Contra Partem Donati Post Gesta (22-24)

Restat ergo uobis errore depulso ecclesiam Christi [*] [*]

uidere ac tenere catholicam, non ut inde eam eligatis. quia
persecutionem patitur. cum enim dixisset dominus: beati
qui persecutionem patiuntur, ne inde se iactent haeretici,
addidit: propter iustitiam. nam quanta mala nostris fecerint
furiosissimi clerici et circumcelliones partis Donati, nostis et
uos. incensae sunt ecclesiae, missi in flammas codices sancti,
incensae etiam priuatae domus, rapti homines de sedibus suis,
et omnibus quae inerant ablatis aut perditis ipsi caesi laniati
excaecati. nec ab homicidio potuit - temperari, quamuis sit
mitius huic luci morientem quam istam lucem auferre uiuenti.
uentum est ad homines. non ut retenti aliquo ducerentur, sed
tantum ut ista paterentur. nec tamen nostros ideo iustificamus.
quia ista perpessi sunt, sed quia pro christiana ueritate, pro
Christi pace, pro ecclesiae unitate perpessi sunt. illi autem
sub tam multis. sub tam seueris legibus et sub tanta ecclesiae
catholicae quam dominus ei tribuit potestate quid tale
patiuntur? si quando enim morte multantur, aut ipsi se occidunt
aut eorum cruentae uiolentiae dum resistitur occiduntur,
non pro communione partis Donati nec pro errore sacrilegi
schismatis, sed pro apertissimis facinoribus et sceleribus suis,
quae more latronum inmani furore et crudelitate committunt.
pro parte autem Donati uix aliquid tale patiuntur, quale Caecilianum
Donato instante passum esse dixerunt.

Aut ergo persecutio non omnis iniusta est aut non est
persecutio dicenda cum iusta est. quapropter aut persecutionem
pars Donati patitur iustam aut persecutionem non patitur,
quia patitur iuste. non autem iuste passus est Caecilianus,
quia innocens probatus et absolutus est. quod quidem [*] [*]

illi negauerunt et potius ab imperatore damnatum esse dixerunt,
et ideo maiores suos maximeque Donatum a se tanta
praedicatione laudatum Caeciliano persecutionem fecisse confessi
sunt. illum autem conuictum atque damnatum probare
minime potuerunt, immo etiam, quod nos dicebamus, eum
esse absolutum atque purgatum ipsi quoque multa contra se
ipsos legendo firmarunt. et tamen liberum arbitrium sibi ab
imperatore concessum esse iactant. uicti atque confusi id sibi
etiam nunc flagitabant debere concedi, quod maiores eorum
Caeciliano non concedebant, quem sic apud imperatorem accusarunt,
quem illis accusantibus ab imperatore damnatum isti
etiam mentiri uoluerunt. si uoluntas libera unicuique tribuenda
est, Caeciliano prius tribueretur; si haec non homini iudici
permittenda, sed deo potius dimittenda sunt, Caecilianus apud
imperatorem prius non accusaretur.

Expergiscimini aliquando; non uos tartareus
obliget somnus, non in profundum sacrilegi erroris adhuc
impia consuetudo demergat; iam consonate paci, cohaerete
unitati, adquiescite caritati, cedite ueritati; ecclesiam catholicam
incipientem ab Hierusalem cognoscite usque quaque
diffundi, cui non communicat pars Donati, cui causa non praeiudicat
Caeciliani. totiens enim purgatus, totiens absolutus
etiamsi non esset innocens, nec causa causae praeiudicat nec
persona personae. haec uerba per orbem terrae uniuersa personat
ecclesia, clamat etiam membrum eius in Africa: [*] [*]
\'testimonium dei noui, negotium Caeciliani non noui; credo innocentem
a uestris maioribus insectatum quem lego totiens
absόlutum, sed qualiscumque sit causa eius, causae meae
nihil praeiudicat, qualiscumque sit persona eius, personae meae
nihil praeiudicat. uos hoc dixistis, uos ad hoc suscripsistis:
nec causa causae nec persona personae. ecce dominus
dicit: per omnes gentes, incipientibus Hierusalem;
diuinam ueritatem in una ecclesia teneamus et humanas lites
aliquando finiamus\'.