Contra Mendacium (26)

Ad ostendenda ergo quaedam, quae putantur in
scripturis esse mendacia, non ea esse quod putantur, si recte
intellegantur, non tibi parum aduersus istos ualere uideatur,
quod non de apostolicis, sed de propheticis litteris inueniunt
uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim
commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur,
in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa
figurata conscripta sunt, quia et figurate gesta sunt. in figuris
autem quod uelut mendacium dicitur, bene intellectum uerum [*]
inuenitur. apostoli uero in epistulis suis aliter locuti sunt
aliterque conscripti actus apostolorum iam uidelicet reuelato
testamento nouo, quod illis figuris propheticis uelabatur. denique
in tot epistulis apostolicis atque in ipso tam grandi libro,
in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur
talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam
proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae
simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa
atque correcta est, et ne tunc noceret et ne posteris ad imitandum
ualeret. cum enim uidisset apostolus Paulus, quia
non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii,
dixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis iudaeus,
gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes
cogis iudaizare? id autem quod ipse fecit, ut quasdam
obseruationes legitimas iudaica consuetudine retinendo et
agendo non se inimicum legi prophetisque monstraret, absit,
ut mendaciter eum fecisse credamus. de hac quippe re satis
est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec iudaeos,
qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis
traditionibus nec ad eas gentiles, cum christiani
fierent, esse cogendos, ut ilia sacramenta, quae diuinitus praecepta
esse constaret, non tamquam sacrilegia fugerentur
nec tamen putarentur sic necessaria iam nouo testamento
reuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad
deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant [*] [*]
atque praedicabant, quamuis iam recepto Christi euangelio.
et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque
cogebant gentes iudaizare. id erat enim cogere, sic ea necessaria
praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla sine illis
salus esset in Christo. hoc en-or quorundam putabat, hoc
timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat. quod
ergo ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri
facerem, conpatiendo id fecit, non mentiendo. fit enim quisque
tamquam ille, cui uult subuenire, quando tanta misericordia
subuenit, quanta sibi subueniri uellet, si esset ipse in eadem
miseria constitutus. itaque fit tamquam ille, non quia fallit
illum, sed quia se cogitat sicut illum. unde illud est eius
apostoli, quod iam supra commemoraui: fratres, si praeoccupatus
fuerit homo in aliquo delicto, uos qui
spiritales estis, instruite huius modi in spiritu
mansuetudinis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris.
nam si propterea quia dixit: factus sum iudaeis
tamquam iudaeus et his qui sub lege erant tamquam
sub lege. ideo putandus est mendaciter suscepisse
legis ueteris sacramenta, debuit et gentium idololatriam eodem
modo mentiendo suscipere, quia dixit etiam his, qui sine
lege erant, tamquam sine lege se factum, ut eos lucri
faceret: quod utique non fecit. non enim alicubi sacrificauit [*] [*]
idolis aut adorauit illa figmenta, ac non potius libere tamquam
martyr Christi detestanda et uitanda monstrauit. de
nullis igitur apostolicis actibus siue sermonibus isti proferunt
imitanda exempla mentiendi. de propheticis ergo factis seu
dictis ideo sibi uidentur habere, quod proferant, quia figuras
praenuntiatiuas putant esse mendacia, eo quod mendaciis sunt
aliquando similia. sed cum referuntur ad eas res, propter
quas significandas ita facta uel dicta sunt, reperiuntur significationes
esse ueraces, ac per hoc nullo modo esse mendacia.
mendacium est quippe falsa significatio cum uoluntate fallendi.
non est autem falsa significatio, ubi, etsi aliud ex
alio significatur, uerum est tamen quod significatur, si recte
intellegatur.