Contra Secundinum (21-25)

Sed uidelicet bonus amicus benigne me obiurgas, quod
Manichaeos reliquerim et me ad Iudaeorum libros contulerim.
ipsi sunt. qui uestrum errorem fallaciamque suffocant : in eis
quippe prophetatus est Christus, qualem dei ueritas reddidit,
non qualem Manichaei uanitas finxit. sed homo urbanissimus
exagitas antiquam scripturam, quod scriptum sit in propheta:
et fac filios de fornicatione, quoniam fornicabitur
terra a domino, cum audias in euangelio: meretrices et
publicani praecedent uos in regnum caelorum. noui.
unde ueniat indignatio tua: non enim tibi tam fornicaria
displicet in fornicatione quam quod in matrimonium commutata
est et conuersa ad pudicitiam coniugalem, ubi deum
creditis uestrum in procreando filios artioribus carnis uinculis
conligari: cui putatis parcere meretrices, quia dant [*] [*]

operamne concipiant, ut ab officio pariendi liberae libidini seruiant.
feminae quippe conceptus apud uos carcer est et uinculum
dei. hinc tibi etiam illud displicet: erunt duo in carne
una, cum hoc in Christo atque ecclesia sancta magnum
mysterium commendet apostolus. hinc displicet: crescite et
multiplicamini, ne dei uestri multiplicentur ergastula. me
autem fateor in ecclesia catholica didicisse sicut animam, ita
et corpus, quorum alterum praeditum, alterum subditum est,
ita bonum animae ac bona corporis non esse nisi a summo
bono, a quo sunt omnia bona, siue magna seu parua, siue
caelestia siue terrestria, siue spiritalia siue corporalia, siue
temporalia siue sempiterna, nec ideo ista reprehendenda, quia
illa praeferenda.

Illud uero, quod inter culpanda ponis macta et manduca,
etiam in actibus apostolorum spiritaliter positum est.
uerumtamen et corporaliter non est cibus in uituperatione,
sed luxus, praecipue uobis etiam carnaliter a carnibus abstinere
haec accepta sententia placere debuit, ut mactaretis carnes
ac sic carceribus fractis de misera custodia deus uester aufugeret,
et si quae ibi eius reliquiae remansissent, manducando
eas in officina aqualiculi purgaretis. insultas, quod n.ihi
doluerit sterilitas Sarae. non plane hoc ego dolui. quia et
ipsa prophetica fuit. uestris autem sacrilegiis fabulosis congruit
non sterilitatem Sarae, sed fecunditatem dolere, quia
omnis feminae fecunditas dura est dei calamitas: unde non
mirum est, quia in uobis maxime inpletur, quod de talibus
praedictum est: prohibentes nuptias. neque enim tam [*] [*]

concubitum quam nuptias detestamini, quoniam in eis concubitus
causa propagandi non uitium. sed officium est: a quo
inmunis est continentia uirorum feminarumque sanctarum.
non quia sicut malum illud deuitarunt, sed quia melius elegerunt.
quamquam patrum et matrum. quales Abraham et
Sara extiterunt, ipsum officium coniugale non ex humana
societate, sed ei diuina dispensatione pensandum est. nam
quia Christum in carne uenire oportebat, ei carni propagandae
famulatum est coniugium Sarae. cui uirginitas Mariae.

Unde et illud, quod inperitia laudabili deridendo commemorasti:
pone manum sub femore meo, Abraham seruo
suo dixit, postulans iurisiurandi fidem pone, inquit. manum
sub femore meo et iura per deum caeli. seruus quidem
ille oboediendo iurabat. sed Abraham iubendo prophetabat
deum scilicet caeli in eam carnem esse uenturum. quae fuisset
ex illo femore propagata. uos hoc aspernamini. detestamini,
abominamini, casti et mundi homines, qui filio dei, quem
nullus contactus carnis mutare potuisset. unum uterum uirginis
formidatis; et dei uestri naturam mutatam atque pollutam
omnium feminarum, non hominum tantum, sed bestiarum quoque
uteris inplicatis . ac per hoc qui unum patriarchae femur
horretis, quae tandem femora, non dico prophetarum, sed
quarumlibet prostitutarum inuenitis. ubi non per deum uestrum
illic tam turpiter conpeditum iurare debeatis? nisi forte non
quidem caste. tangere humani corporis membrum, sed pudet
iurare per deum tam turpiter uinctum. tanta illic deformitate
captiuo nomine pancarpi, qui in ludicris muneribus. edi solet. [*] [*]

