Contra Partem Donati Post Gesta (24-27)

Expergiscimini aliquando; non uos tartareus
obliget somnus, non in profundum sacrilegi erroris adhuc
impia consuetudo demergat; iam consonate paci, cohaerete
unitati, adquiescite caritati, cedite ueritati; ecclesiam catholicam
incipientem ab Hierusalem cognoscite usque quaque
diffundi, cui non communicat pars Donati, cui causa non praeiudicat
Caeciliani. totiens enim purgatus, totiens absolutus
etiamsi non esset innocens, nec causa causae praeiudicat nec
persona personae. haec uerba per orbem terrae uniuersa personat
ecclesia, clamat etiam membrum eius in Africa: [*] [*]
\'testimonium dei noui, negotium Caeciliani non noui; credo innocentem
a uestris maioribus insectatum quem lego totiens
absόlutum, sed qualiscumque sit causa eius, causae meae
nihil praeiudicat, qualiscumque sit persona eius, personae meae
nihil praeiudicat. uos hoc dixistis, uos ad hoc suscripsistis:
nec causa causae nec persona personae. ecce dominus
dicit: per omnes gentes, incipientibus Hierusalem;
diuinam ueritatem in una ecclesia teneamus et humanas lites
aliquando finiamus\'.

Numquid enim uerba ista, ubi dixerunt nec
causam causae nec personam praeiudicare personae, ullo modo
post ipsam conlationem defendere potuerunt ac non potius se
multo perplexius implicarunt? sic namque in quibusdam scriptis
suis locuti sunt: causam causae et personam non praeiudicare
personae a nobis, inquiunt, dictum esse memoriter recensitum
est, sed ad locum: (nobis non praeiudicari ab his qui
a nobis uel reiecti sunt uel damnati'). hi autem, qui ex Caeciliani
ordinatione descendunt, quos de praecessore origo numerat
ad reatum, quemadmodum non possint ordinatoris sui
criminibus obligari, cum per seriem protensus peccatorum
funis, quoscumque communionis uinxerit uinculo, necesse
e,\'Jt ut consortes faciat esse peccati? o mira defensio! tam
densum et artum est lutum ubi eis adhaeserunt pedes, ut eos
euellere conantes frustra et manus et caput figant et in eodem
luto haesitantes artius inuoluantur. ex eis enim, quos uel
reiecisse se uel damnasse commemorant, hoc est ex Maximianistis,
secum habent Felicianum et damnatorem Primiani
et a se damnatum in causa Primiani. quid est quod funem [*] [*]
tam longum a Caeciliano usque ad haec tempora catholicae
ecclesiae implicare contendunt et catenam suam tam in proximo
non attendunt? praeclara quippe illa Bagaitana sententia
de Maximiano et sociis eius: trahit, inquit, ad consortium
criminis plurimos catena sacrilegii. Felicianus ergo
ista catena trahebatur: si illis non praeiudicat Felicianus, quare
nobis Caecilianus? an forte ubi uolunt praeiudicat, ubi autem
nolunt causae non praeiudicat causa et pro libidine ipsorum
fortior est funis antiquus quam noua catena? non praeiudicat
Maximianus Feliciano a quo damnatus est, non praeiudicat
Maximianus et Felicianus Primiano a quibus damnatus est,
non praeiudicat Maximianus eis qui dilationem acceperunt.
quibus in uno schismate sociatus est, non praeiudicat Felicianus
parti Donati, a qua in eodem honore susceptus est nec
baptismus quem in sacrilego schismate dedit ibi destructus
est: et praeiudicat Caecilianus tot christianis gentibus, qui
semel damnatus est absens quomodo Primianus et ter absolutus
est praesens quomodo non Primianus. praeiudicat nobis
olim defunctus ignotus: et istis non praeiudicat uiuus a quibus
legitur paulo ante damnatus et quibus cernitur modo
sociatus. nobis inuoluitur funis Caeciliani a quibus ignoratur:
et illis non inuoluitur catena Feliciani quorum in eum sen.tentia
recitatur, ubi ipsa catena damnatur. illis licet dicere:
\'suscepimus quos damnauimus pro pace Donati, quia nec causa
causae praeiudicat nec persona personae: et nobis non licet
dicere: \'propter eos quos damnastis non deserimus pacem Christi, [*] [*]
Quia nec causa causae praeiudicat nec persona personae). o
ferream frontem, o furoris tenebras, nocturnam sententiam
iudici obicientes et in sui cordis nocte palpantes offendentes
cadentes, contra nos rabide litigantes et pro nobis tanta dicentes!

