Contra Partem Donati Post Gesta (40-42)

Quanti emere debuimus, ut suscriptionum nostrarum,
quae in eodem mandato demonstrabantur, numerositate commoti
exigerent totius concilii nostri praesentiam, ex quo concilio
non nisi decem et octo secundum edictum cognitoris
aderamus, et quaestionem falsitatis inferrent, quod alii pro
aliis subpositi suscribere potuerunt? sic enim peruentum est,
ut eorum quoque numerus recenseretur et ipsi in ea falsitate
deprehenderentur, cuius in nos suspicionem intendere uoluerunt,
ita ut non solum quidam in eorum mandato legerentur suscripsisse
pro absentibus qui nec Carthaginem uenerant, uerum etiam
quendam recitatum et non respondentem, cum in itinere defecisse
dixissent quaesitumque ab eis esset, quomodo apud
Carthaginem suscribere potuerit qui in itinere iam defecerat,
post magnas angustias perturbationis atque inconstantis et [*] [*]

uariae responsionis suae non uenientem, sed posteaquam suscripsit,
ad propria remeantem in itinere defecisse adseuerarent.
deinde sub diuina testificatione interrogati, utrum eum constaret
fuisse Carthagini, uehementius perturbati dicerent: \'quid,
si alius se pro eodem opposuit?,\' atque ita uerbis suis falsitatem,
quam nobis obiecerant, in suo mandato apparuisse et
conuictam claruisse firmarent.

Quanti emere debuimus, ut, cum uellent de
. numerositate gloriari, etiam in hoc mendacia sua proderent?
nam cum aliquanto amplior nostrorum numerus adfuisset
dictumque a nobis esset alios centum ferme episcopos catholicos
partim senectute, partim ualetudine, partim diuersis
necessitatibus impeditos non uenisse Carthaginem, illi hoc
audito multo plures suos non uenisse dixerunt; sicut etiam
nunc plus quam quadringentos per totam Africam se esse
iactantes obliti sunt, quod in sua notoria posuerunt, usque
adeo se omnes uenisse Carthaginem, ut eis solis exceptis, quos
uel in propriis sedibus uel in itinere tenuit corporis aegritudo,
. nec grauissimos senes annositas et labor prolixi itineris potuerit
impedire. et lectae sunt in mandato eorum suscriptiones,
sicut facta supputatione respondit officium, ducentae septuaginta
nouem, adnumeratis etiam his, in quibus falsitas deprehensa
est et qui pro absentibus suscripserant, quod aegritudine
detenti non potuerint uenire Carthaginem. quomodo ergo uerum
est plures quadringentis eos esse, quando illos solos Carthaginem
non uenisse dixerunt, quos ualetudo corporis impediuit,
cum et pro ipsis quibusdam alii suscripserunt, ut non dicamus [*] [*]
hoc pro omnibus aegrotantibus esse factum? an forte sic eos
inuaserat pestilentia, ut eorum tertiam partem repente prosterneret?
sic autem a primate suo per tractoriam fuerant
euocati, quo praetermissis omnibus properarent conuenire Carthaginem,
ut scirent se decepisse quod haberent optimum in
causa, quicumque uenire noluissent. hoc erat uidelicet optimum
in causa, ut ingens eorum numerus appareret, quasi tanto
plus prosit ad aliquid facilius inueniendum, quanto maior »
fuerit quaerentium multitudo caecorum.

Quanti emere debuimus, ut in diem perendinum utrisque
nostrum consentientibus cognitione dilata pridie per notoriam
peterent, ut sibi nostrum mandatum ab officio ederetur,
quo instructi adesse possent, causantes quod conscribendis
gestis tam angusto tempore occurrere non posset officium?
sic enim factum est, ut sequenti die cognitionis, quamuis
iustam peterent (et) acciperent dilationem, qui considerata
causa, quae mandato nostro tota continebatur, magnas patiebantur
angustias, conuincerentur tamen contra suos uenire
consensus. quid enim iustius quam petere dilationem tanta
ueritatis firmitate turbatos? quod eis utinam profuisset, ut
considerato mandato nostro, cui respondere minime potuerunt,
corrigere potius prauitatem quam in deterius augere maluissent.
iuste itaque dilationem petebant, sed pridie non debuerunt
in notoria sua dicere ideo sibi nostrum edi debere mandatum,
ut parati ad diem constitutum uenirent, quia exceptores occurrere
cum gestorum conscriptione non possent, et ipso actionis
die rursus de ipsis exceptoribus, quia non occurrerant, uelle [*] [*]

causari quid eos ad hoc conpulit nisi uehemens perturbatio,
cum uiderent sic a nobis esse actam causam in conscriptione
mandati, ut responsionem inuenire non possent? nam illud
quanti emendum fuit, ut ipsam peterent dilationem et acciperent
sex dierum, ut nemo posset eos dicere angustia temporis
impeditos non potuisse nostro respondere mandato?