propter omnium generum, quae inerant. bestias exagitas
arcam Noe, quae per omne genus animalium futuram ex
omnibus gentibus figurabat ecclesiam. ubi te uel non aduertentem
uel ignorantem gratulor congruum posuisse uocabulum;
πόϒϰϰρπος enim omnis est fructus. quod in ecclesia spiritaliter
uerum est . et non adtendis. Noe cum suis inter illas feras,
quo inlaesus ingressus est, unde inlaesus egressus est, quam
felicior fuerit deo uestro, qui ferina rabie gentis tenebrarum
dilaniatus et deuoratus est. itaque ille non pancarpus, sed
plane camparcus factus est, qui omni feritate discerptus eat.
luctam Iacob cum angelo inrides, ubi futura cum carne Christi
lucta populi Israhel prophetice figurata est. sed quomodolibet
intellegas, quanto melius deus uester cum homine luctaretur,
quam uictus atque captiuus a daemonum gente diriperetur.
falso Abraham, quod pudicitiam coniugis uendiderit criminaris:
ubi non est mentitus sororem, sed cautela humana
tacuit uxorem, deo suo committens eius pudicitiam conseruandam:
qui nisi faceret, quod facere posset, non in deum
fidere, sed deum temptare iudicaretur. nec tamen respicis deum
uestrum, qui non uxorem, sed membra sua hostibus polluenda,
corrumpenda, turpanda non uendidit, sed gratis dedit. ad quem.
si posset, certe optaretis, ut tam inlibata rediret ab inimicis
suis dei uestri praeclara natura, quam inlibata uiro reddita
est Sara.

Laudas mores et studia quondam mea et quaeris, quis
me repente mutauerit. deinde circumloquendo commemoras [*] [*]

antiquum hostem omnium fidelium atque sanctorum et ipsius
domini Iesu Christi. quem uis utique diabolum intellegi. quid
ego tibi de mea mutatione respondeam. quam nisi eo modo
in melius fieri crederem, non utique rue uestro errore detestato
atque damnato ad catholicam ecclesiam fidemque conferrem?
quod utrum recte fecerim, id est. a malo in bonum mutatus
sim, tu mihi ipse soluis quaestionem in eodem uerbo. quod
posuisti mutationis meae. anima enim mea, si - quem-
: admodum dicitis — dei natura esset, siue in melius. sicut
confido, siue in deterius, sicut arguis, mutari omnino non
posset nec a se ipsa nec a cuiusquam uel alterius inpulsu.
unde cum errorem istum reliqui et elegi eam fidem, ubi dei
. natura prorsus incommutabilis pie creditur. ut sapienter intellegatur,
non displicet mutatio mea, nisi quibus displicet
incommutabilis deus. est autem diabolus sanctorum aduersarius,
non quod aduersus eos ex alterius naturae contrario
principio consurgit inimicus, sed quod eis inuidet honorem
caelestem, unde est ipse deiectus. mutatus enim ipse alios
mutare molitur. nam sicut a uobis Persica-e illius fabulae
prolixitate describitur, si non mutatus alios mutat, profecto
maior et uictor est ; si autem, sicut adfirmatis. sanctae lucis,
non inimicus dei est, sed amicus. et illis melior, quos decipit,
qui eos lumini sancto inimicos, cui est ipse amicus, efficit ?
ideo quippe dicit Manichaeus aeterno subplicio animas in illo
horribili globo damnandas, quod errare se a priore lucida
sua natura passae sunt et inimicae luminis tunc ex-.
titerunt, cum ipsam mentem gentis tenebrarum tenendae
apud se lucis amore flagrantem animalium corpora creare [*]
contendat. ab his ergo uanissimis sacrilegisque figmentis te cura
ut eripias, mutandus in melius illius adiutorio, qui nec in
melius nec in deterius commutatur.