Insuper adhuc etiam modo commemorare audent
prophetica et apostolica testimonia, quibus nos uniuersaliter
in illa conlatione respondimus, ostendentes ipsos prophetas
sanctos cum iniquis in uno templo, sub eisdem sacerdotibus,
inter eadem sacramenta uersatos nec tamen a malis fuisse
pollutos, quia nouerant inter sanctum et inmundum non, sicut
isti sentiunt, corporaliter populum diuidendo, sed bene iudicando
et bene uiuendo discernere. et hoc sine intermissione faciebant,
ut in illa domo magna, ubi erant, sicut dicit apostolus-
. alia uasa in -honorem, alia in contumeliam. se ipsos a
talibus morum diuersitate mundarent et essent uasa in honorem,
utilia domino, ad omne opus bonum semper parata. sed
bene quod ipsi ex multis testimoniis, quae litteris suis non
intellegentes inseruerunt, quas in conlatione protulerunt et
legerunt, tamquam praecipuum de Aggaeo propheta testimonium
modo post conlationem uicti commemorarunt. in isto ergo propheta
multo euidentius quod uolumus demonstramus, quia non
corporalis, sed spiritalis contactus, qui fit per consensionem,
ipse polluit homines, quorum causam unam facit ipsa consensio.

Nam quando impios dominus etiam uisibili poena perdere
uoluit, ipse ab eis iustos admonitione separauit, sicut
Noe cum domo sua ab eis, quos diluuio fuerat perditurus, sicut
Loth ab eis, quos igne fuerat consumpturus, sicut populum [*] [*]

suum a synagoga Abiron, quam mox fuerat extincturus. ideo
et illum, qui non habebat uestem nuptialem, non illi qui inuitauerant,
sed ipse dominus cuius erat conuiuium ligari iussit
et proici. neque enim et ipse sicut piscis sub fluctibus erat
et sic ab inuitatoribus quomodo (piscis) a piscatoribus uideri
non poterat. proinde ne putaretur, sicut isti putant, quod uelut
unus in turba latenter subrepsisset ignaris, continuo dominus
in eodem ipso uno, quem ligatis manibus et pedibus in tenebras
exteriores ex illo conuiuio proici iussit, multam societatem
malorum esse intellegendam, inter quos pauciores boni in conuiuio
dominico uiuunt, significare non distulit. nam posteaquam
dixit: ligate illi manus et pedes et proicite eum in
tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium,
continuo subiunxit: multi enim sunt uocati,
pauci uero electi. quomodo hoc uerum est, cum potius
unus e multis fuisset proiectus in tenebras exteriores, nisi
quia in illo uno grande corpus figurabatur omnium malorum
ante domini iudicium conuiuio dominico permixtorum? a quibus
se boni corde interim ac moribus separant, simul manducantes
et bibentes corpus et sanguinem domini, sed cum
magna distinctione, quia isti in honore sponsi induti sunt
ueste nuptiali, non sua quaerentes, sed quae Iesu Christi, illi
autem non habent uestem nuptialem, hoc est fidissimam sponsi
caritatem, sua quaerentes, non quae Iesu Christi. ac per hoc
quamuis in uno eodemque conuiuio isti misericordiam manducant,
illi iudicium, quia ipsius conuiuii canticum est quod
et supra commemoraui: misericordiam et iudicium
cantabo tibi, domine. [*] [*]