis detegatur, et sit tibi cordi proprio damnato iudicio
meliora magis et quae sunt ueriora sectari\'. modo proba, carissime,
non te fallaciter ista dixisse, ut de tua indole non solum ingeniosa,
uerum etiam cauta, pia, modesta gaudeat catholica ecclesia, non
de contentiosa pertinacia heretica exardescat insania. nunc est, ut
ostendas quanta post haec bona uerba quae tua commemoraui
sinceritate pectoris dixeris, quod continuo subiecisti: nam ut est,
inquis, optimi propositi laudandique consilii facile ad ueriora transduci,
ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis
inflecti. esto igitur optimi propositi laudandique consilii et facile
ad ueriora transducere; nec sis inprobi obstinatique iudicii, ut nolis
citius ad tramitem rationis inflecti. si enim haec liberaliter elocutus
es, si non in labiis ista sonuisti, sed intus et germanitus in corde
sensisti, in tuae correctionis tanto bono etiam moras odisti. parum
quippe tibi fuit dicere inprobi obstinatique esse iudicii nolle ad
tramitem rationis inflecti, nisi adderes \'citius\', ut hinc ostenderes
quam sit exsecrandus qui bonum hoc numquam facit, quando quidem
qui tardius facit tanta tibi uideatur seueritate culpandus, ut merito
inprobi iudicii obstinatique dicatur. audi ergo te ipsum tuque potissimum
et maxime eloquii tui fructibus utere, ut citius te ad rationis
tramitem grauitate mentis inflectas, quam te inde minus erudite
parumque consulte lubrico aetatis auerteras.

Nimis longum est omnia, quae in libris tuis uel potius in
te ipso uolo emendari, pertractare atque discutere et saltem breuem [*] [*]

tibi de singulis corrigendis reddere rationem. nec ideo tamen te contemnas
et arbitreris ingenium et eloquium tuum parui esse pendendum.
nec sanctarum scripturarum memoriam in te paruam esse
cognoui; sed eruditio minor est, quam tantae indoli laborique congruebat.
itaque te nec amplius quam oportet tibi tribuendo uanescere
uolo nec rursus te abiciendo ac desperando frigescere. utinam
tua scripta tecum legere possem et conloquendo potius quam
scribendo quae sint emendanda monstrarem! facilius hoc negotium
perageretur nostra inter nos sermocinatione quam litteris; quae
si scribenda esset, multis uoluminibus indigeret. uerum ista
capitalia, quae certo etiam numero conprehendere uolui, instanter
ammoneo, ne corrigere differas et ea prorsus a fide et praedicatione
tua facias aliena, ut quanta tibi facultas est disputandi munere dei
utaris utiliter ad aedificationem, non ad destructionem sanae
salubrisque doctrinae.

Sunt autem ista, de quibus, ut potui, iam disserui;
sed breuiter ea repetendo percurram. unum est, quod \'animam non
ex nihilo, sed de se ipso deum fecisse\' dixisti; alterum \'per infinitum
tempus atque ita semper deum animas dare, sicut semper est ipse
qui dat\'; tertium \'animam meritum aliquod perdidisse per
carnem, quod habuerit ante carnem\'; quartum \'animam per
carnem reparare habitudinem priscam et per eandem
carnem renasci, per quam meruerat inquinari\'; quintum, \'quod
anima meruerit esse peccatrix ante omne peceatum\'; sextum
\'infantes antequam baptizentur morte praeuentos peruenire posse
ad originalium indulgentiam peccatorum\'; septimum \'quos dominus
praedestinauit ad baptismum praedestinationi eius eripi posse et
ante defungi, quam in eis fuerit quod omnipotens praedestinauit [*] [*]
inpletum\'; octauum \'de infantibus, qui priusquam renascantur in
Christo praeueniuntur occiduo, scriptum esse: raptus est, n e
malit ia mutar et illius intellectum, et cetera quae
in eam sententiam in Sapientiae libro leguntur\'; nonum \'aliquas
mansiones esse extra regnum dei earum quas esse dominus dixit
in domo patris sui\'; decimum est \'sacrificium Christianorum pro
eis qui non baptizati de corpore exierint offerendum\'; undecimum
\'aliquos eorum qui sine baptismo Christi ex hac uita emigrauerint
interim non ire in regnum, sed in paradisum, postea uero in resurrectione
mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\'.