Euasimus, inquit, quia spiritalem secuti sumus
A saluatorem. nam illius tantum erupit audacia, ut
noster dominus carnalis foret. omnis nostra fuisset
spes amputata. si hoc propterea dicis, quia Christum carnem
habuisse non creditis, in Manichaeo spem ponere non debetis,
quem de masculo et femina procreatum sicut ceteros homines
in carnem fuisse conceditis. cur ergo in illo tantam spem po.
nitis ? nam in hac ipsa epistula tua, cum me terreres, ipse
dixisti: quis igitur. tibi patronus erit ante iustum tribunal
iudicis,. cum et de sermone et de opere coeperis
te teste conuinci? Persa, quem incusasti, non aderit.
hoc excepto quis te flentem consolabitur? quis Punicum
saluabit? consolatorem igitur et saluatorem Manichaeo
excepto nullum esse posse dixisti.. quomodo ergo, cum de
Christi passionibus ageres, euasisse uos dixisti, quod spiritalem
secuti estis saluatorem, ne scilicet eum posset in carne constitutum
inimicus occidere ? ergo Manichaeum uestrum si
oecidit inimicus, in quo carnem inuenit, ut iam uester saluator
esse posset, quomodo dicis hoc excepto, quis te
flentem consolabitur? quia Punicum saluabit?" uides
quid sit in haeresi et doctrinis daemoniorum in hypocrisi
mendaciloquorum. ueracem Manichaeum de Christo uis esse
fallaci, ut, si Christus in ostendenda carne, morte, resurrectione,
locis denique uulnerum atque clauorum, quae dubitantibus [*] [*] [*] [*]

discipulis demonstrauit, totum fallaciter ac mendaciter gessit,
tunc Manichaeus de Christo uerum dixerit, si autem Christus
ueram carnem et ideo ueram mortem, ueram resurrectionem,
ueras cicatrices ostendit, tunc Manichaeus de Christo mentitus
sit. ac per hoc id interest in hac causa inter me atque te,
quod tu elegisti ueracem credere Manichaeum Christum credendo
fallacem, ego autem Manichaeum potius sicut de aliis
rebus, ita de Christo quam Christum de aliqua re — quanto
magis de illa, ubi spem credentium maxime posuit, hoc est
de sua passione et resurrectione! — mentitum. nam qui
dicit: quando Christus post illam, quae mors eius putata est,
adparuit discipulis haesitantibus et spiritum se uidere putantibus,
quando dixit: tangite manus meas et pedes et uidete,
quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut
me uidetis habere, quando uni eorum minime credenti,
mitte, inquit, digitos in latus meum et noli esse incredulus,
sed fidelis, totum hoc non ueraciter ostendebat,
sed mendaciter: qui hoc, inquam, dicit, non praedicator. sed
accusator est Christi. sed, inquis, Christum praedicat Mani.
chaeus eiusque se dicit apostolum. hinc potius detestandus
atque fugiendus est. nam haec accusando diceret, se saltem
iactaret amatorem ueritatis arguendo alterius falsitatem; nunc
uero nesciens incautusque se prodit satisque demonstrat diligenter
intuentibus, quid agat ipse, quid diligat, laudando ac praedicando
mentientem. fuge itaque, amice, tantam pestem, ne te,
quod fieri non potest, fallendo uelit fidelem facere Manichaeus,
qualem uult uideri a Christo esse factum illum discipulum
cui dixit: mitte digitos in latus meum et noli [*] [*]
esse incredulus, sed fidelis. sicut enim sapit dulcissima
ueritas, quid aliud discipulo Christus dixit nisi: tange, quod
gesto, tange, quod gessi, tange ueram carnem, tange uerorum
uestigia uulnerum, tange uera loca clauorum et credendo
ueris noli esse incredulus, sed fidelis ? sicut autem desipit
Manichaei sacrilega uanitas, quid aliud dixit discipulo Christus
nisi: tange quod simulo, tange quod fallo, nisi: tange falsam
carnem, tange falsorum fallacia uulnerum loca et noli esse
incredulus meis mendacibus membris, ut credendo falsis possis
esse fidelis. tales -fideles habet Manichaeus omnis doctrinae
daemoniorum mendaciloquorum.