Contra Secundinum (19)

At enim unde est malum factum, quod peccatum uocatur,
si nulla est mali natura? dic mihi, unde sit illa consensio
mala in ea natura, quam bonam esse concedis et prae-
. dicas. quicquid enim patitur. ut consentiat malo, non utique
pateretur, nisi pati posset. quaero ergo, unde habeat ipsum .
- pati posse; melior enim esset, si non haberet. non ergo natura
summi boni, qua posset esse aliquid melius. deinde si habet
. io potestate uel consentire uel non consentire, non ergo uicta
consentit. quaero itaque, unde habeat istam consensionem
malam nulla contraria cogente natura. si autem cogitur consentire,
ita ut aut non sit in eius potestate aliter facere, non
ergo, ut dicebas, uoluntate peccat, quando non uoluntate [*]

consentit. sed ego adhuc quaero. unde in illa sit posse decipi;
si decipitur. antequam enim deciperetur. nisi esset in ea. ut
hoc pati posset, numquani utique pateretur. quamquam nullo
modo nisi uoluntate consentit: si autem cogitur, cedere potius
quam consentire dicenda est. sed quolibet nomine istud appelles.
quaero abs te acuto et sollerti uiro et tuo Romano.
ut gloriaris, ingenio, unde habeat ista boni natura pati posse,
quod patitur, ut consentiat malo. sicut enim in ligno. antequam
frangatur, inest fragilitas, quae nisi inesset, frangi
omnino non posset, nec ideo non est fragile lignum, si nullus
fractor accedat: sic quaero, in ista natura unde sit quaedam
uel fragilitas uel flexibilitas. antequam ad malam consensionem uel
ui frangatur uel suasione flectatur. aut si mali uicinitate
iam fragilitas erat, sicut solent corpora uicinae paludis exhalatione
corrumpi, iam ergo corruptibilis erat, si potuit eam
uicinitatis illius contagio pestilentiosa corrumpere. quaero
igitur unde illa corruptibilitas..

Quaeso, adtende, quid loquar, et cede perspicuae ueritati .
non enim quaero, unde corruptio — respendebis enim "a corruptore"
eundemque corruptorem nescio quem principem gentis
tenebrarum esse contendes, ut etiam fabulosis tegminibus inuolutum
euoluere ac tenere uix possit — sed quaero, unde
corruptibilitas, etiam antequam corruptor accederet: quae nisi
esset. aut nullus existeret aut nihil noceret cuiuslibet corruptoris
accessio. cum ergo tu inueneris. unde in bona natura
ista corruptibilitas, antequam natura contraria corrumpatur;
aut si non uis eam dicere corrumpi. unde certe ista mutabilitas,
antequam ea hostili aduersitate mutaretur - non enim [*]

non mutatur natura in deterius. quae fit ex sapiente stulta et
quae obliuiscitur sui; tu enim ista uerba adposuisti dicens:
si cum se ipsam cognouerit, consentiat maio: mutatur
ergo in deterius. cum obliuiscit-ur sui, ut se ipsam rursus
commemoratam cognoscat: nullo autem pacto mutari potuisset,
nisi. antequam mutaretur. esset mutabilis -cum ergo tu inueneris.
unde ista- mutabilitas in substantia summi boni, antequam
esset ulla boni et mali facta commixtio. profecto desines
a me quaerere. unde sit malum. quamquam in natura summi
boni. si eam recte cogites, nullam prorsus mutabilitatem temporis
inueniri nec a se ipsa nec alterius cuiuslibet accessu possit.
sicut in ea natura. quam Manichaeus fingit et summe bonam
esse arbitrator uel etiam sibi credentibus persuadet. quaere
atque responde, si potes, unde ista mutabilitas. quae non inuenta,
sed prodita est, cum mora accederet? mutari enim
nec ab hoste posset, si mutari omnino non posset: cum autem
potuit, non se fecisse incommutabilem demonstrauit. haec ergo
mutabilitas cum esse in substantia summi boni, hoc est in
substantia dei creditur, si contentiosus non es, uides, quanta.
insipientia blasphematur. cum uero de creatura tale aliquid
dicitur, quam deus nec genuit nec protulit de substantia sua,
sed fecit ex nihilo, non de summo bono agitur; sed tamen de
tali bono, quod nisi a summo, qui deus est, non posset institui.
deus quippe summe bonus atque incommutabiliter bonus
omnia non summe nec incommutabiliter bona, sed tamen bona
fecit, ab angelis caelorum usque ad extremas bestias herbasque
terrarum pro sua cuiusque dignitate naturae omnia locis.
congruis ordinata. uerum in his rationalis creatura, cum creatori.
hoc est factori et institutori suo deo dilectionis [*]
oboedientia cohaeret, naturam suam in illius aeternitate. ueritate.
caritate custodit; cum uero eum contumaci inoboedientia de
serit, per suum liberum arbitrium peccatis se inuoluit, per
illius autem iustum iudicium subplicio misera efficitur: et
hoc est totum malum. partim quod iniuste facit, partim quod
iuste patitur. hoc tu a me non quaeras, unde sit, cum tibi
iam ipse responderis, qui dixisti, quod cum se ipsam
cognouerit anima. si malo consenserit, uoluntate sua
peccat.* ecce unde est malum, a propria scilicet uoluntate.
non autem ista natura, sed culpa est, ac per hoc etiam contraria.
naturae, cui utique nocet priuando eam bono, quo
beata esse posset. si peccare noluisset. hanc tu peccati uoluntatem
moueri non putas in anima nisi ex alio malo, quod
credis esse naturam, quam non fecerit deus, eamque animam
naturam dei esse contendis; ac per hoc ista mali nescio qua
natura, si hanc in anima peccati suadendo facit, in peccatum
uictus deicitur deus.